Radiowe Centrum Kultury Ludowej

Hanami - japońskie święto kwitnących wiśni

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2022 00:01
Japońskie słowo „hanami” lub „ohanami” oznacza podziwianie kwiatów, a zwłaszcza – japońskich wiśni. Nie jest to konkretna data w kalendarzu, ale cały sezon kwitnienia, przypadający na różne okresy w różnych regionach Japonii.
Hanami to nie konkretna data w kalendarzu, ale cały sezon kwitnienia wiśni
Hanami to nie konkretna data w kalendarzu, ale cały sezon kwitnienia wiśniFoto: Shutterstock

Kontemplacja kwiatów i innych ulotnych zjawisk natury ma długą tradycję w kulturze japońskiej. Początkowo, w VIII wieku, szczególnie ceniono delikatne kwiaty śliwy. W epoce Heian, czyli pomiędzy IX i XII wiekiem, kiedy ukształtowała się wyrafinowana kultura artystyczna i literacka, różowe kwiaty wiśni zyskały swoją trwającą do dziś popularność. Kwitnąca wiśnia, sakura, jest jednym z narodowych symboli, nieustanną inspiracją dla sztuki i poezji. Jej olśniewająca, ale szybko więdnąca uroda jest uważana za metaforę nieuchronnego przemijania. Kwiaty wiśni pojawiają się często na barwnych kimonach dziewcząt, będących w „wiośnie życia”, ale były też kojarzone z wyobrażeniem młodego samuraja, bez żalu umierającego w walce o szczytne wartości.

Kwitnąca wiśnia, sakura, jest jednym z narodowych symboli, nieustanną inspiracją dla sztuki i poezji. Jej olśniewająca, ale szybko więdnąca uroda jest uważana za metaforę nieuchronnego przemijania.

Botanicznie rzecz biorąc, sakura to wiśnia piłkowana (Prunus serrulata). Przez wieki wyhodowano niezliczone odmiany tego drzewa, w tym niezwykle efektowne, o kwiatach pełnych, daleko odbiegających od skromnych „zwykłych” wiśni. Ponieważ ogrodnicy kładli nacisk na dekoracyjne walory kwiatów, owoce sakury nie były przedmiotem ich troski; są drobne, kwaśne i niesmaczne. Do celów kulinarnych używa się natomiast płatków: suszone dodaje się do herbaty, świeżymi dekoruje sezonowe desery, a także liści, w które zawijane są specjalne, różowe ciasteczka.

. Pod kwitnącymi wiśniami urządza się pikniki, łącząc podziwianie przyrody (często w postaci miniaturowych parków wśród gęstej zabudowy miast) z wesołym życiem towarzyskim, jedzeniem, piciem i muzyką. . Pod kwitnącymi wiśniami urządza się pikniki, łącząc podziwianie przyrody (często w postaci miniaturowych parków wśród gęstej zabudowy miast) z wesołym życiem towarzyskim, jedzeniem, piciem i muzyką.

Kiedy w marcu na południu Japonii zaczynają rozkwitać pierwsze drzewa, media zaczynają publikować regularne informacje o przesuwającym się „wiśniowym froncie”. Prognozy kwitnienia wiśni opracowuje się w powiązaniu z prognozami pogody. Obecnie w środkowej Japonii, w rejonie Tokio i Kioto, szczyt sezonu przypada na przełom marca i kwietnia, a na północnej wyspie Hokkaido dopiero na początku maja. Wiele osób śledzi uważnie te informacje i szykuje się do świętowania. Pod kwitnącymi wiśniami urządza się pikniki, łącząc podziwianie przyrody (często w postaci miniaturowych parków wśród gęstej zabudowy miast) z wesołym życiem towarzyskim, jedzeniem, piciem i muzyką. Wieczorno-nocnym hanami towarzyszą iluminacje. Organizowane są też sezonowe festiwale. Przez wieki wiśniowe spotkania utrwalano na obrazach i drzeworytach, dziś mnóstwo dokumentujących je zdjęć trafia w sezonie do mediów społecznościowych. 

Kiedy w marcu na południu Japonii zaczynają rozkwitać pierwsze drzewa, media zaczynają publikować regularne informacje o przesuwającym się „wiśniowym froncie”. Prognozy kwitnienia wiśni opracowuje się w powiązaniu z prognozami pogody.

W XIX wieku japońskie wiśnie zaczęto sprowadzać do Europy i Ameryki Północnej. W zależności od strefy klimatycznej, również kwitną w różnym czasie. W Polsce można je podziwiać dopiero pod koniec kwietnia, niemniej ogólne ocieplenie sprzyja ich adaptacji.

Warto pamiętać, że jakkolwiek wiśniowe hanami jest najpopularniejsze, podobny charakter ma też jesienne podziwianie czerwieniejących klonów, a także innych sezonowych atrakcji przyrody, np. kwitnących wczesnym latem irysów.

dr Joanna Wasilewska, dyrektor Muzeum Azji i Pacyfiku im. Andrzeja Wawrzyniaka

***

Więcej artykułów z cyklu - w zakładce Świętujemy.


Czytaj także

Chiński Nowy Rok

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2022 12:00
W kręgu kultury chińskiej Nowy Rok, zwany też Świętem Wiosny, jest najważniejszym świętem od co najmniej dwóch tysięcy lat. Obchodzony zgodnie z kalendarzem księżycowym, przypadać może w końcu stycznia lub na początku lutego. W 2022 roku jest to pierwszy lutego, a nadchodzącemu rokowi patronuje potężny i odważny Tygrys.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Hina Matsuri - Japońskie Święto Lalek

Ostatnia aktualizacja: 03.03.2022 00:01
W Japonii 3 marca (dawniej – trzeciego dnia trzeciego miesiąca księżycowego) obchodzi się tradycyjnie Święto Dziewcząt, nazywane również Świętem Lalek, Hina Matsuri. Tradycyjnie na dwa tygodnie przed tym dniem w najbardziej reprezentacyjnej części japońskich domów stawiane jest wielostopniowe podium przykryte czerwoną tkaniną. Na nim dziewczynki umieszczają komplet lalek zwany hina ningyo.
rozwiń zwiń