Powstańcze marsze, wojenne piosenki uliczne i utwory opowiadające o utraconej Warszawie po raz kolejny zabrzmiały wieczorem 1 sierpnia na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego. Deszczowa pogoda nie odstraszyła uczestników – przed sceną zebrały się tysiące mieszkańców stolicy, przyjezdnych, harcerzy i rodzin z dziećmi. Wspólnie śpiewali, oddając hołd uczestnikom Powstania Warszawskiego.
00:24 Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki.mp3 Uczestnicy koncertu wspólnie wykonują „Warszawiankę 1831”. Słychać słowa „Trąbo nasza…” oraz okrzyk „Cześć i chwała bohaterom”. IAR/ Informacyjna Agencja Radiowa/Mariusz Pieśniewski/i Rogaczewski/w Witek/
Tegoroczny koncert był poświęcony roli muzyki podczas Powstania Warszawskiego. Piosenki pomagały wówczas zachować nadzieję, podtrzymywały na duchu żołnierzy i ludność cywilną, a także pozwalały choć na chwilę oderwać się od wojennej rzeczywistości. Podczas jubileuszowego wydarzenia orkiestra i chór wystąpiły pod kierownictwem muzycznym Bartka Wąsika. Chórem VRC dyrygowała Joanna Maluga, a obok profesjonalnych wykonawców na scenie pojawił się Chór Warszawiaków, tworzony przez mieszkańców, którzy wcześniej uczestniczyli w specjalnych przesłuchaniach i próbach.
W przygotowanym na 2026 rok śpiewniku znalazło się 20 utworów. Uczestnicy wykonali między innymi „Warszawiankę 1831”, „Pałacyk Michla”, „Marsz Mokotowa”, „Sanitariuszkę «Małgorzatkę»”, „Hej, chłopcy, bagnet na broń”, „Warszawskie dzieci”, „Warszawo ma” i „Siekierę, motykę”. Wśród nowych pozycji znalazł się „Marsz Batalionu «Odwet»”, wykonany dla zmarłego Tadeusza Owczarskiego. W nowej aranżacji zabrzmiał również utwór „Stare Miasto” zespołu Lao Che.
Teksty piosenek wyświetlano na telebimach, a uczestnicy mogli korzystać z przygotowanych przez organizatorów śpiewników. Dzięki temu plac Piłsudskiego zamienił się w jeden wielki, międzypokoleniowy chór. Koncert poprowadzili Justyna Dżbik-Kluge i Robert Stockinger. Transmisję wydarzenia można było oglądać w Telewizji Polskiej oraz w mediach społecznościowych Muzeum Powstania Warszawskiego.
„Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki” są organizowane od 2006 roku. Pomysłodawcami i producentami wydarzenia są Muzeum Powstania Warszawskiego oraz władze Warszawy. Organizatorzy podkreślają, że nie jest to jedynie koncert, ale aktywna forma upamiętnienia – Powstańcy, ich potomkowie, harcerze, wolontariusze i kolejne pokolenia mieszkańców wspólnie wykonują utwory związane z wojenną historią miasta.
Znaczenie tej inicjatywy zostało w tym roku docenione Nagrodą Specjalną w Konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla 2025”. Muzeum Powstania Warszawskiego otrzymało wyróżnienie za pomysł i organizację cyklu koncertów. Jak podkreśla dyrektor placówki Jan Ołdakowski, kolejne edycje poprzez piosenki opowiadają różne fragmenty historii Powstania i przekazują pamięć o nim następnym pokoleniom.
Wieczorne wspólne śpiewanie było zwieńczeniem głównego dnia obchodów 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. O godzinie 17.00 nad stolicą rozległy się syreny alarmowe, a mieszkańcy zatrzymali się, by uczcić godzinę „W”. Przed pomnikiem Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach odbyły się uroczystości z udziałem Powstańców, władz państwowych i samorządowych oraz mieszkańców Warszawy.
00:23 Powstaniec warszawski Leszek Żukowski.mp3 Powstaniec warszawski Leszek Żukowski „Antek” mówi o sytuacji w Warszawie w 1944 roku i wyjaśnia, dlaczego podjęcie walki uważał za konieczne. IAR/Informacyjna Agencja Radiowa/Wróblewska/w Witek
Powstanie Warszawskie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku. Do walki przystąpiły dziesiątki tysięcy żołnierzy Armii Krajowej, z których wielu nie miało odpowiedniej broni ani wystarczających zapasów amunicji. Zryw, planowany początkowo na kilka dni, trwał 63 dni i zakończył się kapitulacją 3 października.
Po ponad ośmiu dekadach piosenki śpiewane w walczącej Warszawie nadal gromadzą tysiące ludzi. Na placu Piłsudskiego stają się nie tylko świadectwem historii, lecz także formą żywej, wspólnotowej pamięci o mieszkańcach stolicy, którzy w 1944 roku podjęli walkę o wolność.
IAR/Muzeum Powstania Warszawskiego/IPN, bs