Wiceminister spraw zagranicznych Marcin Bosacki spotkał się we Lwowie z Iryną Wereszczuk, zastępczynią szefa Biura Prezydenta Ukrainy. Polski dyplomata wyraził nadzieję, że rozmowy prowadzone w ostatnich dniach przez przedstawicieli obu państw otworzą nowy etap w stosunkach polsko-ukraińskich.
Rozmowa była kontynuacją dialogu po spotkaniu premiera Donalda Tuska z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim, które odbyło się 29 lipca w Lublinie. Przywódcy rozmawiali wówczas między innymi o współpracy obronnej, ochronie ukraińskich miast przed rosyjskimi atakami, polskich inwestycjach w Ukrainie oraz trudnych kwestiach historycznych.
Bosacki podkreślił, że Polska jednoznacznie wspiera Ukrainę broniącą się przed rosyjską agresją. Jak relacjonował, podczas spotkania we Lwowie omawiano zarówno sprawy bezpośrednio związane z trwającą wojną, jak i przyszłość stosunków dwustronnych – w tym współpracę gospodarczą, kwestie historyczne oraz relacje między obywatelami obu państw.
"Mamy nadzieję, że po ważnym spotkaniu premiera Tuska i prezydenta Zełenskiego w Lublinie będziemy świadkami nowego etapu w stosunkach polsko-ukraińskich, wzmocnionej współpracy, także gospodarczej i także przemysłów obronnych. Na to wszystko są ogromne szanse. Poczekajmy na wyniki w najbliższych tygodniach i miesiącach" – powiedział wiceszef MSZ.
Jak szerzej poinformowało Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Bosacki i Wereszczuk rozmawiali o dalszym polskim wsparciu dla Ukrainy w wojnie z Rosją, potencjale współpracy przemysłowej i obronnej, drodze Ukrainy do Unii Europejskiej, sytuacji obywateli Ukrainy mieszkających w Polsce oraz rozwoju wzajemnych relacji gospodarczych. Istotną część spotkania poświęcono również sprawom historycznym: otwarciu ukraińskich archiwów, postępowi prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych oraz współpracy instytucji zajmujących się pamięcią narodową.
Dzień przed rozmową z polskim wiceministrem Wereszczuk podkreśliła, że Ukraina powinna prowadzić z Polską „uczciwy i otwarty dialog”, szczególnie w kwestiach pamięci historycznej. Poinformowała również, że na polecenie prezydenta Zełenskiego strona ukraińska podjęła działania zmierzające do zacieśnienia współpracy z Polską w zakresie dokumentów archiwalnych.
W międzyresortowej naradzie poświęconej rozwojowi polsko-ukraińskiego dialogu archiwalnego uczestniczyli przedstawiciele Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy oraz archiwów Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, Służby Wywiadu Zagranicznego i ukraińskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Strona ukraińska zapowiedziała, że priorytetowo potraktowane zostaną dokumenty dotyczące ofiar konfliktu polsko-ukraińskiego z lat 1939–1947. Działania mają obejmować digitalizację i uporządkowanie materiałów, a także intensyfikację współpracy z polskim Instytutem Pamięci Narodowej.
"Pamięć historyczna nie powinna być narzędziem politycznej konfrontacji. Powinna stać się fundamentem prawdy, wzajemnego szacunku i porozumienia między narodem ukraińskim i polskim" – oświadczyła Wereszczuk.
Znaczenie tych deklaracji wzmacniają prowadzone obecnie na Wołyniu prace ekshumacyjne. Od 14 lipca polscy i ukraińscy specjaliści pracują na terenie dawnych miejscowości Ostrówki i Wola Ostrowiecka, gdzie poszukiwane są szczątki Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 roku. Według komunikatu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 29 lipca wydobyto dotychczas szczątki 53 osób. Zakończenie tego etapu prac zaplanowano na 7 sierpnia.
Wcześniejszym przełomem były prace przeprowadzone w 2025 roku w dawnej wsi Puźniki w obwodzie tarnopolskim. Odnaleziono tam szczątki 42 osób – kobiet, mężczyzn i dzieci – zamordowanych w lutym 1945 roku przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii. Pogrzeb ofiar odbył się 6 września 2025 roku z udziałem rodzin oraz przedstawicieli władz Polski i Ukrainy.
Rozmowa Bosackiego i Wereszczuk była kolejnym spotkaniem poświęconym najbardziej drażliwym zagadnieniom w stosunkach obu państw. W czerwcu Wereszczuk uczestniczyła w Warszawie w rozmowach polskiego wiceministra z szefem Biura Prezydenta Ukrainy Kyryłem Budanowem. Dotyczyły one między innymi polskiego sprzeciwu wobec nadania jednej z ukraińskich jednostek wojskowych nazwy odwołującej się do „bohaterów UPA”. Polska strona podkreślała wówczas, że wzajemne relacje muszą być budowane na prawdzie historycznej, szacunku dla ofiar i dialogu.
Warszawa i Kijów deklarują jednocześnie gotowość do pogłębiania współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i przemysłu obronnego. Podczas spotkania w Lublinie Zełenski podkreślał, że ochrona Ukrainy przed rosyjskimi rakietami i pociskami balistycznymi służy również bezpieczeństwu Polski i całej Europy. Rozmowy dotyczyły także przypadków agresji wobec obywateli Ukrainy przebywających w Polsce.
Spotkania w Lublinie i we Lwowie mają zatem połączyć dwa równoległe kierunki współpracy: dalsze wspieranie Ukrainy w wojnie z Rosją oraz rozwiązywanie problemów obciążających stosunki między sąsiadami. Jednym z najważniejszych sprawdzianów zapowiadanego „nowego etapu” będzie realizacja ukraińskich deklaracji dotyczących dostępu do archiwów oraz dalszych prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych.
PAP/MSZ/Kancelaria Prezydenta Ukrainy/MKiDN/IPN, bs