X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Tomasz Arciszewski – legionista, konspirator, premier

Ostatnia aktualizacja: 04.11.2018 06:23
- Ten niestrudzony działacz niepodległościowy i nieustraszony bojownik o sprawę polską od lat najmłodszych, odgrywał poważną rolę w życiu Podziemnego Państwa Polskiego, wnosząc ze sobą tradycję walki czynnej od 1904 roku - tak opisywał Tomasza Arciszewskiego gen. Tadeusz Bór-Komorowski.
Audio
  • "Sylwetki z czasów moich" - wspomnienia gen. prof. Mariana Kukiela o ludziach i wydarzeniach z okresu jego młodości. Postać Tomasza Arciszewskiego, działacza PPS, premiera rządu emigracyjnego w latach 1944-1947. (RWE, 8.08.1955)
  • Życie i działalność polityczna prowadzona w czasie II wojny światowej przez Tomasza Arciszewskiego. Wypowiedzi gen. Tadeusza Bór-Komorowskiego, Zygmunta Berezowskiego, Stefana Korbońskiego i Franciszka Białasa. (RWE, 1955)
Rząd Tomasza Arciszewskiego, 1944. Wikimedia Commonsdp. Źr.: Eugeniusz Duraczyński Polski rząd na uchodźstwie Warszawa 1993
Rząd Tomasza Arciszewskiego, 1944. Wikimedia Commons/dp. Źr.: Eugeniusz Duraczyński "Polski rząd na uchodźstwie" Warszawa 1993

140 lat temu, 4 listopada 1877, urodził się Tomasz Arciszewski. Przez przyjaciół i współpracowników został zapamiętany jako człowiek skromny, prostolinijny, oddany bez reszty sprawie wolnej Polski.

W archiwum Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa zachowały się wspomnienia współpracowników wieloletniego działacza PPS. Zobacz serwis specjalny "Radia Wolności">>>

Robotnik, syn robotnika

Urodził się 14 listopada 1877 w rodzinie robotniczej. Ojciec – Mikołaj Arciszewski brał udział  w powstaniu styczniowym. Zmarł szybko. Matka nie miała środków na kształcenie syna. Tomasz Arciszewski ukończył zaledwie szkołę elementarną. Pracował jako ślusarz, bardzo wcześnie zaangażował się w działalność społeczną i polityczną. Do Polskiej Partii Socjalistycznej wstąpił w wieku 22 lat. Początkowo działał w Zagłębiu Dąbrowskim. Tu współorganizował pierwszą demonstrację pierwszomajową w 1898 roku.

U boku Piłsudskiego

Dziesięć lat później, 26 września 1908 zasłynął w akcji pod Bezdanami, której celem było zdobycie 200 tysięcy rubli przewożonych rosyjskim pociągiem z Wilna do Petersburga. Arciszewski organizował akcję wspólnie z Józefem Piłsudskim. Brało w niej udział jeszcze dwóch innych, późniejszych premierów Polski: Walery Sławek i Aleksander Prystor.

- Znany był wśród nas jako towarzyszysz "Stanisław". Otaczała go sława niezwykłej energii i zdolności dowódczych, nieustraszonej odwagi - charakteryzował Arciszewskiego gen. Marian Kukiel. - Postawny mężczyzna, pogodny, ujmujący, niczym nie zdradzał, że ma za sobą lata bliskiego obcowania ze śmiercią - wspominał gen. Marian Kukiel.

Rząd
Rząd polski zaprzysiężony 18 listopada 1918 r. z Jędrzejem Moraczewskim na czele. Od lewej siedzą: S. Thugutt, J. Moraczewski, J. Piłsudski, L. Supiński, L. Wasilewski. Wikimedia Commons/dp. Źr.: "Album zjednoczenia. Pamiątka piętnastolecia odzyskania niepodległości"

W okresie międzywojennym przez 16 lat zasiadał w ławach poselskich. Po wybuchu II wojny światowej Tomasz Arciszewski współorganizował Robotnicze Brygady Obrony Warszawy, niedługo potem przystąpił wraz z Kazimierzem Pużakiem do odbudowy podziemnych struktur PPS pod nazwą Wolność, Równość, Niepodległość.

Nieugięty wróg Sowietów

Z ramienia PPS–WRN został członkiem powołanej przez Jana Stanisława Jankowskiego Rady Jedności Narodowej. Przez cały okres działalności RJN stał na stanowisku nieustępliwości wobec ZSRR.

- Był nie tylko jednym z przywódców podziemnej PPS-WRN, ale też człowiekiem, do którego miały pełne zaufanie i szacunek wszystkie stronnictwa polityczne Polski Podziemnej. Nie jest rzeczą przypadku, że Tomasz Arciszewski przewodniczył na pierwszym posiedzeniu Rady Jedności Narodowej, które odbyło się w Warszawie okupowanej przez Niemców - mówił na antenie Rozgłośni Polskiej RWE, tuż po śmierci Arciszewskiego, gen. Tadeusz Bór-Komorowski.

Na czele rządu
W nocy z 25 na 26 lipca 1944 w ramach operacji Most III Tomasz Arciszewskie został przerzucony drogą powietrzną przez Kair, gdzie odbył rozmowy z premierem Stanisławem Mikołajczykiem, do Londynu. 7 sierpnia 1944 zarządzeniem prezydenta RP Władysława Raczkiewicza został mianowany jego następcą.
- Rząd Arciszewskiego robił, co mógł, by otworzyć oczy ludziom i ludom Zachodu na rzeczywisty los Polski. On sam był uosobieniem twardego oporu, nieulękłej walki z ludźmi  i z losem – mówił w audycji z cyklu "Sylwetki z czasów moich", nadanej w 1955 roku, gen. Marian Kukiel.

Minister Zygmunt Berezowski, długoletni sekretarz Komitetu Politycznego Stronnictwa Narodowego, minister spraw wewnętrznych w latach 1944-1947 w rządzie Tomasza Arciszewskiego wspominał ten okres na antenie Rozgłośni Polskiej RWE:
- Lata te były niezwykle trudne. Sprawa nasza została opuszczona przez sprzymierzeńców zachodnich, zaś najazd sowiecki coraz bardziej umacniał się w kraju. Trzeba było szukać nowych dróg i nowych form działania, jednocześnie przeciwstawiając się szerzącemu się zwątpieniu.

- Rozumiał on lepiej od innych, że sprawa Polska jest niepodzielna, że jej podstawa znajduje się w kraju, że moralnej więzi ze społeczeństwem pozostającym na swojej ziemi ojczystej nie można naruszyć - dodał Zygmunt Berezowski.

Dymisja

Tomasz Arciszewski jako premier rządu RP na uchodźstwie robił co mógł, by otworzyć oczy ludziom Zachodu na rzeczywisty los Polski. Niestety nie znalazł poparcia. - Niezachwiany, niestrudzony, do ostatniej chwili życia służył naszej sprawie - komentował Stefan Korboński, działacz Stronnictwa Ludowego, w czasie okupacji jeden z przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.

W kwietniu 1947 roku Tomasz Arciszewski został odwołany z funkcji następcy prezydenta RP. Dwa miesiące później zastąpił go August Zaleski. Wobec tego odwołania podał się wraz z rządem do dymisji i 20 grudnia 1949 stanął na czele utworzonej w Londynie Rady Politycznej.

bs

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Skok czterech premierów w Bezdanach

Ostatnia aktualizacja: 26.09.2018 06:02
- Nie znam czegoś takiego w dziejach świata, żeby późniejsi najwyżsi dostojnicy państwowi napadli na pociąg pocztowy i go obrabowali – komentował historyk, Sławomir Koper. 110 lat temu dokonano największego napadu rabunkowego w historii Polski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Teheran – faktyczny koniec II Rzeczypospolitej

Ostatnia aktualizacja: 01.12.2017 06:02
Konferencja Wielkiej Trójki w Teheranie ustaliła powojenny kształt polskich granic i nie tylko granic – zachodni przywódcy praktycznie "oddali" Rzeczpospolitą we władanie Stalina.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Piłsudski ogłasza światu wolną Polskę

Ostatnia aktualizacja: 16.11.2018 08:30
"Jako Wódz Naczelny Armii Polskiej pragnę notyfikować rządom i narodom wojującym i neutralnym istnienie Państwa Polskiego Niepodległego, obejmującego wszystkie ziemie zjednoczonej Polski" – tymi słowami do szefów mocarstw zwrócił się Józef Piłsudski notyfikując II Rzeczpospolitą.
rozwiń zwiń