X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Nowa Huta miała być miastem bez krzyża

Ostatnia aktualizacja: 27.04.2018 07:00
- Kiedy w pobliżu Krakowa budowana była Nowa Huta, może nie uświadamiano sobie, że powstaje ona przy krzyżu, przy tej relikwii, którą wraz z prastarym opactwem cysterskim odziedziczyliśmy po czasach piastowskich - mówił Jan Paweł II w 1979 roku.
Audio
  • "Ofensywa antykościelna władz PRL na przełomie lat 50. i 60." - komentarz historyka, prof. Wojciecha Roszkowskiego, aud. Agnieszki Steckiej z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po najnowszej historii Polski". (PR, 17.01.1997)
  • "O godność człowieka" - homilia Jana Pawła II wygłoszona do mieszkańców Nowej Huty podczas I pielgrzymki Ojca św. do Polski w czerwcu 1979 r.
Kraków, 10.11.2007. Uroczystość poświęcenia pomnika Krzyża Nowohuckiego.
Kraków, 10.11.2007. Uroczystość poświęcenia pomnika Krzyża Nowohuckiego.Foto: PAP/Jerzy Ruciński

27 kwietnia 1960 w Nowej Hucie doszło do starć w obronie krzyża. 19 lat później, podczas swojej I pielgrzymki do Ojczyzny, papież odprawiając mszę św. w Mogile, nawiązał do wydarzeń związanych z budową kościoła w Nowej Hucie w latach 60.

Walka z Kościołem

Po odwilży roku 1956 władze komunistyczne przystąpiły do nowej ofensywy antykościelnej. Na początku 1958 r. w specjalnym piśmie sekretariatu Komitetu Centralnego PZPR do instancji partyjnych zawarto bardzo ostrą analizę działań Kościoła przeciwko państwu socjalistycznemu i atak na program obchodów Milenium Chrztu Polski zaproponowany przez Episkopat.

Mówił o tym w audycji Agnieszki Steckiej z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po najnowszej historii Polski", nadanej w styczniu 1997 roku, prof. Wojciech Roszkowski.

- W maju 1958 r. doszło do sprowokowanych przez milicję zajść w Olkuszu, gdzie prowokatorzy zaatakowali wspólnotę kościoła polsko-katolickiego, po czym propaganda komunistyczna przystąpiła do ataków na rzymsko-katolicką nietolerancję – powiedział historyk.

Kolejnym atakiem na Kościół było najście w biały dzień ok. 200 milicjantów na Instytut Prymasowski na Jasnej Górze. - Dawno minęły już czasy średniowiecznej supremacji kościoła nad państwem. Trzeba dostosować się do postępu i wyrzec się beznadziejnej myśli o walce z socjalizmem - mówił wówczas I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka.

Miasto bez Boga

Przejawem antykościelnej postawy władz PRL jest też historia budowy kościoła w Nowej Hucie. Początkowo komuniści wydali zgodę na budowę w Nowej Hucie kościoła. W marcu 1957 r. u zbiegu ówczesnych ulic Marksa i Majakowskiego stanął krzyż poświęcony przez metropolitę krakowskiego abp. Eugeniusza Baziaka. Rozpisano konkurs na projekt świątyni.
19 kwietnia 1960 r. proboszcz parafii w Bieńczycach ks. Mieczysław Satora otrzymał pismo z żądaniem usunięcia krzyża. Władze zmieniły plany. Zdecydowano, że na działce wytyczonej pod budowę kościoła stanie szkoła w ramach akcji "1000 szkół na Tysiąclecie".

27 kwietnia 1960, gdy robotnicy przystąpili do wykopywania krzyża, mieszkańcy Nowej Hutu stanęli w jego obronie.

W obronie krzyża

- Od dziecka wpajano mi, że krzyż jest największą wartością człowieka, od urodzin do śmierci, bo rodząc się człowiek jest naznaczany znakiem krzyżem i kiedy umiera, jest żegnany krzyżem" - mówiła mieszkanka Nowej Huty, Janina Drąg. - Zabolało mnie, kiedy proboszcz powiedział: nie mam armat, strzelać nie będę, módlcie się.

Zgromadzeni pod krzyżem ludzie śpiewali pieśni religijne, składali kwiaty, modlili się. Po południu dołączyli do nich robotnicy, którzy skończyli pracę w nowohuckich zakładach. Coraz większe siły koncentrowała milicja. Do rozpędzenia zebranych użyto gazu, a wieczorem milicja dostała zgodę na użycie ostrej amunicji. Uliczne walki trwały do późnej nocy.

Protest stłumiono, a krzyż został zniszczony. Władze skonfiskowały 2 mln zł uzbierane przez mieszkańców na budowę kościoła.
Do budowy świątyni w Nowej Hucie  udało się doprowadzić, co prawda w innym miejscu, po siedmiu latach dzięki nieustającym wysiłkom bp. Karola Wojtyły. Prace rozpoczęły się w październiku 1967 r., a w maju 1977 r. kard. Karol Wojtyła dokonał konsekracji nowego kościoła.

Do mieszkańców Nowej Huty – homilia Jana Pawła II

Obecny tu dzisiaj wśród Was składam dzięki Bożej Opatrzności, że mogłem wraz z Wami budować Nową Hutę na fundamencie Chrystusowego Krzyża - mówił Jan Paweł II w homilii wygłoszonej do mieszkańców Nowej Huty podczas swej I pielgrzymki do Polski w czerwcu 1979 r. - Od krzyża w Nowej Hucie zaczęła się nowa ewangelizacja, ewangelizacja nowego Millenium.
- Miałem szczęście, jako wasz arcybiskup i kardynał, nie tylko wbić pierwszą łopatę pod wykop tego kościoła, ale także poświęcić go i konsekrować – powiedział papież.

Posłuchaj całej homilii Ojca św. wygłoszonej w Nowej Hucie.

Dziś w miejscu, gdzie dawniej stał krzyż, stoi pomnik Krzyża Nowohuckiego, zaprojektowany przez krakowskiego artystę rzeźbiarza prof. Stefana Dousę. Odlany z brązu monument ma prawie 5 metrów wysokości i waży ok. 600 kg. O wydarzeniach z 1960 r. przypominają umieszczone u podstawy pomnika popękane płyty, w których odciśnięte zostały ludzkie dłonie i strony gazet z tamtego czasu. Na płytach są napisy: "Janowi Pawłowi II - obrońcy krzyża - wdzięczni mieszkańcy Nowej Huty" oraz słowa wypowiedziane przez papieża w 1979 r.: "Od krzyża w Nowej Hucie zaczęła się nowa ewangelizacja, ewangelizacja nowego Millenium".
- Komuniści chcieli społeczeństwo ateizować, zatomizować i stworzyć z niego masę podmiotów niezależnych od siebie, niezwiązanych ani lojalnością wobec organizacji kościelnej, ani lojalnością wobec Dekalogu – słyszymy w komentarzu prof. Wojciecha Roszkowskiego.

Posłuchaj jak władze PRL walczyły z Kościołem, jak wcielały idee komunizmu w czyn.

bs

Komentarze1
aby dodać komentarz
wiechosta2014-04-27 12:29 Zgłoś
Szkoda....była szansa na jedno chociaż normalne miasto.

Czytaj także

Prymas Stefan Wyszyński: ”z diabłem nie można się porozumiewać, ale z ludźmi tak"

Ostatnia aktualizacja: 14.04.2013 07:00
14 kwietnia 1950 roku prymas Polski podpisał w imieniu episkopatu porozumienie z władzami komunistycznymi PRL.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wybuchowa akcja w przededniu urodzin Lenina

Ostatnia aktualizacja: 22.04.2013 07:00
Od chwili odsłonięcia pomnika snuto różne plany, by usunąć Lenina z centralnego placu w Nowej Hucie. 19 kwietnia 1979 r. podłożono pod postument wodza rewolucji dwa ładunki wybuchowe.
rozwiń zwiń