X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Section00
Polska
Niepodległa
stulecie odzyskania niepodległości
Niepodległa 2018
Section02
Section04
Section05
Polska
Niepodległa
Stulecie odzyskania niepodległości

Prof. Krzysztof Kawalec: Jeśli istnieją prawa autorskie do pomysłu, to II RP jest dziełem Dmowskiego

Prof. Wojciech Roszkowski: 11 listopada 1918 Piłsudski miał pełne ręce roboty

Stanisław Dybowski, muzykolog: Była jedna osoba, przed którą stawała brytyjska królowa

Prof. Jerzy Gaul: Piłsudski wrócił z Magdeburga w aureoli męża stanu

Prof. Janusz Odziemkowski: Polska upadała w huku dział i powstawała w wyniku wojen

Prof. Janusz Odziemkowski: mieliśmy wybitne postacie, które optowały za Polską na zachodzie

Prof. Janusz Odziemkowski: USA uznały, że traktat wersalski nie gwarantuje pokoju w Europie

Prof. Grzegorz Nowik: Józef Piłsudski był pracoholikiem

navigate_before
navigate_next
Section08

Ojcowie niepodległości

/Łączy ich Polska
arrow_upward

Droga do niepodległości

/11.11.1917 - 11.11.1918
Section012
14 .08.2018
/14.08.2018
volume_up
Im bardziej państwa centralne przegrywają na frontach, tym życzliwej piszą o Polsce dziennikarze niemieccy i austriaccy.
13 .08.1918
/13.08.1918
volume_up
Ofensywa francuska na Zachodzie to nowa sytuacja w tej wojnie. Niemcy cofają się w panice a Austriacy od dawna nie odnoszą większych sukcesów.
11 .08.1918
/11.08.1918
volume_up
Już ponad dwa miesiące trwa proces w Marmaros-Sziget. Zakończyło się przesłuchanie oskarżonych. Rozpoczynają zeznania świadkowie, a pierwszym z nich jest austriacki generał.
10 .08.1918
/10.08.1918
volume_up
Wiadomości o niemieckiej klęsce we Francji roznoszą się po całej Europie. Przyjmowane są z nadzieją, że Niemcy wkrótce całkowicie zostaną pokonane. Szansa na rychły pokój jest coraz większa.
9 .08.1918
/ 9.08.1918
volume_up
W Warszawie, Lwowie, Poznaniu, Krakowie i Wilnie funkcjonowały teatry muzyczne, dramatyczne, kabarety, a widzowie kupowali bilety za swoje ostatnie pieniądze.
8 .08.1918
/ 8.08.1918
volume_up
Alianci z zaskoczenie zaatakowali Niemców tak skutecznie, że jednego dnia posunęli się o 15 kilometrów. Żołnierze niemieccy stracili ducha walki.
7 .08.2018
/ 7.08.2018
volume_up
Komendant, od roku więziony w twierdzy w Magdeburgu, wspomina w liście do Aleksandry Szczerbińskiej, matce swojego dziecka, o półrocznej córeczce Wandzie, której jeszcze nie widział.
6 .08.1918
/ 6.08.1918
volume_up
Czy prasa poddana wojennej cenzurze była wiarygodnym źródłem informacji? Redaktorzy robili wszystko, żeby tak było i na wszelkie sposoby starali się przechytrzyć cenzora.
4 .08.1918
/ 4.08.1918
volume_up
Polacy rwą się do kraju, ale nie każdy ma za co, a wielu nie ma do kogo powrócić. Władze polskie robią co mogą, aby ułatwić powroty. Na terenie bolszewickiej już Rosji jest też wielu polskich żołnierzy.
3 .08.1918
/ 3.08.1918
volume_up
Nestor polskich socjalistów Bolesław Limanowski zapisał: "Zamiast chleba, wydawano fasolę. Chleb wydają tylko tym, co mają bony".
2. 08.1918
/2.08.1918
volume_up
"Kurier Poznański" analizuje nastroje w Europie. Na Kresach Wschodnich narasta groźba antypolskich wystąpień.
1 .08.1918
/ 1.08.1918
volume_up
Generał Józef Haller otrzymuje nominacje na wodza naczelnego wojsk polskich 4 października 1918 roku. Wojna już się kończyła, ale Błękitna Armia była Polsce bardzo potrzebna. Jej dowódca również.
31 .07.1918
/31.07.1918
volume_up
Przesłuchanie sierż. Jana Drewniaka. Pozostało jeszcze ośmiu oskarżonych do przesłuchania i świadkowie, w tym gen. Zbigniew Zieliński, dowódca Polskiego Korpusu Posiłkowego.
30 .07.2018
/30.07.2018
volume_up
W "Dzienniku Warszawskim" artykuł o podziale ludności w Królestwie Polskim na bogatą i biedną. Do grona bogatych zaliczają się Państwo Lubomirscy. Nazwiska pozostałych zamożnych wymienia "Kurier Poznański".
28 .07.1918
/28.07.1918
volume_up
"Kurier Warszawski" donosi o narastającym zjawisku bandytyzmu na ziemiach polskich. Wojna powoduje anarchię.
27 .07.1918
/27.07.1918
volume_up
Ignacy Daszyński powiedział w wystąpieniu m.in, że Polaków nie interesuje już koncepcja austro-polska, która do niedawna wydawała się być jedyną dla nas możliwością
26 .07.1918
/26.07.1918
volume_up
Dr Ernest Seidler, prezydent ministrów Austrii, został odwołany ze swego stanowiska. Wniosek o odwołanie poparł przedstawiciel Polski Aleksander Skarbek. Premierowi zarzucano, że próbował stwarzać pozory rządów konstytucyjnych.
25 .07.1918
/25.07.1918
volume_up
Minął rok od aresztowania Józefa Piłsudskiego. Od 11 miesięcy przebywa w magdeburskiej twierdzy. Zupełnie sam. Samotność jest dodatkową karą...
24 .07.1918
/24.07.1918
volume_up
Regent Zdzisław Lubomirski wraz z małżonką skracają wypoczynek w Marienbadzie i udają się do Wiednia. Głównie po to, żeby złożyć wizyty polityczne ważnym ludziom
23 .07.1918
/23.07.1918
volume_up
Przed sądem wojskowym trwa słynny proces legionistów z Polskiego Korpusu Posiłkowego. Posiedzenie prowadzi sędzia kapitan Franciszek Bartak, z pochodzenia Niemiec.
21 .07.1918
/21.07.1918
volume_up
W Polsce 1918 wybory do Rady Stanu były częściowo demokratyczne. Połowę posłów mianowano, ale drugą połowę wybrano. Tym wybranym wydawało się, że mogą znacznie więcej niż dopuszczali okupanci.
20 .07.1918
/20.07.1918
volume_up
Rada stanu ma dość ambitne plany działania. Chce przygotować ordynację wyborczą do przyszłego Sejmu. Do współpracy zaproszono wybitnego uczonego Józefa Buzka, ekonomistę i prawnika.
19 .07.1918
/19.07.1918
volume_up
"Kurier Warszawski" po raz kolejny podejmuje temat biedy. Niepodpisany autor zadaje retoryczne pytanie, którym opatrzył tytuł artykułu: "Czy będzie lepiej?"
18 .07.2018
/18.07.2018
volume_up
Generał Erich Ludendorff zastanawiał się właśnie, jak przedstawić cesarzowi i kanclerzowi Niemiec fakt przerwania ofensywy we Francji, gdy usłyszał straszliwy huk dział. Doświadczony dowódca nie miał wątpliwości, co to oznacza.
17 .07.1918
/17.07.1918
volume_up
Kilka minut po północy w Jekaterynburgu rozegrała się straszliwa tragedia. Mieszkającą w domu inżyniera Mikołaja Ipatiewa rodzinę carską obudzono i sprowadzono do piwnicy. Odczytano wyrok śmierci i natychmiast go wykonano...
16 .07.1918
/16.07.1918
volume_up
Dziennik "Berliner Abendt" snuje przypuszczenia na temat przyszłej polsko-niemieckiej koegzystencji. W prasie niemieckiej coraz częściej poruszana jest sprawa polska.
14 .07.1918
/14.07.1918
volume_up
14 lipca 1918 w Paryżu na Polach Elizejskich odbyła się parada wojsk sprzymierzonych. Pochód otwierał oddział francuski, potem szli w alfabetycznym porządku sojusznicy Francji... między Włochami a Portugalczykami maszerował nasz polski batalion.
13 .07.1918
/13.07.1918
volume_up
13 lipca 1918 roku gen. Józef Haller zjawił się w Paryżu w siedzibie Komitetu Narodowego Polskiego. Roman Dmowski powitał gościa oryginalnie.
12 .07.1918
/12.07.1918
volume_up
Powołana niedawno Rada Stanu znajduje się w ogniu krytyki polskiego społeczeństwa jako ciało półdemokratyczne i uzależnione od Niemców i Austriaków.
11 .07.1918
/11.07.1918
volume_up
"Ziemia lubelska" ciekawie redagowana gazeta codzienna publikuje informacje, które czytelnikom przewracają nadzieję, że w Polsce będzie lepiej.
10 .07.2018
/10.07.2018
volume_up
Trwa proces legionistów II Brygady na Węgrzech. Biskup Władysław Bandurski, honorowy kapelan Legionów, odwiedza oskarżonych w więzieniu. Dostojnik zapewnia ich, że z Bożą pomocą i dzięki adwokatom, zostaną uniewinnieni.
9 .07.1918
/ 9.07.1918
volume_up
Minister spraw zagranicznych Niemiec, Paul von Hinze, spotyka się z Erichem von Ludendorffem, autorem planowanej ofensywy na Francję. Niemcy są pewni zwycięstwa. Ich plany pokrzyżują wkrótce posiłki amerykańskie przybywające do Francji.
7 .07.1918
/ 7.07.1918
volume_up
Feliks Starzyński, przywódca Zjednoczenia Ludowego, ogłasza dążenie do powołania Sejmu w miejsce kontrolowanej przez Niemców i Austriaków Rady Stanu.
6 .07.1918
/ 6.07.1918
volume_up
W Kurierze Warszawskim ukazuje się artykuł „Cel i wola” Wacława Janasza. To porównanie Polaków z obywatelami Zachodu, którzy przykładają się do pracy. Polacy są uważani za naród, który wykonuje ją byle jak.
5 .07.1918
/ 5.07.1918
volume_up
W Kurierze Warszawskim 5 lipca 1918 pojawiły się informacje o braku żywności i drożyźnie artykułów spożywczych. Podejrzewa się, że sytuacja ma związek z niewłaściwą dystrybucją kart żywnościowych.
4 .07.1918
/ 4.07.1918
volume_up
Amerykanie obchodzili swoje święto także w Paryżu. Do Francji przybyła już ponad milionowa armia amerykańska
3 .07.1918
/ 3.07.1918
volume_up
Generał Józef Haller wyjechał do Francji, bo nie chciał swoim nazwiskiem firmować polskich formacji tworzonych w Rosji.
2 .07.1918
/ 2.07.1918
volume_up
Mec. Herman Lieberman broni legionistów w Marmaros -Sziget metodami niekonwencjonalnymi
30 .06.1918
/30.06.1918
volume_up
W Berlinie dobiegły końca, trwające kilka tygodni, rozmowy polsko-litewskie. Zakończyły się podpisaniem porozumienia, z którego nie były zadowolone obie strony.
29 .06.1918
/29.06.1918
volume_up
Burza w prasie niemieckiej po oświadczeniu brytyjskiego ministra, który powiedział, że NIemcy nie proponują żadnego programu pokojowego, ponieważ chcą panować nad całym światem.
28 .06.1918
/28.06.1918
volume_up
Węgry zamierzają uciec z tonącego okrętu, jakim jest Austria. Liczą na wsparcie Polski, dlatego zaczęli popierają niepodległościowe aspiracje Polaków.
27 .06.1918
/27.06.1918
volume_up
Pierwsze przymiarki do podziału terytorialnego powstającego państwa. przedstawił Jan Steczkowski. Przewidziano 18 województw, powiaty i gminy.
26 .06.1918
/26.06.1918
volume_up
Expose rządowe Jana Steczkowskiego na posiedzeniu Rady Stanu.
25 .06.1918
/25.06.1918
volume_up
"Kurier lwowski" i "Dziennik warszawski" analizują biedę, która jest plagą powojennej Europy. Gazety opisują akcje pomocy głodującym dzieciom, organizowane w każdym zaborze.
23 .06.1918
/23.06.1918
volume_up
Kolejny dzień procesu w Marmaros-Sziget. Obserwatorzy procesu i dziennikarze otrzymali zezwolenie na pobyt w Marmaros-Sziget jedynie na trzy dni.
22 .06.1918
/22.06.1918
volume_up
Wręczenie sztandarów wojsku polskiemu w Brienne we Francji. Polscy żołnierze przysięgali, że za zjednoczenie i wyzwolenie ojczyzny gotowi są oddać życie.
21 .06.1918
/21.06.1918
volume_up
Inauguracyjne posiedzenie Rady Stanu - pierwszej od czasów Królestwa Kongresowego polskiej instytucji prawodawczej. Miała wypracować zasady ustroju i funkcjonowania wojska, adminnistracji i finansów.
20 .06.1918
/20.06.1918
volume_up
Gazety w Królestwie Polskim donosiły o dokuczliwej cenzurze ze strony rosyjskiego zaborcy, najbardziej represyjnego w stosunku do Polaków.
19 .06.1918
/19.06.1918
volume_up
W Królestwie Polskim strajkuje wiele grup zawodowych - od dziennikarzy w Warszawie po robotników w Lublinie. Protesty zakończyły się po podwyżkach zarobków.
18 .06.1918
/18.06.1918
volume_up
Proces polskich legionistów i protest polskich dziennikarzy skarżących się na utrudnienia w relacjonowaniu rozprawy.
16 .06.1918
/16.06.1918
volume_up
Polscy posłowie w Wiedniu wypowiedzieli posłuszeństwo władzom austriackim.
15 .06.1918
/15.06.1918
volume_up
Tego dnia gen. Haller opuścił Moskwę, bo jego dalszy pobyt w tym mieście groził dekonspiracją i aresztowaniem przez bolszewików.
14 .06.1918
/14.06.1918
volume_up
"Kurier lwowski" donosił o strajkach dziennikarzy w Warszawie oraz o dokuczliwej biedzie i napaści na sklepy z żywnością we Lwowie.
13 .06.1918
/13.06.1918
volume_up
Polski rząd Rady Regencyjnej na czele z Janem Steczkowskim zajął stanowisko w sprawie deklaracji wersalskiej, poruszającej plany mocarstw dotyczące przyszłości Polski.
12 .06.1918
/12.06.1918
volume_up
Generał Józef Haller przybył z Kijowa do Moskwy. W jego kwaterze odbyło się spotkanie najważniejszych polityków rady międzypartyjnej i oficerów.
11 .06.1918
/11.06.1918
volume_up
Koniec III Korpusu Polskiego, który powstał w grudniu 1917 roku, żeby chronić polskie majątki na Ukrainie.
9 .06.1918
/ 9.06.1918
volume_up
Podano wyniki wyborów do uzupełniających do Reichstagu, do niemieckiego parlamentu dostał się polski Ślązak Wojciech Korfanty.
8 .06.1918
/ 8.06.1918
volume_up
Na Węgrzech w Marmaros-Sziget rozpoczął się proces legionistów, oskarżonych o bunt przeciwko Austriakom i zdradę wojskową.
7 .06.1918
/ 7.06.1918
volume_up
Niemcy przygotowywały się wielkiej ofensywy, by odciąć Francję od Wielkiej Brytanii i zająć m.in. port w Calais.
6 .06.1918
/ 6.06.1918
volume_up
Setna rocznica śmierci gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, bohatera insurekcji kościuszkowskiej hymnu narodowego. Władze zabroniły organizowania uroczystych obchodów.
5 .06.1918
/ 5.06.1918
volume_up
"Kurier Lwowski" informował, że proces legionistów więzionych na Węgrzech, rozpocznie się 8 czerwca. Przed sądem stanie 116 legionistów.
4 .06.1918
/ 4.06.1918
volume_up
Wieści dla Polski z konferencji przywódców państw alianckich w Wersalu dotarły do Warszawy. Polska otrzymała – niewiążące – zapewnienie niepodległości i zjednoczenia.
2 .06.1918
/ 2.06.1918
volume_up
Wojciech Korfanty walczy o mandat posła do sejmu Rzeszy, Reichstagu, w okręgu gliwicko-lublinieckim na Śląsku.
1 .06.1918
/ 1.06.1918
volume_up
Pozorna władza Rady Regencyjnej, oczekiwanie na zakończenie wojny i na poprawę bytu ludzi żyjących w biedzie.
31 .05.1918
/31.05.1918
volume_up
Krakowski "Czas" i "Dziennik Warszawski" piszą o braku żywności, głodującej Europie oraz o zawyżonych cenach chleba, reglamentowanych kartkami.
30 .05.1918
/30.05.1918
volume_up
Ukazał się pierwszy numer tygodnika dla młodzieży "Świt", utworzony przez Irenę Kosmowską, działaczkę ludową i dziennikarkę, zwolnioną w 1918 roku z wygnania z Rosji.
29 .05.1918
/29.05.1918
volume_up
Ks. kanonik Achille Ratti, wizytator papieski z Watykanu przybył do Polski. Z jaką misją wysłał go papież do kraju, gdzie trwała jeszcze wojna?
28 .05.1918
/28.05.1918
volume_up
W czasie strajku drukarzy warszawskich wydawcy i redaktorzy gazet powołali "Dziennik Wspólny", w którym informowali o najważniejszych wydarzeniach na świecie, m.in. o spotkaniu przedstawicieli ententy w Londynie.
26 .05.1918
/26.05.1918
volume_up
"Dziennik Bydgoski" zamieścił sprawozdanie ze zjazdu Niemieckiego Związku Kresów Wschodnich, czyli Hakaty, na którym podkreślano, że wrogiem Niemców są Polacy.
25 .05.1918
/25.05.1918
volume_up
"Kurier Lwowski" donosił o głodzie wśród mieszkańców miasta, wstrzymaniu dostaw żywności, jej braku w kuchniach wojennych, które do tej pory żywiły głodujących.
24 .05.1918
/24.05.1918
volume_up
Aresztowanie Władysława Grabskiego, polityka, ekonomisty, późniejszego dwukrotnego premiera i twórcy reformy walutowej II RP.
23 .05.1918
/23.05.1918
volume_up
Polska Organizacja Wojskowa - tajna jednostka paramilitarna - utworzona przez Józefa Piłsudskiego jeszcze w 1914 roku. Jej członkowie byli podwalinami pod tworzone Wojsko Polskie.
22 .05.1918
/22.05.1918
volume_up
Co będzie z Polską, jeśli Niemcy przegrają z Francją? A jeśli wojnę wygrają Niemcy, czy zostawią jakąś Polskę i wchłoną Polaków do swojego imperium?
21 .05.1918
/21.05.1918
volume_up
Demobilizacja II Korpusu gen. Józefa Dowbora Muśnickiego. Przeciwko kapitulacji zbuntowali się trzej młodzi oficerowie Polskiej Organizacji Wojskowej.
19 .05.1918
/19.05.1918
volume_up
Prasa we Lwowie, Warszawie, Poznaniu i na Śląsku donosi o głodzie i niedożywieniu na ziemiach polskich.
18 .05.1918
/18.05.1918
volume_up
Rozpoczął się kongres Partii Socjalno-Demokratycznej w Krakowie, na którym referat programowy wygłosił przewodniczący Ignacy Daszyński.
17 .05 1918
/17.05 1918
volume_up
W Warszawie strajkują drukarze i zecerzy, którzy zażądali podwyżek płac. Do strajku dołączyli się dziennikarze, nie ukazał się żaden z 9 warszawskich dzienników.
16 .05 1918
/16.05 1918
volume_up
Spotkanie Wilhelma II, króla Prus z Karolem I, cesarzem Austro-Węgier. Czy władcy brali pod uwagę utworzenie państwa polskiego po zakończeniu I wojny światowej?
15 .05.1918
/15.05.1918
volume_up
Niemieckie władze zaborcze nie zgadzają się uroczystości związane ze stuleciem śmierci gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, twórcy Legionów Polskich we Włoszech.
14 .05.1918
/14.05.1918
volume_up
Spekulacje liberalnego dziennika krakowskiego "Nowa Reforma" o podziale Galicji na wschodnią i zachodnią.
12 .05.1918
/12.05.1918
volume_up
Listy Józefa Piłsudskiego z więzienia w Magdeburgu do Aleksandry, matki nowonarodzonej Wandy, pierwszej córki Komendanta.
11 .05.1918
/11.05.1918
volume_up
Koniec wojennej epopei Legionów po krwawej klęsce pod Kaniowem na Ukrainie II Korpusu Polskiego z niemieckimi wojskami. Gen. Józef Haller zmuszony był do kapitulacji z powodu braku amunicji.
10 .05.1918
/10.05.1918
volume_up
"Kurier Lwowski" donosił o pomocy legionistom, którym nie udało się po bitwie pod Rarańczą przedrzeć na tereny ukraińskie i trafili do więzień na Węgrzech.
9 .05.1918
/ 9.05.1918
volume_up
Prasa donosiła o powrotach Polaków z Rosji, utrudnieniach komunikacyjnych oraz o organizowaniu pomocy dla uchodźców.
8 .05.1918
/ 8.05.1918
volume_up
Zastój na froncie zachodnim, wymuszony przez Niemcy pokój z Rumunią oraz sytuacja w Królestwie w czwartym roku wojny.
7 .05.1918
/ 7.05.1918
volume_up
Gdzie w tym czasie były jeszcze oddziały polskich żołnierzy i co działo się na froncie wschodnim i zachodnim?
5 .05.1918
/ 5.05.1918
volume_up
Prasa informowała o zjeździe Rady Głównej Opiekuńczej, instytucji charytatywnej powołanej w 1916 roku przez Niemców.
4 .05. 1918
/ 4.05. 1918
volume_up
Niemcy planują nową ofensywę we Francji, nie dając wiary w informacje, że w Europie znajduje się już blisko milion żołnierzy amerykańskich.
3 .05.1918
/ 3.05.1918
volume_up
Rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja – relacje prasy z uroczystych obchodów w Warszawie, Krakowie, Lwowie, Lublinie, Łodzi.
2 .05.1918
/ 2.05.1918
volume_up
Prasa donosi o narastającym głodzie, na który cierpi Europa objęta Wielką Wojną oraz o inicjatywach kulturalnych w Krakowie i Warszawie, dających pokrzepienie w tak trudnych czasach.
1 .05.1918
/ 1.05.1918
volume_up
Niepodległa - dzień po dniu 1 maja godz. 08:33
30 .04.1918
/30.04.1918
volume_up
Prasa wydrukowała listę mianowanych przez Radę Regencyjną 43 członków Rady Stanu. Byli to ludzie zasłużeni w pracach politycznych i społecznych dla Polski.
28 .04.1918
/28.04.1918
volume_up
Rząd premiera Jana Steczkowskiego, powołany przez Radę Regencyjną 4 kwietnia, wystosował noty do państw centralnych w sprawie rokowań dotyczących niepodległości Polski.
27 .04.1918
/27.04.1918
volume_up
"Kurier Warszawski" opublikował anonimowy tekst o polskiej młodzieży zdemoralizowanej przez wojnę.
26 .04.1918
/26.04.1918
volume_up
Prasa podawała informacje o utworzeniu ze składek polskiego społeczeństwa polskiej szkoły w Mińsku na Białorusi oraz w Ostrawie w Czechach.
25 .04.1918
/25.04.1918
volume_up
"Dziennik Warszawski" donosił o powrotach Polaków do kraju z terenów Rosji, gdzie - jak szacowano - przebywało od 2 do 3 milionów obywateli polskich.
24 .04.1918
/24.04.1918
volume_up
W prasie wydawanej w trzech zaborach pojawiały się informacje na temat przyszłości Polski, nad koniecznością bronienia ziemi, która należała do ciemiężycieli, a nie do polskich obywateli.
23 .04.1918
/23.04.1918
volume_up
Ofensywa niemiecka trwała we Francji ponad miesiąc. Straty niemieckie i aliantów były podobne – blisko 240 tysięcy zabitych i rannych.
21 .04.1918
/21.04.1918
volume_up
"Kurier Polski" we Lwowie podał informację, że IV Korpus Wojska Polskiego opuścił Odessę. Nie wiadomo, co stało się z żołnierzami z odeskiego oddziału.
20 .04.1918
/20.04.1918
volume_up
Stephan Burian nowym ministrem spraw zagranicznych Austro-Węgier. Deklarował swoje poparcie w budowie polskiej państwowości po wojnie.
19 .04.1918
/19.04.1918
volume_up
Antoni Ponikowski, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego w rządzie Rady Regencyjnej spotkał się z dziennikarzami. Dyskutowano o pomysłach na edukację oraz o zbieranie pieniędzy na te cele.
18 .04.1918
/18.04.1918
volume_up
"Kurier Poznański" przedrukował z niemieckiego tygodnika "Die Welt am Sonntag" artykuł "Rozumiem Polaków" z krytycznymi uwagami o działalności władz i elit pruskich oraz z życzliwością dla Polaków.
17 .04. 1918
/17.04. 1918
volume_up
W prasie ukazało się oświadczenie polskich aktywistów, zwolenników polityki Niemiec, w sprawie zorganizowania wolnej Polski w przypadku niemieckiego sukcesu w wojnie.
16 .04.1918
/16.04.1918
volume_up
Minister spraw zagranicznych Austro-Węgier Ottokar Czernin został zdymisjonowany. Przeciwnik prowadzenia wojny, w tej sprawie prowadził potajemne rozmowy, co było podstawą jego zwolnienia.
13 .04.1918
/13.04.1918
volume_up
"Kurier Polski" donosił, że w dwóch miejscowościach powiatu kaliskiego Niemcy próbowali zarekwirować kościelne dzwony. Spotkało się to z protestem miejscowej ludności.
12 .04.1918
/12.04.1918
volume_up
Warszawski Teatr Rozmaitości wystawił "Carewicza", sztukę Gabrieli Zapolskiej. Premiera spotkała się z gorącym przyjęciem publiczności i recenzentów.
11 .04.1918
/11.04.1918
volume_up
Rozpoczął się zjazd organizacji oświatowej Polskiej Macierzy Szkolnej, na który przybyło ponad 400 delegatów z całego Królestwa.
10 .04.1918
/10.04.1918
volume_up
Krytyczne wystąpienie posła do sejmu Rzeszy Ferdynanda Radziwiłła w pruskiej Izbie Panów w sprawie polityki antypolskiej Austrii i Niemiec.
9 .04.1918
/ 9.04.1918
volume_up
W Królestwie Polskim odbyły się wybory do Rady Stanu, namiastki parlamentu.
7 .04.1918
/ 7.04.1918
volume_up
Płk Józef Haller został awansowany na stopień generała brygady.
6 .04.1918
/ 6.04.1918
volume_up
"Kurier Warszawski" pisze o nędzy, w jakiej żyją polscy inteligenci.
5 .04.1918
/ 5.04.1918
volume_up
Trwa ofensywa niemiecka we Francji, ale jej tempo spada. Opinia publiczna zastanawia się, czy Francja odeprze Niemcy.
4 .04.1918
/ 4.04.1918
volume_up
Zdymisjonowanie rządu Antoniego Ponikowskiego przez Radę Regencyjną. W jego miejsce powołano gabinet Jana Steczkowskiego.
3 .04.1918
/ 3.04.1918
volume_up
Jubileusz 50-lecia służby wojskowej Hansa von Beselera, generał-gubernatora warszawskiego.
31 .03.1918
/31.03.1918
volume_up
Pierwszy dzień Wielkanocy. Obok tradycyjnych życzeń pojawiają się dotyczące odzyskania niepodległości.
30 .03.1918
/30.03.1918
volume_up
Anna Wojewska, wysłanniczka Stowarzyszenia Pracy Narodowej Kobiet Polskich, odwiedza aresztowanych na Węgrzech legionistów.
29 .03.1918
/29.03.1918
volume_up
Umiera Bronisław Chlebowski, wybitny uczony, historyk literatury, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.
28 .03.1918
/28.03.1918
volume_up
Schyłek rządu Antoniego Ponikowskiego. Oczekiwanie na nowy gabinet.
27 .03.1918
/27.03.1918
volume_up
Trwa ofensywa niemiecka we Francji.
26 .03.1918
/26.03.1918
volume_up
Płk Józef Haller został mianowany dowódcą Drugiego Korpusu Polskiego.
24 .03.1918
/24.03.1918
volume_up
Tadeusz Hołówko, działacz Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, udał się z tajną misją do kontrolowanej przez bolszewików Moskwy.
23 .03.1918
/23.03.1918
volume_up
Zapowiedź "głodnych" Świąt Wielkanocnych. Reglamentacja żywności na ziemiach polskich.
22 .03.1918
/22.03.1918
volume_up
Premiera opery "Erosa i Psyche" Ludomira Różyckiego w Teatrze Wielkim w Warszawie.
21 .03.1918
/21.03.1918
volume_up
Początek wielkiej niemieckiej ofensywy we Francji.
20 .03.1918
/20.03.1918
volume_up
Ogłoszenie Ustawy o Radzie Stanu Królestwa Polskiego, namiastki parlamentu, i zgoda polskich posłów w Wiedniu na uchwalenie wojennego budżetu.
19 .03.1918
/19.03.1918
volume_up
Imieniny Józefa Piłsudskiego, który w tym czasie przebywał w więzieniu w Magdeburgu.
17 .03.1918
/17.03.1918
volume_up
Władze zaborcze wydały nakaz zawieszenia wydawania "Ilustrowanego Kuriera Codziennego", największego krakowskiego dziennika.
16 .03.1918
/16.03.1918
volume_up
Zebranie Towarzystwa Popierania Drobnego Przemysłu w Warszawie. Niemcy przygotowują się ofensywy we Francji.
15 .03.1918
/15.03.1918
volume_up
Józef Piłsudski dowiaduje się o narodzinach córki Wandy.
14 .03.1918
/14.03.1918
volume_up
Krakowski "Czas" publikuje rozważania o możliwości budowy Austro-Węgro-Polski.
13 .03.1918
/13.03.1918
volume_up
Legendarny Ludwik Solski występuje w sztuce Tadeusza Huberta Roztworowskiego "Judasz z Kariothu" w Teatrze Polskim w Warszawie.
12 .03.1918
/12.03.1918
volume_up
Konferencja aliantów w Londynie na temat przegranej Rosji i Rumunii. Padają słowa o Polsce z dostępem do morza.
10 .03.1918
/10.03.1918
volume_up
Dziennik "Głos Narodu" informuje sytuacji żołnierzy II Brygady Legionów, aresztowanych i przetrzymywanych przez Austriaków na Węgrzech.
9 .03.1918
/ 9.03.1918
volume_up
"U nas wielkie przygnębienie. W miarę pomyślnej dla Niemców likwidacji na wschodzie, nasze szanse na niepodległość maleją – zapisała Maria Lubomirska w swoim pamiętniku.
8 .03.1918
/ 8.03.1918
volume_up
Umiera Tadeusz Korzon, wybitny historyk-samouk, uczestnik powstania styczniowego,
7 .03.1918
/ 7.03.1918
volume_up
Bieda i brak żywności, głód w Krakowie i w Warszawie - piszą gazety. Brakuje żywności nawet na czarnym rynku.
6 .03.1918
/ 6.03.1918
volume_up
"Kurier Warszawski" donosi o sytuacji polskiego szkolnictwa na Kresach Wschodnich.
5 .03.1918
/ 5.03.1918
volume_up
Niemcy zastanawiają się nad przyszłym kształtem Polski w przypadku wygranej wojny.
3 .03.1918
/ 3.03.1918
volume_up
Państwa centralne podpisują pokój brzeski z bolszewicką Rosją. Kwestia polska nie została ujęta w treści traktatu.
2 .03.1918
/ 2.03.1918
volume_up
Podpisanie w rumuńskich Jassach pierwszego zobowiązania państw Ententy w sprawie odrodzenia niepodległej Polski.
1 .03.1918
/ 1.03.1918
volume_up
Powrót Jana Gawrońskiego, przyszłego dyplomaty, do Warszawy. Na miejscu zdaje relację z krajobrazu społeczno-politycznego Kresów Wschodnich.
28 .02.1918
/28.02.1918
volume_up
Prasa donosi, że społeczeństwo polskie traci zaufanie do Austriaków.
27 .02.1918
/27.02.1918
volume_up
Krytyczny artykuł na temat polityków austriackich w "Kurierze Lwowskim".
26 .02.1918
/26.02.1918
volume_up
Inicjatywa Rady Regencyjnej i podległego mu Ministerstwa Wyznań i Oświaty w sprawach bytowych nauczycieli.
24 .02.1918
/24.02.1918
volume_up
Chorwacki generał Anton Liposzcak zostaje generalnym gubernatorem lubelskim w miejsce gen. Stanisława Szeptyckiego, który zrezygnował na znak protestu wobec postanowień traktatu brzeskiego.
23 .02.1918
/23.02.1918
volume_up
Umiera Juliusz Leo, zasłużony prezydent Krakowa, propagator utworzenia Legionów Polskich.
22 .02.1918
/22.02.1918
volume_up
Rząd francuski przekazał Komitetowi Narodowemu Polskiemu w Paryżu pełne zwierzchnictwo nad organizowaną Armią Polską.
21 .02.1918
/21.02.1918
volume_up
Koniec niemiecko-bolszewickiego zawieszania broni na Wschodzie. Niemcy atakują.
20 .02.1918
/20.02.1918
volume_up
Protest Koła Polskiego w Wiedniu przeciw Traktatowi Brzeskiemu.
19 .02.1918
/19.02.1918
volume_up
Wielki strajk w Galicji. Protestują kolejarze, mieszkańcy Krakowa i płk. Władysław Sikorski.
17 .02.1918
/17.02.1918
volume_up
Wysłannicy II Brygady spotykają się z zachodnimi dyplomatami w Jassach, w Rumunii.
16 .02.1918
/16.02.1918
volume_up
Trwa protest przeciwko traktatowi brzeskiemu. W odpowiedzi niemiecki gubernator gen. Hans Beseler nakłada kontrybucję (25 tysięcy marek) na Warszawę.
15 .02.1918
/15.02.1918
volume_up
II Brygada Legionów płk. Józefa Hallera wypowiada posłuszeństwo Austriakom. W nocy z 15 na 16 lutego żołnierze przebijają się pod Rarańczą i łączą na Ukrainie z II Korpusem Polskim.
14 .02.1918
/14.02.1918
volume_up
Protest Rady Regencyjnej i strajk w Warszawie przeciwko traktatowi brzeskiemu.
13 .02.1918
/13.02.1918
volume_up
Protest Rady Miejskiej Warszawy wobec podpisania traktatu brzeskiego. Wysłannicy gen. Józefa Dowbora - Muśnickiego przybywają do Warszawy.
12 .02.1918
/12.02.1918
volume_up
Ciąg dalszy reakcji na podpisanie traktatu brzeskiego. Strajk powszechny w Lublinie przeciwko postanowieniom traktatu. Dymisja rządu Jana Kucharzewskiego. Ustąpienie gen. Stanisława Szeptyckiego z godności generalnego gubernatora lubelskiego.
10 .02.1918
/10.02.1918
volume_up
Reakcje społeczeństwa i władz Królestwa Polskiego na podpisanie przez państwa centralne traktatu brzeskiego, na mocy którego Niemcy oddają Chełmszczyznę i część Podlasia URL.
9 .02.1918
/ 9.02.1918
volume_up
Podpisanie Traktatu Brzeskiego między państwami centralnymi a Ukraińską Republiką Ludową, na mocy którego Niemcy oddają Chełmszczyznę i część Podlasia URL.
8 .02.1918
/ 8.02.1918
volume_up
Rozpowszechnienie informacji o uchwalonej dzień wcześniej ustawie o Radzie Stanu – organie przedstawicielskim Królestwa Polskiego.
7 .02.1918
/ 7.02.1918
volume_up
Józef Piłsudski zostaje ojcem. Przychodzi na świat córka Aleksandry Szczerbińskiej, Wanda Piłsudska.
6 .02.1918
/ 6.02.1918
volume_up
Wizyta Lwa Trockiego, komisarza ludowego spraw zagranicznych i człowieka numer dwa w bolszewickiej Rosji, w Warszawie.
5 .02.1918
/ 5.02.1918
volume_up
Austria zostaje powiadomiona o możliwości zawarcia unii personalnej z odrodzoną Polską.
3 .02.1918
/ 3.02.1918
volume_up
Apel "Kuriera Poznańskiego" o ustanowienie 4 lutego "Dniem wstrzemięźliwości i ofiar" oraz zbiórkę datków dla mieszkańców Królestwa Polskiego.
2 .02.1918
/ 2.02.1918
volume_up
Zjazd konserwatystów Galicji Wschodniej ("Podolaków") proponuje cesarza Karola I, panującego w Austro-Węgrach, na króla Polski.
1 .02.1918
/ 1.02.1918
volume_up
"Kurier Lwowski" przedrukowuje artykuł "Dlaczego Austria potrzebuje Galicji?".
31 .01.1918
/31.01.1918
volume_up
Przemówienie w pruskiej Izbie Deputowanych prof. Otto Hoetzscha o sprawach Polski.
30 .01.1918
/30.01.1918
volume_up
W Niemczech strajkują robotnicy, a bolszewicy agitują wśród Polaków.
29 .01.1918
/29.01.1918
volume_up
Edward Ligocki najpopularniejszym polskim pisarzem roku 1917 dzięki powieści "Sambra i Moza".
27 .01.1918
/27.01.1918
volume_up
Polskie Stronnictwo Ludowe postuluje niepodległość Polski i sojusz z Litwą.
26 .01.1918
/26.01.1918
volume_up
Galicyjski Związek Międzypartyjny apeluje o Polskę niepodległą.
25 .01.1918
/25.01.1918
volume_up
Niemcy przygotowują ofensywę przeciwko Francji. Co z tego wynika dla Polski?
24 .01.1918
/24.01.1918
volume_up
Kanclerz Niemiec i minister spraw zagranicznych Austrii oceniają orędzie prezydenta USA, Thomasa Woodrowa Wilsona.
23 .01.1918
/23.01.1918
volume_up
Koniec masowego strajku w Królestwie Polskim.
22 .01.1918
/22.01.1918
volume_up
Rezolucja Wincentego Witosa - wolna Polska z trzech zaborów.
20 .01.1918
/20.01.1918
volume_up
"Kurier Polski" publikuje rozważania na temat kształtu przyszłej Polski i losu powracających z tułaczki Polaków.
19 .01.1918
/19.01.1918
volume_up
Wybucha masowy strajk w kontrolowanym przez Niemców Królestwie Polskim.
18 .01.1918
/18.01.1918
volume_up
Towarzystwo Przemysłowców Polskich wydaje oświadczenie dotyczące niepodległości Polski.
17 .01.1918
/17.01.1918
volume_up
Władze niemieckie określają zasady wyjazdów do Zakopanego.
16 .01.1918
/16.01.1918
volume_up
Ostre wystąpienie posła Wojciecha Korfantego w Sejmie Pruskim.
15 .01.1918
/15.01.1918
volume_up
Śmierć Wojciecha Kętrzyńskiego, historyka, mediewisty, dyrektora Ossolineum, działacza niepodległościowego, publicysty i patrioty.
13 .01.1918
/13.01.1918
volume_up
Powrót Rady Regencyjnej z Wiednia i Berlina.
12 .01.1918
/12.01.1918
volume_up
Korpus gen. Józefa Dowbór Muśnickiego zwycięża nad bolszewikami w bitwie pod Bobrujskiem.
11 .01.1918
/11.01.1918
volume_up
Wysokie ceny żywności na okupowanych ziemiach polskich.
10 .01.1918
/10.01.1918
volume_up
Rada Regencyjna dziękuje w Wiedniu cesarzowi za Akt 5 listopada, w którym proklamowano powstanie Królestwa Polskiego.
9 .01.1918
/ 9.01.1918
volume_up
Rada Regencyjna dziękuje w Berlinie cesarzowi za Akt 5 listopada, w którym proklamowano powstanie Królestwa Polskiego.
8 .01.1918
/ 8.01.1918
volume_up
Orędzie prezydenta Woodrow Wilsona o zachowaniu pokoju po wojnie. 13. Punkt dotyczył niezawisłej Polski.
5 .01.1918
/ 5.01.1918
volume_up
Premier David Lloyd George upomina się publicznie o wolną Polskę.
4 .01.1918
/ 4.01.1918
volume_up
"Kurier Warszawski" zapowiada powrót popularnego pisarza Józefa Weysenhoffa do Warszawy. Przyjazd Jana Kucharzewskiego do Warszawy.
3 .01.1918
/ 3.01.1918
volume_up
Opis sytuacji na ogarniętych pożogą Kresach według pamiętnika Marii Lubomirskiej.
2 .01.1918
/ 2.01.1918
volume_up
Referat prof. Kazimierza Kumanieckiego dla władz okupacyjnych w Lublinie o polskości Chełmszczyzny.
30 .12.1917
/30.12.1917
volume_up
Niemiecki minister spraw zagranicznych Richard Kühlmann rozmawia z członkami Rady Regencyjnej.
29 .12.1917
/29.12.1917
volume_up
Czarnowidztwo niedoszłego premiera, hrabiego Stanisława Tarnowskiego.
27 .12.1917
/27.12.1917
volume_up
Minister spraw zagranicznych Francji Stephen Pichon mówi o Polsce niepodległej.
23 .12.1917
/23.12.1917
volume_up
Początek rokowań pokojowych Niemców i Rosjan w Brześciu.
22 .12.1917
/22.12.1917
volume_up
"Gazeta Grudziądzka" pisze o Radzie Regencyjnej i niemieckich przyjaciołach i wrogach Polski.
21 .12.1917
/21.12.1917
volume_up
Spotkanie w pociągu premiera Jana Kucharzewskiego z niemieckim ministrem spraw zagranicznych Richardem Kühlmannem.
20 .12.1917
/20.12.1917
volume_up
Przeprowadzka uwięzionych legionistów ze Szczypiorna do Łomży.
19 .12.1917
/19.12.1917
volume_up
Pozorne działania władzy w kwestii aprowizacji.
18 .12.1917
/18.12.1917
volume_up
Śmierć Józefa Brudzińskiego – rektora, który repolonizował Uniwersytet Warszawski.
16 .12.1917
/16.12.1917
volume_up
Głód i czarny rynek żywności.
15 .12.1917
/15.12.1917
volume_up
Wynegocjowanie zawieszenia broni między Niemcami i Rosją.
14 .12.1917
/14.12.1917
volume_up
Zjednoczenie Ludowe domaga się Polski niepodległej.
13 .12.1917
/13.12.1917
volume_up
Premier Włoch Vittorio Emanuele Orlando uważa, że powinna powstać niepodległa Polska.
12 .12.1917
/12.12.1917
volume_up
Piłsudski wysyła list z życzeniami imieninowymi i świątecznymi do swojej narzeczonej.
11 .12.1917
/11.12.1917
volume_up
Pierwsze posiedzenie rządu Jana Kucharzewskiego.
9 .12.1917
/ 9.12.1917
volume_up
Niepokój wśród internowanych legionistów w Szczypiornie.
8 .12.1917
/ 8.12.1917
volume_up
Jubileusz wybitnego aktora Wincentego Rapackiego.
7 .12.1917
/ 7.12.1917
volume_up
Katastrofalny brak węgla w Polsce.
6 .12.1917
/ 6.12.1917
volume_up
Paderewski lobbuje za Polską w Ameryce.
5 .12.1917
/ 5.12.1917
volume_up
Ministrowie Rządu Rady Regencyjnej
4 .12.1917
/ 4.12.1917
volume_up
Początek rokowań bolszewicko-niemieckich w sprawie zawieszenia broni.
2 .12.1917
/ 2.12.1917
volume_up
Zjazd (wiec) Kobiet Polskich.
1 .12.1917
/ 1.12.1917
volume_up
USA uznają Komitet Narodowy Polski.
30 .11.1917
/30.11.1917
volume_up
List Piłsudskiego do komendantury twierdzy magdeburskiej.
29 .11.1917
/29.11.1917
volume_up
Kim są członkowie Rady Regencyjnej?
28 .11.1917
/28.11.1917
volume_up
Dyskusja o odbudowie Galicji w parlamencie austriackim.
27 .11.1917
/27.11.1917
volume_up
Amerykańskie pieniądze dla polskich potrzebujących.
25 .11.1917
/25.11.1917
volume_up
List PSL "Piast" do Rady Regencyjnej.
24 .11.1917
/24.11.1917
volume_up
Krocie na wojennej spekulacji cenami żywności (felieton na podstawie prasy).
23 .11.1917
/23.11.1917
volume_up
Codzienność Józefa Piłsudskiego w twierdzy magdeburskiej.
22 .11.1917
/22.11.1917
volume_up
Kultura w okupowanej przez zaborcę Warszawie (felieton na podstawie prasy).
21 .11.1917
/21.11.1917
volume_up
Jan Kucharzewski kandydatem na premiera.
20 .11.1917
/20.11.1917
volume_up
Wiadomości o śmierci księcia Romana Sanguszki z rąk bolszewików
18 .11.1917
/18.11.1917
volume_up
Bandytyzm i apatia na polskiej wsi doby wojny (felieton na podstawie artykułu z "Kuriera Warszawskiego").
17 .11.1917
/17.11.1917
volume_up
O książce Fryderyka Naumana "Was wird aus Polen".
16 .11.1917
/16.11.1917
volume_up
Głód na ziemiach polskich w czasie wojny (felieton na podstawie prasy).
15 .11.1917
/15.11.1917
volume_up
"Obecnie coraz bardziej wyrasta sprawa polska" (felieton na podstawie artykułu z "Kuriera Poznańskiego").
14 .11.1917
/14.11.1917
volume_up
Nie ma zgody Niemiec na Adama Tarnowskiego w roli premiera
13 .11.1917
/13.11.1917
volume_up
Obchody kościuszkowskie w Wielkopolsce
11 .11.1917
/11.11.1917
volume_up
Premier Austrii odpowiada na interpelacje w sprawach Polski
Section016

Głosy historii

/Wspomnienia świadków

Halina Regulska

Automobilistka, pisarka, jedna z najbardziej znanych przedwojennych uczestniczek rajdów samochodowych, uczestniczka Powstania Warszawskiego. W 1918 roku miała 18 lat, mieszkała w Warszawie.

- Zaczęto rozbrajać Niemców. Zrywano wszystkie symbole niemieckie. Odpruwano nawet guziki, na których były pruskie orły. Ale ci Niemcy, którzy przebywali w Warszawie, nie byli traktowani jako wrogowie, a jako niepożądani przybysze. Nie było żadnych morderstw i gwałtów - wspominała Halina Regulska. (PR, 17.05.1996)

volume_up
00:00
05:27

Gen. Józef Haller

Wojskowy, polityk. Dowódca podczas wojny polsko-bolszewickiej. W 1918 roku dowódca II Brygady Legionów, następnie dowódca II Korpusu Polskiego w Rosji, następnie dowódca Błękitnej Armii, z którą wrócił do kraju na początku 1919 roku.

- 23 kwietnia wyruszałem z Paryża żegnany przez Komitet Narodowy Polski. Wszystkie dzielnice Polski i całe Wychodźstwo zebrało się, żeby utworzyć tę stutysięczną armię, którą miałem zaszczyt dowodzić i z którą powróciłem na łono Rzeczypospolitej – wspominał dowódca Błękitnej Armii (RWE, 13.11.1988)

volume_up
00:00
04:56

Gen. Kazimierz Sosnkowski

Polityk, wojskowy, formalny komendant główny Związku Walki Zbrojnej w latach 1939-1941, Wódz Naczelny Polskich Sił Zbrojnych w latach 1943-44. W 1918 roku szef sztabu 1. Brygady Legionów, więziony razem z Józefem Piłsudskim w Magdeburgu.

- Na drodze z Magdeburga mijały nas samochody ciężarowe przystrojone w czerwone sztandary, wypełnione po brzegi marynarzami, żołnierzami i robotnikami – gen. Sosnkowski wspomina wrzawę rewolucyjną w Niemczech (RWE, brak daty)

volume_up
00:00
14:29

Gen. Stanisław Sosabowski

Wojskowy. W czasie II wojny światowej twórca 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. W 1918 roku porucznik w armii austriackiej, w listopadzie tego roku kierownik Komisji Likwidacyjnej byłego austriackiego Generalnego Gubernatorstwa w Lublinie.

- Rozkład armii austriackiej zaznaczył się wyraźnie w połowie 1918 roku. Byłem wówczas inwalidą wojennym po ciężkim zranieniu na froncie. Pełniłem funkcje kancelaryjne w generał-gubernatorstwie w Lublinie. Lublin przeżywał wielkie emocje – wspominał Sosabowski. (RWE, 10.11.1983)

volume_up
00:00
02:07

Prof. Adam Pragier

Ekonomista i prawnik, członek Polskiej Partii Socjalistycznej, członek Rady Narodowej (namiastki parlamentu) na Obczyźnie w dobie II wojny światowej, działacz emigracyjny. W 1918 roku żołnierz Legionów i członek Polskiej Organizacji Wojskowej.

- Dużą rolę w rokowaniach z władzami austriackimi odegrał Daszyński. Jego wdzięk osobisty i śpiewny akcent wiedeński sprawił, że trudno było generałowi austriackiemu widzieć wroga w czymś, co jest tak znajome. Jedynie młody rotmistrz chciał rozpędzić polskie zgromadzenie - wspominał dni listopadowe prof. Adam Pragier (RWE, 10.11.1983)

volume_up
00:00
01:03

Gen. Tadeusz Kasprzycki

Wojskowy, polityk, w 1914 roku dowódca 1 Kompanii Kadrowej, ostatni Minister Spraw Wojskowych II RP.  W 1918 roku w sztabie 1 Brygady Legionów, członek Polskiej Organizacji Wojskowej.  

- Godzina 9. Słupy graniczne, wzgórze. Widać daleko ziemię na północ. "Kompania stój". Silę się na spokój i za chwilę przenika ostra świadomość, że za chwilę zacznie się coś niezwykłego – mówił o wymarszu 1 Kompanii Kadrowej jej dowódca. (RWE, brak daty)

volume_up
00:00
02:59

Gen. Zygmunt Łakiński

Wojskowy, w czasie II wojny światowej dowódca 7 Dywizji Piechoty, komendant Centrum Szkolenia Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. W 1918 roku instruktor w Polskiej Sile Zbrojnej, uczestnik Powstania Wielkopolskiego.

- Żołnierze niemieccy zaczęli strzelać do okien udekorowanych polskimi sztandarami i napadli na gmach Naczelnej Rady Ludowej. Jedną z przygodnych ofiar tego napadu był mój brat, który zakrwawiony przybiegł do mnie z wiadomością o sytuacji – wspominał Łakiński. (RWE, 13.11.1988)

volume_up
00:00
00:42

Gen. Stanisław Kopański

Wojskowy, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, wojny obronnej w 1939 roku, organizator Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, szef Sztabu Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. W 1919 roku uczestnik wyprawy wileńskiej.

- Przed Ostrą Bramą zatrzymuję działon i podaję głośno komendę „Czapki zdejm”. Oto ci chłopcy spod jasnej Częstochowy szli wyzwalać miasto Tej, co w Ostrej świeci Bramie – mówił generał. (RWE, 13.11.1988)

volume_up
00:00
03:25

Gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz

Wojskowy, dowódca Służby Zwycięstwu Polski, pierwszej organizacji konspiracyjnej w okupowanej w czasie II wojny światowej Polski. W 1918 roku żołnierz Legionów, działacz Polskiej Organizacji Wojskowej, organizator odsieczy Lwowa.

- Bitwa toczyła się do 6. rano następnego dnia. O świcie zajęliśmy Łyczaków. Ten sam Łyczaków, a którym potem wiecznym snem spoczęły Orlęta Lwowskie – tak generał opisywał odbicie Lwowa z rąk Ukraińców. (RWE, 13.11.1988)

volume_up
00:00
02:05

Prof. Bronisław Hełczyński

Prawnik, szef Kancelarii Cywilnej Prezydenta Mościckiego i prezes Najwyższego Trybunału Administracyjnego. W 1918 roku Legionista i członek Polskiej Organizacji Wojskowej, sekretarz Rady Ministrów Królestwa Polskiego i pierwszego rządu II RP.

- Przez pierwsze trzy dni niepodległości pierwsze piętro pałacu, w którym urzędował Piłsudski wyglądało, jakby przechodziło oblężenie – wspominał Bronisław Hełczyński (RWE, brak daty)

volume_up
00:00
02:43

Gen. Kazimierz Sawicki

Wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego, dowódca Obszaru Armii Krajowej Lwów, uczestnik Powstania Warszawskiego. W 1918 roku zastępca komendanta głównego Polskiej Organizacji Wojskowej, organizator Legii Akademickiej.

- Tego dnia w kwaterze Piłsudskiego pełniłem służbę oficera ordynansowego. Komendant wezwał mnie do siebie i dał krótki rozkaz: "Młodzież akademicka garnie się do wojska. Macie z niej zrobić obywatelu Legię Akademicką" – wspominał gen. Sawicki (RWE, 10.11.1983)

volume_up
00:00
01:10

Gen. Tadeusz Alf-Tarczyński

Wojskowy, Legionista, dowborczyk, w II RP w Sztabie Generalnym, służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Jeden z założycieli Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie. W 1918 roku komendant garnizonu Polskiej Organizacji Wojskowej w Warszawie.

- I oto przychodzi najszczęśliwszy dzień mojego życia. Gdzieś na Politechnice gruchnęła wieść o powrocie Komendanta. Boże, jak trudno było uwierzyć w jego powrót – mówił gen. Alf-Tarczyński (RWE, brak daty)

volume_up
00:00
12:11

Kajetan Morawski

Dyplomata, polityk. Komisarz Generalny RP w Wolnym Mieście Gdańsk, przedstawiciel Polski w Lidze Narodów. W 1918 roku kierownik referatu niemieckiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Królestwie Polskim.

- Głodni, obdarci, zziębnięci, przeżywaliśmy tę zimę radośniejszą, niż najpiękniejszą wiosnę. Za źródło energii i siły napędowej starczyła nam powszechna świadomość, że wszelkie przeszkody są nieważkie, gdy z letargu wstaje Ta, która w sercach naszych nigdy nie zginęła - mówił Kajetan Morawski. (RWE)

volume_up
00:00
13:18

Płk. Adam Koc

Polityk, wojskowy, przywódca Obozu Zjednoczenia Narodowego, minister w rządach sanacyjnych i w gabinecie gen. Władysława Sikorskiego na Uchodźstwie. W 1918 roku żołnierz Legionów, dowódca Polskiej Organizacji Wojskowej.

- Wczesny ranek jesienny 10 listopada 1918 roku był pochmurny i mglisty. Staliśmy w małej grupie przed Dworcem Wiedeńskim. Wkrótce pociąg nadszedł. Komendant zaczął schodzić na peron - wspominał płk. Adam Koc. (RWE, brak daty)

volume_up
00:00
08:18
Section020
Section025