Redakcja Polska

Nowe ramy edukacji polonijnej. Rozmowa z prof. Przemysławem Gębalem, ekspertem Instytutu Rozwoju Języka Polskiego

11.06.2026 14:46
Nowe ramy programowe Polonijnej Edukacji Językowo-Kulturowej mają uporządkować i ujednolicić nauczanie języka polskiego poza granicami kraju oraz odpowiedzieć na zróżnicowane potrzeby dzieci i młodzieży funkcjonujących w różnych systemach edukacyjnych na świecie. O ich założeniach mówił prof. Przemysław Gębal, ekspert Instytut Rozwoju Języka Polskiego.
Audio
  • „Chodzi o to, żeby Polska nie kojarzyła się tylko z rzeczywistością dziadków i pradziadków, ale była punktem odniesienia tutaj i teraz.” — prof. Przemysław Gębal w rozmowie z Piotrem Żułnowskim [posłuchaj]
prof. dr hab. nauk humanistycznych Przemysław Gębal z Instytutu Rozwoju Języka Polskiego
prof. dr hab. nauk humanistycznych Przemysław Gębal z Instytutu Rozwoju Języka Polskiegofot. Piotr Żułnowski

Ramy programowe Polonijnej Edukacji Językowo-Kulturowej mają – jak podkreśla rozmówca – odpowiadać na szeroki zakres potrzeb. Wskazuje przy tym trzy główne obszary, które legły u podstaw dokumentu.

Pierwszym z nich jest uporządkowanie i stworzenie wspólnej strategii dla edukacji polonijnej, która przez lata rozwijała się głównie oddolnie. Jak zaznacza prof. Przemysław Gębal, dotąd brakowało spójnej wizji na poziomie państwowym: „Natomiast z perspektywy państwa polskiego do tej pory w zasadzie nie zaprezentowano takiej spójnej wizji”.

Drugim elementem jest funkcja strategiczna dokumentu, związana z promocją języka polskiego w środowiskach polonijnych na całym świecie. W tym kontekście istotna jest duża różnorodność odbiorców i ich doświadczeń: „gdzie są najróżniejsze potrzeby, gdzie są najróżniejsze oczekiwania, najróżniejsze sposoby widzenia Polski”.

Trzeci obszar dotyczy uwarunkowań psycholingwistycznych dzieci i młodzieży uczących się języka polskiego w różnych krajach i systemach edukacyjnych. Uczniowie funkcjonują w odmiennych realiach – od Australii i Nowej Zelandii po Brazylię, Niemcy czy Stany Zjednoczone – co wpływa na ich kontakt z językiem polskim poza szkołą.

Ważnym pojęciem, które pojawia się w rozmowie, jest „język osobistego wyboru”. Jak wyjaśnia prof. Przemysław Gębal, oznacza on podejście, w którym język polski staje się świadomą decyzją i elementem tożsamości: „osobistego wyboru to znaczy coś, czym oni się utożsamiają i z czym łączą w dużym stopniu swoją przyszłość”.

Jak podkreśla profesor Gębal, istotne jest również rozróżnienie między językiem domowym a językiem edukacji szkolnej, który często rozwija się w innym tempie. W tym kontekście mówi: „w rozwoju tych dzieciaków brakuje jednego ważnego elementu, a mianowicie języka edukacji szkolnej”.

Celem edukacji polonijnej jest także budowanie atrakcyjnego i współczesnego obrazu Polski, tak aby nie była ona postrzegana wyłącznie przez pryzmat historii czy doświadczeń wcześniejszych pokoleń. Ma to sprzyjać większemu zaangażowaniu młodych ludzi i traktowaniu języka polskiego jako realnego wyboru na przyszłość.

Ramy programowe mają charakter ogólny i elastyczny, co pozwala dostosowywać je do różnych systemów edukacyjnych i lokalnych uwarunkowań. Dokument skierowany jest przede wszystkim do osób odpowiedzialnych za organizację procesu nauczania oraz tworzenie programów i materiałów dydaktycznych, które mają wspierać nauczanie języka polskiego w świecie.

Wolontariat na Polonia Camp 2026. Praca z młodzieżą polonijną z całego świata

31.05.2026 16:30
Wolontariat przy Polonia Camp 2026 to praca z młodymi ludźmi polskiego pochodzenia z różnych kontynentów. Jak podkreśla koordynator wolontariatu Konrad Wieladek ze Stowarzyszenia Wspólnota Polska, kluczowe są otwartość, komunikacja i gotowość do pracy w międzynarodowym środowisku.

Rusza rekrutacja do programu rozwojowego dla liderów i działaczy polonijnych

08.06.2026 09:00
Trwa nabór do programu rozwojowego skierowanego do liderów i działaczy polonijnych działających poza granicami Polski. Inicjatywa przeznaczona jest dla osób aktywnie zaangażowanych w działalność organizacji polonijnych, stowarzyszeń, fundacji oraz lokalnych inicjatyw społecznych. Organizatorem programu jest Stowarzyszenie Polonia Connect.

Zespół Polonia obchodzi 40-lecie działalności. Jubileuszowy koncert w Norridge w USA

09.06.2026 14:20
W amerykańskim Norridge odbył się koncert jubileuszowy z okazji 40-lecia Zespołu Polonia. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce, a na scenie zaprezentowały się wszystkie grupy wiekowe zespołu.