Pierwsze przedstawienie „Polonia (sans) s’en souvenir” ( w wolnym tłumaczeniu „Polonia - pamiętać, gdy się zapomina”) zostało wystawione na początku października w miejscowości Oignies, położonej kilkadziesiąt kilometrów od stolicy regionu Hauts-de-France, Lille. Oignies było do końca lat 70. miastem górniczym, a wśród jego mieszkańców było wielu Polaków. Dziś już duża część z nich nie mówi po polsku, ale ich nazwiska wciąż się wyróżniają.
W 2023 roku Yannick Dudkiewicz, sprowokowany przedstawieniem teatralnym „Stanis le Polak”, opowiadającym o historii Polonii na północy Francji, postanowił także opowiedzieć o swojej tożsamości emigracyjnej na deskach teatru. - Robiąc rap wraz z moim zespołem, uznaliśmy, że scena rapowa jest przesycona, dlatego teatr może dać inny wymiar tej historii - wyjaśnił MC Lakpo.
Twórca spektaklu „Stanis le Polak”, były dziennikarz i konsul honorowy Polski we Francji w latach 2013-2018, 70-letni Henryk Dudziński, przekazał Yannickowi po swoim ostatnim spektaklu w grudniu 2023 roku symboliczną walizkę, którą raper nazywa „bagażem ze spuścizną”.
- Niemniej my nie chcieliśmy kopiować przedstawienia „Stanis le Polak”, naszym zadaniem było pokazać, co dzisiaj pozostało z tej mitycznej Polonii - wytłumaczył początkowy zamysł projektu.
- Pod koniec jednego z moich przedstawień „Stanis le Polak” podszedł do mnie Yannick i powiedział, że on też ma polskie korzenie i chce lepiej zrozumieć swoją przeszłość - opowiedział Dudziński, który nalega, aby do niego mówić Henio. Jak zaznaczył, jego sztuka „Stanis le Polak” miała na celu opowiedzenie historii własnej i tysięcy innych Francuzów polskiego pochodzenia, których rodziny emigrowały na północ Francji w XX wieku w poszukiwaniu lepszego życia. Na początku myślał, że ograniczy się do trzech przedstawień, ale jego opowieść wzbudziła takie zainteresowanie, że zagrał w całej Francji ponad 100 razy.
Dudziński przyznał, że najpierw był zaskoczony, gdy usłyszał od Yannicka, że jest raperem, ale po chwili namysłu zaproponował mu, aby ten stworzył spektakl, w którym opowie swoją historię za pomocą rapu i elementów polskiego folkloru, angażując tradycyjny chór.
40-letni MC Lakpo podkreślił, że ponieważ jest z innego pokolenia niż Henio, to jego historia jest inna i tym bardziej chciał te różnice pokazać. - Zwróć uwagę, że Henio wciąż dorastał w ekosystemie, w którym Polacy żyli między sobą. Mieli swoje sklepy, kluby piłkarskie, bary, księży, a ja się wychowałem w dzielnicach górniczych w Lens, gdzie prócz osób polskiego pochodzenia byli Włosi, Marokańczycy i wiele innych - opowiedział.
- Chciałem, aby w mojej historii inni, niekoniecznie związani z Polską, byli w stanie się odnaleźć, bo ten spektakl jest przede wszystkim o byciu wyrwanym z własnych korzeni - zaznaczył i dodał, że wielu imigrantów asymilując się, utraciło część swojej historii.
Początek przedstawienia daje możliwość zanurzenia się w życie prywatne MC Lakpo. Jedna z pierwszych scen tworzy córka artysty, która gra na fortepianie melodię kojarzącą się z polskim folklorem. Rozmowa Lakpo z córką o pochodzeniu kończy się pytaniem zadanym przez dziecko: „Dlaczego musimy być tacy, jak wszyscy?”. MC Lakpo nie znajduje na nie odpowiedzi, ale zaznacza, że dołoży starań, aby się więcej na ten temat dowiedzieć.
Po zejściu córki ze sceny raper, szukając odpowiedzi, dzwoni do swojego przyjaciela Henia, który zgadza się mu pomóc w „odnalezieniu swojej słowiańskiej duszy” poprzez stworzenie przedstawienia teatralnego. Henio zamienia się w rolę przewodnika i prowadzi Lakpo przez drogę w głąb historii jego polskiej tożsamości.
Przez całość przedstawienia przewijają się utwory napisane przez MC Lakpo. Wśród nich „Dusza Słowiańska” (Ame Slave), „Polonia” czy „Stanis le Polak”, utwór nawiązujący do spektaklu Henryka Dudzińskiego. Każdy z aktów rozpoczyna się i kończy wideorozmowami z Heniem i Wandą, która w opowieści jest babcią MC Lakpo, a w rzeczywistości ważną postacią środowiska polonijnego na północy Francji.
- Wanda w mojej sztuce symbolizuje przekazywanie pamięci - wytłumaczył MC Lakpo. Zwrócił uwagę, że każdy w życiu ma swoje aspiracje, wolę niezależności i wolności, dlatego historie starszych pokoleń mogą się wydawać archaiczne i nieciekawe. - Czasami jednak dorastając, zdajemy sobie niestety sprawę, że może jest już za późno, aby poznać niektóre historie, a ja sądzę, że żeby pójść do przodu, trzeba wiedzieć, z czego jest się zbudowanym - wytłumaczył MC Lakpo.
Przedstawienie porusza także temat kobiet w emigracji. MC Lakpo wykonuje utwór, oddając cześć poświęceniu kobiet w walce o swoje prawa i dobro swoich najbliższych. Na scenie wraz z nim występuje chór polonijny, a motywem przewodnim jest Czarna Madonna, do której zwraca się MC Lakpo w utworze, prosząc, aby miała pod swoją opieką kobiety. Na ekranie, będącym kluczowym elementem scenografii, wyświetlane są zdjęcia kobiet walczących o swoje prawa podczas protestów.
- Mnie wychowały kobiety i dlatego chciałem, abyśmy oddali im cześć, ponieważ nawet tu, w zagłębiu górniczym, mówi się o bohaterskim górniku, a zbyt często zapomina o kobietach, które poświęcały i wciąż poświęcają wszystko dla dobra swoich bliskich - zaznaczył i podkreślił, że właśnie to stara się opowiedzieć w utworze towarzyszącym tej scenie.
Twórcy spektaklu skupiają się także na górniczej historii polskiej emigracji na północy Francji, określając ją mianem „Bitwy Węgla”. Henio, łącząc się po raz kolejny z MC Lakpo opowiada mu historię Włodka, który mieszkał na jego ulicy i w wieku 14 lat poszedł pracować wraz z ojcem do kopalni, tragicznie ginąc. - Ja także nie poznałem moich dziadków, bo obaj zmarli bardzo wcześnie przez pracę w kopalni - wyznaje ze sceny MC Lakpo.
- Po przedstawieniu zorganizowanym dla merów i potencjalnych sponsorów uzyskaliśmy wiele wsparcia. Mam nadzieję, że dzięki temu będziemy mogli zagrać w miastach i miasteczkach zagłębia górniczego - podsumował z nadzieją w rozmowie z PAP MC Lakpo. Zaznaczył, że tego samego dnia, gdy zagrał dla mieszkańców miejscowości Oignies, wielu z nich podeszło i ocierając łzy wzruszenia, podziękowało mu za opowiedzenie ich historii.
PAP/pż