X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Nauka

Włosi oddają rzeźby z Partenonu

Ostatnia aktualizacja: 09.10.2008 16:46
Fragment "marmurów Elgina" wraca do Grecji.
Marmury Elgina w British Museum
Marmury Elgina w British MuseumFoto: Solipsist/lic. cc 2.0/Wikipedia.

Na początku XIX w. na polecenie Lorda Elgina wywieziono z Aten znaczną część dekoracji rzeźbiarskiej Partenonu, tzw. „marmury Elgina”. Grecy od dłuższego czasu walczą o ich zwrot. W ubiegłym miesiącu Włochy zwróciły Grecji tzw. „fragment z Palermo”, który także został wywieziony przez Anglików prawie 200 lat temu. To mały sukces, jednak ma on duże znaczenie symboliczne dla Greków.

 

Najsłynniejsze budowle ateńskiego akropolu zostały zbudowane w V wieku p.n.e., gdy Atenom przewodził Perykles. Zbudowano wtedy Propyleje, to jest monumentalną bramę na akropol, czy Erechtejon, świątynię, gdzie mieściły się najświętsze miejsca w Atenach. Najważniejszą budowlą był oczywiście Partenon, świątynia Ateny Partenos (Dziewicy), uważany do dzisiaj za szczytowe osiągnięcie architektury greckiej porządku doryckiego. Partenon jest dzisiaj uznawany za symbol kultury starożytnej Grecji, wymownie świadczący o jej osiągnięciach i zamiłowaniu do piękna.

Dzieło architektów Iktinosa i Kallikratesa, zbudowane w latach 447-432 p.n.e. zostało ozdobione dekoracją rzeźbiarską wykonaną pod kierunkiem Fidiasza, jednego z największych rzeźbiarzy starożytności. W skład tej dekoracji wchodziły dwa przyczółki, przedstawiające narodziny bogini Ateny, oraz współzawodnictwo pomiędzy Ateną a Posejdonem o to, które z nich zostanie patronem Aten. Na zewnątrz świątyni znajdował się fryz z pięknie rzeźbionymi metopami przedstawiającymi między innymi walkę bogów z gigantami i Greków z amazonkami. Na zewnątrz celli świątyni znajdował się fryz przedstawiający procesję panatenajską, czyli jedno z najważniejszych świąt ateńskich. Całości dopełniał monumentalny posąg Ateny Partenos dłuta Fidiasza, który znajdował się wewnątrz świątyni, ale został z niej usunięty lub zniszczony już w starożytności.

Od czasów antycznych Partenon poważnie ucierpiał. Największych zniszczeń dokonał wybuch, który w 1687 roku dosłownie wysadził centralną część budowli. W tym czasie świątynia służyła jako turecki magazyn prochu, który wyleciał w powietrze w wyniku trafienia przez wenecką kulę moździerzową. Ruina nie wzbudzała większego zainteresowania aż do czasów Lorda Elgina.
Thomas Bruce, siódmy earl Elgin, w latach 1799-1803 był brytyjskim ambasadorem w Imperium Otomańskim , które władało także nad terenami współczesnej Grecji. Elgin uzyskał rzekomo tzw. firman, czyli pozwolenie władz otomańskich na wywiezienie rzeźb z akropolu ateńskiego. Dokument zezwalał zapewne jedynie na przebadanie akropolu oraz wykonanie odlewów i rysunków. Niestety, nie zachował się do naszych czasów, a jego tłumaczenie, które ponoć pochodzi z epoki, budzi poważne wątpliwości odnośnie autentyczności, które są wysuwane przez specjalistów zajmujących się otomańską administracją.

Niemniej jednak Elgin doprowadził do wywiezienia z akropolu większości rzeźb, które przetrwały wieki zniszczeń. Marmurowe dzieła sztuki zostały wywiezione do Anglii w latach 1801-1812 przez agentów Elgina. Wszystkie zostały zakupione przez rząd brytyjski i w 1816 roku i wystawione w British Museum, gdzie znajdują się do dzisiaj. Rząd grecki od dziesięcioleci nie ustaje w staraniach, by odzyskać wywiezione rzeźby – w tym celu wybudowano w zeszłym roku obok akropolu nowe muzeum, które miałoby pomieścić marmury, gdyby kiedykolwiek wróciły do Aten. British Museum konsekwentnie odmawia zwrotu rzeźb, powołując się na prawo brytyjskie, a także inne argumenty.

W 2006 roku niewielki fragment rzeźby z Partenonu został zwrócony przez Uniwersytet w Heidelbergu. Fragment przedstawiał stopę i był częścią fryzu świątyni. W tym samym roku szwedzka kolekcjonerka zwróciła element architektoniczny z Erechtejonu, który wywieźli jej przodkowie ponad sto lat temu. Te fragmenty były jednak bardzo niewielkie i nie stanowiły nigdy części marmurów Elgina.

Z rzeźbą zwróconą przez Włochów jest inaczej. Jest to rzeźbiony fragment postaci bogini łowów Artemidy, będący niegdyś elementem sceny z wschodniej części fryzu panatenajskiego przedstawiającej dwunastu olimpijskich bogów. Fragment przedstawia prawą stopę bogini i część jej długiej szaty. Rzeźba znajdowała się w kolekcji Antonio Salinasa w Muzeum Archeologicznym w Palermo. Zwrócona przez Włochów część fryzu należała do rzeźb usuniętych przez Lorda Elgina, a została przekazana brytyjskiemu konsulowi generalnemu na Sycylii w 1816 roku. W ten sposób stała się częścią kolekcji muzealnej z Palermo, gdzie przebywała przez prawie 200 lat niemal zapomniana.

Jak powiedział Michalis Liapis, grecki minister kultury, Grecja ubiegała się o zwrot fragmentu od 13 lat. „Po raz pierwszy od niemal dwóch wieków, wartościowy fragment dekoracji rzeźbiarskiej Partenonu wraca by znaleźć się tam gdzie należy” - powiedział Liapis dla AFP. Rzeźbę przekazał jako depozyt włoski prezydent Giorgio Napolitano 23 września b.r., będąc w czasie oficjalnej wizyty w Grecji. „Grecja dąży do tego by odzyskać marmury Partenonu, dlatego można docenić wkład i ważność takiego gestu” - grecki prezydent Karolos Papoullas powiedział AFP po spotkaniu z Napolitano.

Ten sojusz Włoch i Grecji w walce o zwrot starożytności objawia się także i na innych polach. Włochy i Grecja od kilku lat rozpoczęły szeroko zakrojoną kampanię, która ma na celu odzyskanie obiektów pochodzących z tych państw, a wywiezionych z ich terenów w sposób nielegalny w ciągu kilkudziesięciu ostatnich lat. Chodzi tutaj głównie o dzieła sztuki greckiej i rzymskiej, które zostały wykopane na terenie tych państw w czasie nieoficjalnych, amatorskich wykopalisk i zostały przemycone poza ich granice. Obiekty takie trafiały do prywatnych kolekcjonerów, ale i także do renomowanych kolekcji muzealnych.

Włosi i Grecy odzyskali w ten sposób dzieła sztuki znajdujące się w kolekcji J. Paul Getty Museum w Los Angeles, albo w kolekcji Shelby White eksponowanej w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku. Około siedemdziesięciu odzyskanych przez Włochów obiektów zostanie niedługo wystawionych w Nowym Muzeum na Akropolu. „To pierwszy raz gdy te starożytności będą oglądane za granicą po wystawie w Pałacu Kwirynalskim (rok temu)” - powiedział Louis Godart, doradca do spraw kultury prezydenta Włoch.

Włosi ogłosili także, że dwa kolejne fragmenty Partenonu znajdujące się w Watykanie zostaną zwrócone Grecji 8 października. Niewątpliwie Włosi, walczący o odzyskanie nielegalnie wywiezionych starożytności, także sami nie chcą być postrzegani jako uczestnicy tego procederu. Stąd zwrot marmurów z Partenonu jest nie tylko wspaniałomyślnym gestem wobec Grecji, ale także częścią budowania wizerunku Włoch, jako państwa, które nie czerpie korzyści z nielegalnego handlu starożytnościami.

Sprawa marmurów Elgina jest jedną z najbardziej dyskusyjnych spraw tego rodzaju. Niewątpliwie bowiem wiele najwspanialszych kolekcji muzealnych świata zostało uzyskanych w sposób podobny do tego, w jaki British Museum weszło w posiadanie rzeźb z Partenonu. Muzea obawiają się, że ewentualny zwrot tych marmurów mógłby pociągnąć za sobą masową rewindykację kolekcji muzealnych na całym świecie.

Tytus Mikołajczak

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Fenomenalna podróbka?

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2008 13:07
Dysk z Fajstos może być sfałszowany.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Greccy czciciele Słońca

Ostatnia aktualizacja: 20.11.2009 12:20
Starożytna Grecja nie kojarzy nam się z kultem Słońca. Okazuje się jednak, że Helleni orientowali swoje świątynie na wschód.
rozwiń zwiń