Toronto jest jednym z najbardziej wielokulturowych miast świata. Na co dzień spotykają się tam różne języki, tradycje i kultury. W takiej rzeczywistości szczególnego znaczenia nabiera pytanie o tożsamość i więź z własnymi korzeniami.
Dla Izabeli Podgajnej odpowiedzią na to wyzwanie stała się edukacja.
– Polskość to dla nas poczucie przynależności. To nasze korzenie, kultura, historia i wartości, które każde dziecko zabiera ze sobą w dorosłe życie – mówi dyrektorka Alderwood Academy.
Szkoła, która narodziła się z potrzeby serca
Pomysł stworzenia własnej szkoły pojawił się bardzo naturalnie. Jak wspomina Izabela Podgajna, impulsem było przede wszystkim macierzyństwo i obserwacja systemu edukacji.
– To był taki spontaniczny zryw serca. Postanowiłyśmy z koleżanką założyć własną szkołę, w której będziemy mogły uczyć nasze dzieci – opowiada.
Tak powstało miejsce, w którym nauka odbywa się w kilku językach, a język polski zajmuje szczególne miejsce. Alderwood Academy nie jest jednak typową szkołą sobotnią. Dzieci uczęszczają na zajęcia każdego dnia, a polski jest obecny w ich codziennym życiu.
– Nie chcemy, żeby język polski był traktowany jako dodatkowy przedmiot do zaliczenia. Chcemy, żeby dzieci używały go naturalnie, żeby mogły się nim swobodnie posługiwać i po prostu nim żyły – podkreśla Izabela Podgajna.
Polska obecna każdego dnia
W Alderwood Academy nauka języka nie ogranicza się do podręczników i lekcji gramatyki. Dzieci poznają Polskę poprzez muzykę, teatr, literaturę, taniec i tradycję.
W szkole odbywają się zajęcia z tańca folklorystycznego. Uczniowie poznają polskie tańce, uczą się piosenek i uczestniczą w przedstawieniach. Akademie szkolne rozpoczynają się między innymi polonezem, a przedstawienia przygotowywane są w trzech językach: angielskim, francuskim i polskim.
– Dzieci uczą się najłatwiej wtedy, kiedy mają radość i czują, że uczestniczą w czymś ciekawym. Czasami nawet nie wiedzą, że się uczą, bo dla nich to jest zabawa, muzyka, teatr i wspólne przeżywanie różnych wydarzeń – mówi dyrektorka.
Ważne miejsce zajmuje także polska tradycja. Uczniowie obchodzą święta narodowe, Święto Konstytucji 3 Maja i Dzień Flagi. Poznają również zwyczaje związane z Bożym Narodzeniem i Wielkanocą.
Jednym z realizowanych projektów jest cykl „Szlakami legend polskich”, dzięki któremu dzieci mogą poznawać historię i kulturę Polski poprzez opowieści, warsztaty i wspólne działania.
Język, który łączy pokolenia
Do szkoły trafiają również dzieci, które mają polskie korzenie, ale wcześniej nie mówiły po polsku. W domach, szczególnie w rodzinach mieszanych, językiem codziennej komunikacji bywa angielski.
W Alderwood Academy dzieci mają możliwość oswojenia się z polszczyzną w bezpiecznej i przyjaznej atmosferze.
– Naszym zadaniem nie jest zmuszanie dzieci do polskości. Chcemy pokazać ją w taki sposób, żeby one same chciały ją zachowywać – podkreśla Izabela Podgajna.
Efekty często dostrzegają przede wszystkim dziadkowie. Dla wielu rodzin szczególnym momentem jest chwila, w której wnuk lub wnuczka może po raz pierwszy swobodnie porozmawiać z babcią czy dziadkiem w Polsce.
To właśnie takie doświadczenia pokazują, że nauka języka może stać się czymś znacznie ważniejszym niż zdobywaniem kolejnej umiejętności. Język pozwala budować relacje i łączyć pokolenia.
Dwujęzyczność jako kapitał na przyszłość
W wielokulturowej Kanadzie znajomość kilku języków jest naturalnym elementem codzienności. Dla uczniów Alderwood Academy język polski jest jednocześnie częścią rodzinnej historii i dodatkowym kapitałem na przyszłość.
Jak podkreśla Izabela Podgajna, każdy kolejny język poszerza możliwości dziecka i może w przyszłości ułatwiać komunikację, naukę oraz funkcjonowanie w międzynarodowym środowisku.
W szkole ważne jest jednak nie tylko to, ile języków dziecko zna, ale również to, czy potrafi odnaleźć się w różnych kulturach i zachować poczucie własnej tożsamości.
– Kiedy dziecko zna swoje korzenie, otrzymuje dodatkowy fundament swojej tożsamości. Wie, że jego historia nie zaczyna się wyłącznie od niego, że stoją za nim pokolenia, język, kultura i tradycja – mówi dyrektorka.
Instytut Rozwoju Języka Polskiego – konkretne wsparcie dla szkół za granicą
W realizacji działań na rzecz nauczania języka polskiego i budowania więzi z polską kulturą Alderwood Academy wspiera Instytut Rozwoju Języka Polskiego.
Jak podkreśla Izabela Podgajna, dla młodej szkoły polonijnej to wsparcie ma bardzo konkretny wymiar.
Dzięki otrzymanemu dofinansowaniu już drugi rok udało się zorganizować dla dzieci dwutygodniowy program wakacyjny „Lato Młodych Liderów”. Dzieci mogły uczestniczyć w zajęciach, które łączyły wypoczynek, naukę i stały kontakt z językiem polskim, kulturą oraz polską społecznością.
Wcześniej, dzięki wsparciu Instytutu, szkoła zrealizowała również projekt „Kosmos”, w którym połączono naukę, język polski, kreatywność i poznawanie świata.
– Takie projekty pokazują, że języka polskiego można uczyć nie tylko przy biurku i z podręcznika, ale poprzez doświadczenie, odkrywanie, wspólne działanie i dziecięcą ciekawość – zaznacza dyrektorka.
Wsparcie, które pozwala rozwijać polską edukację
Pomoc Instytutu Rozwoju Języka Polskiego nie ogranicza się wyłącznie do finansowania konkretnych projektów. Dla rozwijającej się szkoły ważne jest również wsparcie związane z jej funkcjonowaniem i dalszym rozwojem.
Prowadzenie placówki edukacyjnej za granicą wiąże się z dużymi kosztami i wieloma wymaganiami organizacyjnymi. Każda forma wsparcia pozwala więc inwestować w to, co dla szkoły najważniejsze – dzieci, nauczycieli i jakość edukacji.
Istotna jest również współpraca merytoryczna. Alderwood Academy korzysta z przygotowanych ram programowych oraz możliwości doskonalenia, które pomagają rozwijać zarówno program nauczania, jak i kompetencje kadry.
Przedstawicielki Instytutu miały także okazję odwiedzić szkołę i zobaczyć, jak na co dzień wygląda praca z dziećmi oraz promocja języka polskiego w Kanadzie.
– Dla takiej młodej szkoły polonijnej świadomość, że w Polsce jest instytucja, która widzi naszą pracę, wspiera nasze pomysły i pomaga je realizować, jest naprawdę bezcenna – mówi Izabela Podgajna.
Wolontariusze polskości
Praca nauczycieli i pedagogów działających w środowiskach polonijnych często wykracza daleko poza tradycyjnie rozumianą edukację. To również codzienne budowanie wspólnoty, wzmacnianie więzi międzypokoleniowych i przekazywanie dzieciom przekonania, że ich pochodzenie może być powodem do dumy.
W Alderwood Academy ogromną rolę odgrywają także rodzice. To oni świadomie wybierają szkołę, wspierają jej działania i uczestniczą w organizowanych wydarzeniach.
Dyrektorka podkreśla jednak, że kluczowe znaczenie ma cała społeczność – nauczyciele, rodzice i dzieci.
Największą nagrodą są chwile, w których uczniowie nie chcą wychodzić ze szkoły, z radością przychodzą na zajęcia i zaczynają naturalnie posługiwać się językiem polskim.
– Chcemy, żeby dzieci zapamiętały przede wszystkim, że są ważne. Zależy nam, aby ze szkoły wychodzili dobrzy ludzie – potrafiący porozumieć się z innymi, wierzący w siebie, świadomi swojej wartości i gotowi pomagać innym – mówi Izabela Podgajna.
Z Izabelą Podgajną, dyrektorką Alderwood Academy w Toronto, rozmawia Ewa Plisiecka.
Rozmowy można posłuchać również w formie podcastu: https://www.polskieradio.pl/podcasty/jezyk-bez-granic-wolontariusze-polskosci/jak-alerwood-academy-w-toronto-buduje-polska-tozsamosc-mlodego-pokolenia
Projekt dofinansowany przez Instytut Rozwoju Języka Polskiego ze środków budżetu państwa.