X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Nauka

Odkrycie Polaków wstrząsa historią ewolucji

Ostatnia aktualizacja: 07.01.2010 12:27
Okazuje się, że życie wyszło z morza wczesniej niż dotąd sądziliśmy. I wyszło... pod Kielcami.
Audio

Okazuje się, że życie wyszło z morza wcześniej niż dotąd sądziliśmy. Co więcej, wyszło… pod Kielcami.

Pierwsze wyjście z wody miało miejsce ok. 400 mln lat temu. Ślady pionierskich zwierząt odkrył polski paleobiolog Grzegorz Niedźwiedzki. - To granat wrzucony w uporządkowany świat nauki - komentują recenzenci w "Nature".

Odkrycie odcisków łap najstarszych czworonożnych zwierząt lądowych w kamieniołomie w Górach Świętokrzyskich wstrząśnie naszą wiedzą o ewolucji życia. Artykuł na jego temat opublikowali w "Nature" polscy naukowcy - mgr Grzegorz Niedźwiedzki z Uniwersytetu Warszawskiego, dr Katarzyna Narkiewicz, prof. Marek Narkiewicz i mgr Piotr Szrek z Państwowego Instytutu Geologicznego oraz Szwed, dr Per Erik Ahlberg z Uppsali. Zdjęcie śladów znalazło się nawet na okładce tego pisma.

Pożytki z odpoczynku

Grzegorz Niedźwiedzki rozpoczynał od poszukiwań dinozaurów. W 2002 roku, mając zaledwie 22 lata i dopiero rozpoczynając swoja przygodę z nauką, wypatrywał śladów dinozaurów w Górach Świętokrzyskich. Odkrycia życia dokonał w nieczynnym od lat kamieniołomie niedaleko wsi Zachełmie, gdzie – w ramach odpoczynku od skał sprzed 250 mln lat – postanowił zbadać osady z dwonu, a zatem datowane na ok. 400 mln lat. To, co zobaczył, wstrząsnęło nauką: były to odciski łap nieznanego gada. - W osadach pochodzących z okresu, w którym, jak sądzono, życie raczkowało jeszcze w oceanie, a od twardego lądu trzymało się daleko! Ale, przyznaję, odpuściłem sobie to odkrycie – powiedział „Gazecie Wyborczej” Niedźwiedzki. Cóż, trudno się dziwić: nikt nie uwierzyłby własnym oczom.

Kilka lat później młody paleobiolog miał okazję uczestniczyć w wykładach prof. Pera Ahlberga z Uniwersytetu w Uppsali. To Szwed uświadomił Polakowi, jak ważne jest jego odkrycie. Wrócił do Zachełmia i… znalazł jeszcze więcej odcisków.

Dzisiaj Niedźwiedzki jest doktorantem w Zakładzie Paleobiologii i Ewolucji na Uniwersytecie Warszawskim. Jednym z niewielu polskich naukowców, których odkrycia przebiły się na okładkę jednego z najważniejszych czasopism naukowych świata.

Łapy zamiast płetw

400 mln lat temu powierzchnia Ziemi wyglądał zupełnie inaczej niż obecnie – były na niej inne kontynenty, leżące w innych strefach klimatycznych. Dzisiejsze Góry Świętokrzyskie, najstarsza formacja geologiczna w naszym kraju, była wówczas płytką laguną, leżącą w rejonie tropikalnym. – Nie latały nad nią jednak żadne ptaki, które dzisiaj zobaczylibyśmy na takiej plaży. Była pusta – mówi Per Ahlberg. Życie dopiero miało wyjść na ląd.

Paleontolodzy odkryli m.in. kilka "dróżek", którymi kroczyły dawne rybopłazy. Najprawdopodobniej wychodziły na plażę po odpływie, aby żywić się tym, co zostawiło tam morze.

Niektóre ślady mają nawet 26 cm szerokości, a to oznacza to, że zostawiły je zwierzęta wielkości około 2,5 metra. Ale były wśród nich i inne, mniejsze osobniki. Prawdziwą sensacją jest jednak to, że – chociaż są to najstarsze tropy na Ziemi – ich autorzy mieli pełnowartościowe łapy, z palcami.

''

Ewolucja zaszła wcześniej?

Dotąd sądziliśmy, że pierwsze zwierzęta czteronożne (tetrapody) kroczyły po lądzie na płetwach i że było to 18-20 mln lat później. Powszechnie uważano dotąd się, że tetrapody wyewoluowały z ryb poprzez stadium przejściowe w postaci elpistostegidów (grupa kopalnych ryb trzonopłetwych). Do elpistostegidów należy słynny Tiktaalik, którego skamieniałość odkryto w 2006 roku w arktycznej części Kanady. Jego płetwy zginały się w połowie, umozliwiając mu czołganie się po piasku płytkich lagun.

Profesor Marek Narkiewicz, współautor artykułu w „Nature”, podkreśla, że badania rzucają nowe spojrzenie na środowisko, w którym wykształciła się czworonożność. - Nie były to, jak do tej pory uważano, bagna czy lasy przybrzeżne lub wody śródlądowe, a rozległy, płytki, odległy od lądów, okresowo wysychający zbiornik morski – powiedział „Gazecie Wyborczej”.

Teraz trzeba będzie zatem przepisać podręczniki do paleontologii. Oczywiście, zanim pojawiły się w pełni wykształcone łapy tetrapodów spod Kielc, musiała zajść jakaś ewolucja w ich kierunku. Miała ona jednak miejsce wcześniej i raczej nie odbyła się poprzez elpistostegidy – te ostatnie pojawiły się bowiem dopiero 10 mln lat później.

Zobacz film - wywiad z autorami odkrycia.

Eugeniusz Wiśniewski

Zobacz więcej na temat: Kielce POLSKA Kanada
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Dinozaur na milimetry

Ostatnia aktualizacja: 29.10.2008 12:23
Czaszka heterodontozaura miała 45 mm długości.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dlaczego wyginęły dinozaury?

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2009 14:02
Audycja Polskiego Radia Euro.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nieznany prehistoryczny gad

Ostatnia aktualizacja: 15.10.2009 11:34
Ponieważ gatunek jest kluczowy dla zrozumienia ewolucji zwierząt, nadano mu nazwę Darwinopterus.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ardi – kolejne zaginione ogniwo?

Ostatnia aktualizacja: 13.10.2009 13:01
Ardipitek to najbliższy wspólny krewny człowieka i szympansa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zabili motorówką 12- latkę. Proces wznowiony

Ostatnia aktualizacja: 07.05.2010 07:48
Wbrew zapowiedziom Sąd Rejonowy w Kielcach nie ogłosił w piątek wyroku w procesie w sprawie wypadku na zalewie Chańcza, w którym zginęła 12-letnia dziewczynka. Sąd postanowił wznowić proces.
rozwiń zwiń