Historia

Bartosz Głowacki, czyli symbol chłopa-bojownika

Ostatnia aktualizacja: 09.06.2014 06:00
220 lat temu, 9 czerwca 1794 od ran poniesionych w bitwie pod Szczekocinami zmarł Bartosz Głowacki, bohater insurekcji kościuszkowskiej.
Audio
  • O legendzie Bartosza Głowackiego dyskutują historycy: prof. Adam Czesław Dobroński i dr Jan Sałkowski, aud. Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie" (15.01.1994)
Pomnik Bartosza Głowackiego na polach bitewnych w Janowiczkach, aut. Dariusz Biegacz (3 maja 2008), WikipediaCreativeCommons
Pomnik Bartosza Głowackiego na polach bitewnych w Janowiczkach, aut. Dariusz Biegacz (3 maja 2008), Wikipedia/CreativeCommons

Właściwie nazywał się Wojciech Bartos, był chłopem, który z pełnym poświęceniem walczył także pod Racławicami. Przyszedł na świat między 1758 a 1765 rokiem. Ciężko ustalić dokładną datę jego urodzin.
Zaciągnięcie chłopów do walki
Oficjalną datą rozpoczęcia insurekcji kościuszkowskiej jest 24 marca 1794. Do walki zwerbowano również chłopów. Pod koniec marca Komisja Porządkowa wprowadziła nową, popularną broń – kosę osadzoną na wprost kija długiego na około 2,40 m, co później doprowadziło do nazwania oddziałów chłopskich kosynierami.
Wojciech Bartos do wojska został wcielony na początku kwietnia, a już 4 kwietnia doszło do bitwy w pobliżu wsi Racławice. Było to pierwsze poważne starcie, w którym Polacy wykorzystali jednostki chłopskie.
Jeden z wielu?
W szturmie kosynierów pod Racławicami brało udział około 320 chłopów. Jak twierdził dr Jan Sałkowski to, że Bartosz Głowacki doczekał się takiej legendy było dziełem przypadku. – Czyn Głowackiego był wielki, ale była to po prostu brawura – podkreślał. – Żołnierzem on był żadnym, przecież nie przeszedł nawet szkolenia.
Przeciwne zdanie miał prof. Adam Czesław Dobroński. – Jako żołnierz okazał się wyśmienity – mówił profesor. – Nie zgadzam się, że był bohaterem tylko jednego dnia, ale także i swego ostatniego dnia, czyli bitwy pod Szczekocinami. Był bohaterem całego powstania kościuszkowskiego.
Za odwagę okazaną w walce został mianowany przez gen. Tadeusza Kościuszkę chorążym Grenadierów Krakowskich. To wydarzenie przyjmuje się za główny powód zmiany nazwiska na panieńskie matki.
Zbudowanie legendy
W XVIII wieku chłopów traktowano jako grupę niehistoryczną, czyli taką której nie przysługiwało miejsce w annałach historii. – Bartosz Głowacki była to postać zapomniana – mówił dr Jan Sałkowski. – Jeżeli dziś ona w podręcznikach i świadomości funkcjonuje to przede wszystkim dlatego, że przywrócił tę postać historii wiek XIX.
Posłuchaj dyskusji historyków: prof. Adam Czesław Dobrońskiego i dr Jan Sałkowskiego o micie Bartosza Głowackiego.
mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Jan Kiliński – wojujący szewc patriota

Ostatnia aktualizacja: 28.01.2020 05:45
– Krewki, odważny i przedsiębiorczy służył przez lata jako symbol patriotycznego mieszczaństwa polskiego – mówiła w "Kronice niezwykłych Polaków” Maria Czeppe, historyk. Dziś mija 201. rocznica śmierci Jana Kilińskiego, mieszczańskiego przywódcy w powstaniu kościuszkowskim.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tadeusz Kościuszko – nieskazitelny symbol polskości

Ostatnia aktualizacja: 15.10.2020 06:03
Czy o naszym narodowym bohaterze, bohaterze dwóch krajów i kontynentów, można powiedzieć coś złego?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zwycięstwo pod Racławicami

Ostatnia aktualizacja: 04.04.2020 06:00
4 kwietnia 1794 roku wojska polskie pokonały Rosjan w bitwie pod Racławicami. Zwycięstwo dało wiarę na pomyślne rozstrzygnięcie powstania i pokazało możliwości słabo uzbrojonych mas chłopskich.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Panorama Racławicka" – historia na płótnie

Ostatnia aktualizacja: 05.06.2020 05:50
Monumentalny olej na płótnie przedstawia bitwę pod Racławicami. Pomysłodawcą uwiecznienia zwycięstwa armii polskiej pod dowództwem gen. Tadeusza Kościuszki nad rosyjskimi wojskami był znany lwowski malarz Jan Styka. Do pomocy zaprosił Wojciecha Kossaka.
rozwiń zwiń