Powieści na antenie

"Mój przyjaciel król"

Ostatnia aktualizacja: 06.05.2022 11:00
W tym tygodniu (2-6 maja) w cyklu "To się czyta" proponowaliśmy Państwu lekturę powieści Józefa Hena "Mój przyjaciel król". Ta wydana w 2003 roku, i w tym samym roku nagrana przez Zbigniewa Zapasiewicza książka, jest zbeletryzowaną biografią ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego. 
Marcello Bacciarelli, Portret Stanisława Augusta z klepsydrą, 1793, Muzeum Narodowe w Warszawie
Marcello Bacciarelli, Portret Stanisława Augusta z klepsydrą, 1793, Muzeum Narodowe w WarszawieFoto: Domena publiczna/CC0

Jego historię opowiada Gaston Fabre, 76-letni francuski arystokrata, wnikliwy obserwator, uczestnik i komentator wydarzeń, który pod koniec życia postanowił spisać wspomnienia.

W posłowiu do powieści Józef Hen napisał, że jest to postać fikcyjna, "choć wielce prawdopodobna", ale wszystko o czym opowiada jest absolutnie prawdziwe.

Czytał Zbigniew Zapasiewicz.

***

Józef Hen (ur. 1923 r.) wybitny pisarz, publicysta i reportażysta, dramaturg, scenarzysta i reżyser jest jednym z najbardziej wszechstronnych polskich twórców. Literacką sławę zyskał takimi dziełami, jak powieść "Nikt nie woła", beletryzowane biografie "Ja, Michał z Montaigne", "Błazen - wielki mąż" i "Mój przyjaciel król", a także eseistyczna książka "Nie boję się bezsennych nocy" i wspomnieniowe "Nowolipie".

Józef Hen. "Życie spełnione" - reportaż Joanny Bogusławskiej [POSŁUCHAJ]>>>>

Urodził się w 1923 roku w Warszawie w rodzinie żydowskiej jako Józef Henryk Cukier. Nazwisko zmienił w 1944 roku. Był najmłodszym z czworga dzieci hydraulika Rubina Cukiera i Chawy Hampel.

Pisaniem zajmował się od najwcześniejszych lat. Jako 9-latek debiutował w prasie dla dzieci i od razu dostał propozycję współpracy. – Moja historia jako pisarza nie mogła się chyba potoczyć inaczej. Było dla mnie rzeczą naturalną, że będę pisał. Nie myślałem wcale o karierze literackiej, najwyżej o literackiej akceptacji. Karierę zaś chciałem zrobić jako piłkarz albo śpiewak operowy. Pisarstwo było po prostu częścią życia, odkąd skończyłem osiem lub dziewięć lat. Moje pierwsze teksty to listy do "Małego Przeglądu" założonego przez Janusza Korczaka – mówił w Polskim Radiu Józef Hen.


Posłuchaj
09:19 2022_05_02 11_00_10_PR2_To_sie_czyta.mp3 Józef Hen "Mój przyjaciel król". Czyta Zbigniew Zapasiewicz, fragm. 1. (To się czyta/Dwójka)

09:48 2022_05_03 10_59_58_PR2_To_sie_czyta.mp3 Józef Hen "Mój przyjaciel król". Czyta Zbigniew Zapasiewicz, fragm. 2. (To się czyta/Dwójka)

08:39 Dwojka_To_sie_czyta 2022_05_04-11-00-51.mp3 Józef Hen "Mój przyjaciel król". Czyta Zbigniew Zapasiewicz, fragm. 3. (To się czyta/Dwójka)

07:29 To się czyta 5.05.2022.mp3 Józef Hen "Mój przyjaciel król". Czyta Zbigniew Zapasiewicz, fragm. 4. (To się czyta/Dwójka)

08:16 To się czyta 6.05.2022.mp3 Józef Hen "Mój przyjaciel król". Czyta Zbigniew Zapasiewicz, fragm. 5. (To się czyta/Dwójka)

***

Tytuł audycji: To się czyta

Data emisji: 2-6.05.2022

Godzina emisji: 11.00

Zobacz więcej na temat: literatura
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Z Józefem Henem o królu Stasiu

04.05.2016 13:00
W święto Konstytucji 3 maja spotkaliśmy się z pisarzem, by przypomnieć najciekawsze wątki z biografii ostatniego polskiego króla.
Pisarstwo było dla mnie czymś zupełnie naturalnym. Nie myślałem o karierze literackiej, raczej o karierze piłkarza lub śpiewaka operowego - opowiadał w Dwójce Józef Hen,
"Pisarstwo było dla mnie czymś zupełnie naturalnym. Nie myślałem o karierze literackiej, raczej o karierze piłkarza lub śpiewaka operowego" - opowiadał w Dwójce Józef Hen,Foto: PAP/Andrzej Rybczyński
Posłuchaj
53'14 Rozmowa Jerzego Kisielewskiego z Józefem Henem (Inny stan skupienia/Dwójka)
więcej

O tajemnicach Stanisława Augusta Poniatowskiego, pamiętnikach, związku z Katarzyną, ale i trudnych decyzjach politycznych pisał przed laty Józef Hen w książce "Mój przyjaciel król". Z pisarzem rozmawialiśmy również na temat "Powrotu do bezsennych nocy" - nowej książce, która wkrótce ukaże się na rynku.

***

Tytuł audycji: Inny stan skupienia 

Prowadzi: Jerzy Kisielewski

Gość: Józef Hen (pisarz)

Data emisji: 3.05.2016

Godzina emisji: 21.30

bch/kul/mm

Czytaj także

Janusz Tazbir: w historii nie ma prawdy absolutnej

05.08.2021 05:45
– Zadaniem historii jest odpowiedź na pytanie "dlaczego?". Przy czym ludzie myślą, że jest tylko jedna odpowiedź na różne kwestie, a historyk powinien ostatecznie ustalić, jak to było – mówił Janusz Tazbir w Polskim Radiu w 2014 roku.
Prof. Janusz Tazbir w studiu Programu 2 Polskiego Radia
Prof. Janusz Tazbir w studiu Programu 2 Polskiego RadiaFoto: Grzegorz Śledź/PR2

5 sierpnia 1927 roku w Kałuszynie urodził się Janusz Tazbir, historyk, wybitny badacz dziejów kultury i ruchów religijnych. Przez dziesiątki lat, zarówno w okresie PRL, jak i po 1989 roku, szerokiemu gronu czytelników znany był jako popularyzator wiedzy o historii Polski, co było zasługą przede wszystkim lekkiego pióra i przystępnego języka, którego używał w swych dziełach, a także bezkompromisowej postawy względem faktów historycznych.

Z jednej strony profesor Janusz Tazbir stanowczo zwalczał historyczne uproszczenia i romantyczne interpretacje wydarzeń, mawiając: "prawda, sama prawda i tylko prawda!", z drugiej zwracał uwagę, że ta prawda nie jest czymś stałym i niezależnym od kontekstu. – Panuje przekonanie, że istnieje prawda absolutna, którą historycy ukrywają. Pamiętam, że gdy ze Stefanem Treuguttem miałem w telewizji audycje o różnych postaciach historycznych, to potem były telefony z pretensjami: "jeden z panów mówi, że był dobry, drugi, że był zły, a ja chcę wiedzieć, jak było naprawdę!" – wspominał historyk w 2014 roku.


Posłuchaj
14:57 Jan Tazbir o swej drodze do historii.mp3 Janusz Tazbir o swej drodze do pisarstwa historycznego (PR, 13.01.2014)

13:09 Dwojka Zapiski ze wspolczesnosci 14.01.2014.mp3 Janusz Tazbir o dzieciństwie, wojnie, konspiracji i odznaczeniach (PR, 14.01.2014)

13:24 Dwojka Zapiski ze wspolczesnosci 15.01.2014.mp3 Janusz Tazbir o wierze, wątpliwościach, Kościele i tolerancji religijnej w Polsce (PR, 15.01.2014)

13:15 Dwójka Zapiski ze współczesności 16.01.2014.mp3 Janusz Tazbir o studiach, kolegach, koleżankach, profesorach i flirtach (PR, 16.01.2014)

13:37 Dwójka Zapiski ze współczesności 17.01.2013.mp3 Janusz Tazbir o latach studenckich i pracy na UW, a potem w PAN, o profesorze Tadeuszu Manteufflu, o cenzurze, roku 1968 oraz spiskowej teorii dziejów (PR, 17.01.2013)

    

Praca, nauka, tytuły. Życie profesora

Janusz Tazbir studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1953 roku był związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. Habilitował się w 1960 w Instytucie Historii PAN. W 1966 roku został profesorem nadzwyczajnym, a w 1973 r. profesorem zwyczajnym. W latach 1983-1990 był dyrektorem macierzystego Instytutu Historii PAN, a następnie do 2003 roku wiceprezesem PAN.


Posłuchaj
24:15 janusz tazbir___v2012002398_tr_0-0_105529136a15f1c6[00].mp3 Archiwalna rozmowa Anny Lisieckej z prof. Januszem Tazbirem o miłości do książek, historiach alternatywnych, twórczości Galla Anonima i innych kronikarzy, pamiętnikarstwie i zainteresowaniu przeszłością (PR, 29.04.2012)

Należał do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Od 1996 roku zasiadał w jury Nagrody Naukowej Klio wręczanej podczas Targów Książki Historycznej. Był również przewodniczącym kapituły Konkursu o Nagrodę i Medal Zygmunta Glogera, członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, przewodniczącym rady naukowej Polskiego Słownika Biograficznego, a także Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

Zmarł 3 maja 2016 roku w wieku 88 lat.


Posłuchaj
58:29 Dwójka Klub Ludzi Ciekawych Wszystkiego 28.05.2016.mp3 Profesora Janusza Tazbira wspominają prof. Henryk Samsonowicz, prof. Zbigniew Ogonowski i dr Wiesław Uchański (PR, 28.05.2016)

 

Historia tolerancji i nienawiści

Akt_Konfederacji_Warszawskiej 66.jpg
Konfederacja warszawska, czyli jak Polacy uczyli Europę tolerancji

Prof. Janusz Tazbir zajmował się historią kultury staropolskiej oraz reformacji i kontrreformacji w naszym kraju. Miał w swoim dorobku wiele publikacji, w tym: "Historia Kościoła katolickiego w Polsce 1460-1795", "Reformacja w Polsce. Szkice o ludziach i doktrynie" i "W pogoni za Europą". W ostatnich latach życia wydał "Pokuszenie historyczne. Ze świata szabel i kontuszy" oraz "Od sasa do lasa". Ponadto pisał szkice o literaturze i opracował antologię "Literatura antyjezuicka w Polsce 1578-1925".


Posłuchaj
36:55 Sekrety konkrety - spotkanie z prof. Januszem Tazbirem.mp3 Janusz Tazbir: historia to taka osobliwa szkoła życia, gdzie do katedr jest zawsze tłok, bo każdy chce wykładać, ławki uczniowskie są zwykle puste, a politycy stale uciekają na wagary. Audycja Jakuba Ulricha z cyklu "Sekrety, konkrety" (PR, 22.02.2001)

 

Jego zainteresowania naukowe koncentrowały się również wokół dziejów polskiej tolerancji. Na ten temat powstało jedno z najsłynniejszych dzieł Janusza Tazbira, czyli "Państwo bez stosów. Szkice z dziejów tolerancji w Polsce XVI i XVII w.". Tytułowe sformułowanie na stałe weszło do języka polskiej debaty historycznej. Mówiąc o "państwie bez stosów" każdy ma dziś na myśli okres w dziejach Polski sprzed około czterech wieków, choć niektórzy, nie doczytując drugiej części tytułu, skłonni są uważać, że określenie to dotyczy całej historii Polski. Tymczasem, jak autor książki zauważył w Polskim Radiu w 2000 roku, "tolerancja w Polsce niewątpliwie załamuje się".

erazm1200.jpg
Arianie w Polsce. Od wielkich swobód po wygnanie

– Jej szczytowym osiągnięciem była konfederacja warszawska w 1573 roku, ale w niespełna sto lat później, w roku 1658, przychodzi wygnanie arian, a po kolejnych 10 latach - zakaz apostazji, czyli porzucania wyznania panującego pod karą śmierci – opowiadał Janusz Tazbir, zaznaczając, że ostatecznie żadnej kary śmierci za apostazję nie wykonano.

Niebezpieczne zapisy zakazujące zmiany wyznania znalazły się jednak nawet w dokumencie, z którego jesteśmy jako naród bardzo dumni. – Chwalimy bardzo konstytucję 3 maja, ale mało kto pamięta o tym, że i w niej został utrzymany zakaz apostazji, i to pod naciskiem tolerancyjnego Stanisława Augusta Poniatowskiego. On się obawiał, że jeżeli pozostawi się wolny wybór wiary, chłopi masowo zaczną przechodzić na prawosławie. Ideałem króla Europejczyka było państwo polskie, w którym wszyscy mówiliby w tym samym języku i wszyscy byli tego samego wyznania – przypomniał historyk.


Posłuchaj
14:48 janusz tazbir___624 17.04.2000.mp3 Prof. Janusz Tazbir o historii masowej propagandy i zasadniczym celu historii (PR, 17.04.2000)

14:09 janusz tazbir___633 18.04.2000.mp3 Prof. Janusz Tazbir o pamiętnikach historycznych, ich związkach z historią i roli badaczy tych dokumentów (PR, 18.04.2000)

14:13 janusz tazbir___639 19.04.2000.mp3 Prof. Janusz Tazbir o polskich bohaterach narodowych od XIX do XXI wieku (PR, 19.04.2000)

15:14 janusz tazbir___644 20.04.2000.mp3 Prof. Janusz Tazbir o historii i działaniu cenzury w XX-wiecznej Polsce (PR, 20.04.2000)

15:13 janusz tazbir___649 21.04.2000.mp3 Prof. Janusz Tazbir o dziejach tolerancji w Polsce (PR, 21.04.2000)

mc