Związek Polaków w Kalabrii został założony w październiku 2003 roku w Reggio Calabria, na południu Włoch. Początkowo działalność organizacji koncentrowała się przede wszystkim na inicjatywach kulturalnych oraz pomocy Polakom mieszkającym w mieście i jego okolicach. Z czasem zakres podejmowanych działań znacznie się rozszerzył. Dziś ważne miejsce zajmują wśród nich edukacja, pielęgnowanie polskiej tożsamości, promocja historii i tradycji oraz konkretne wsparcie rodaków mieszkających we Włoszech.
Jak podkreśla Katarzyna Gralińska, organizacja od początku starała się odpowiadać na rzeczywiste potrzeby lokalnej społeczności polonijnej, obejmując swoim działaniem nie tylko samo Reggio Calabria, ale również okoliczne miejscowości i inne części regionu.
Jednym z istotnych obszarów działalności związku jest pomoc osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub życiowej. Organizacja angażuje się w zbiórki pieniędzy i potrzebnych rzeczy, a także współpracuje z polskimi instytucjami konsularnymi, pomagając rodakom w uzyskaniu wsparcia finansowego. W przeszłości zdarzały się sytuacje, w których Polacy potrzebowali pomocy w opłaceniu czynszu czy rachunków za energię elektryczną. Dzięki zaangażowaniu stowarzyszenia możliwe było kierowanie takich osób do odpowiednich instytucji i organizowanie niezbędnego wsparcia.
Szczególne znaczenie ma również pomoc w sprawach urzędowych. Katarzyna Gralińska od wielu lat pracuje jako tłumacz przysięgły zarejestrowany przy sądzie w Reggio Calabria. W ramach działalności społecznej wielokrotnie wykonywała bezpłatne tłumaczenia dokumentów dla osób potrzebujących, w tym dokumentacji medycznej wymaganej podczas postępowań i komisji lekarskich w Polsce. To praktyczna forma pomocy, która ułatwia rodakom załatwianie formalności i utrzymywanie kontaktów z polskimi instytucjami.
Równie ważnym filarem działalności organizacji jest edukacja dzieci i młodzieży polskiego pochodzenia. W lutym 2012 roku przy związku powstała Polska Szkoła Eksperymentalna, działająca w formule sobotniej szkółki. Jej głównym zadaniem jest nauczanie języka polskiego, ale zajęcia obejmują także elementy historii, geografii i innych przedmiotów wspierających rozwój wiedzy o Polsce.
Potrzeba takiej inicjatywy wynika ze specyfiki lokalnej społeczności. Jak wyjaśnia Katarzyna Gralińska, zdecydowana większość dzieci związanych z organizacją pochodzi z rodzin mieszanych, polsko-włoskich. Często matkami są Polki, a ojcami Włosi. Dzieci dorastają więc w środowisku, w którym na co dzień dominuje język włoski, a znajomość polszczyzny, szczególnie w piśmie, bywa ograniczona.
Polska Szkoła Eksperymentalna powstała z myślą o wspieraniu rodzin w przekazywaniu dzieciom języka, kultury i tradycji kraju pochodzenia jednego z rodziców. Nauka nie ogranicza się do poznawania słownictwa i gramatyki. Równie istotne jest budowanie wiedzy o Polsce, jej regionach, najważniejszych miastach, geografii i historii, a także o osobach, które zapisały się w dziejach kraju i są znane również poza jego granicami.
Ważnym celem jest przygotowanie młodych ludzi do świadomego opowiadania o swoich korzeniach. W wielokulturowym środowisku włoskich szkół dzieci często mają okazję prezentować kraje pochodzenia swoich rodzin. Znajomość polskiej historii i tradycji pozwala im lepiej odnaleźć się w takich sytuacjach, a przede wszystkim daje poczucie dumy z własnego dziedzictwa.
Związek organizuje również wydarzenia dla najmłodszych związane z Bożym Narodzeniem, Wielkanocą i polskimi świętami narodowymi. W ten sposób dzieci poznają zwyczaje, które mogą różnić się od tych pielęgnowanych w ich włoskich domach i lokalnej społeczności. Organizacja angażuje się także w opiekę nad polskimi grobami w regionie, dbając o pamięć o rodakach, których losy związały się z tą częścią Włoch.
W działalności edukacyjnej szczególną rolę odgrywa dialog międzykulturowy. Kalabria to region o bogatej historii, której korzenie sięgają starożytnej Wielkiej Grecji. Zdaniem organizatorów poznawanie polskiego dziedzictwa może i powinno odbywać się równolegle z odkrywaniem kultury włoskiej, a zwłaszcza lokalnych tradycji kalabryjskich. Zestawianie obu kultur pozwala młodemu pokoleniu lepiej rozumieć własną tożsamość i dostrzegać zarówno podobieństwa, jak i różnice.
Dla wielu dzieci Polska jest krajem, który znają przede wszystkim z rodzinnych opowieści i okazjonalnych wizyt u dziadków, cioć czy wujków. Dlatego tak ważne jest, by kontakt z polskością nie ograniczał się do sporadycznych wyjazdów. Regularna nauka języka, poznawanie historii i uczestnictwo w wydarzeniach kulturalnych pomagają utrzymać więź z krajem przodków i przekazywać ją kolejnym pokoleniom.
Przez ponad dwadzieścia lat działalności Związek Polaków w Kalabrii zrealizował setki projektów o charakterze kulturalnym, edukacyjnym i społecznym. Wśród inicjatyw szczególne miejsce zajmuje międzynarodowy konkurs „Polak Roku we Włoszech i na Świecie”, który z czasem stał się przestrzenią spotkań przedstawicieli Polonii z różnych krajów. Choć przedsięwzięcie jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych projektów organizacji, stanowi tylko część jej szerokiej działalności na rzecz polskiej społeczności.
Stowarzyszenie angażuje się również w inicjatywy promujące polską historię, kulturę i tożsamość, dbając jednocześnie o relacje ze społecznością włoską. Organizatorzy podkreślają, że dla wielu członków związku Włochy są drugą ojczyzną. Życie rodzinne i społeczne łączy więc oba kraje, a pielęgnowanie polskich korzeni nie oznacza rezygnacji z uczestnictwa w kulturze kraju zamieszkania.
Istotnym zadaniem pozostaje także zachęcanie młodego pokolenia do kontynuowania działalności społecznej. Organizacja chce, by dzieci i młodzież nie tylko poznawały polskie dziedzictwo, ale również w przyszłości same angażowały się w jego promowanie. To szczególnie ważne w środowisku, w którym kolejne pokolenia Polonii rodzą się i dorastają poza granicami Polski.
Działalność Związku Polaków w Kalabrii pokazuje, że troska o narodową tożsamość ma wiele wymiarów. To zarówno pomoc rodakom w codziennych trudnościach, jak i nauczanie języka, przekazywanie historii, organizowanie wydarzeń kulturalnych oraz budowanie relacji między ludźmi o różnych doświadczeniach i pochodzeniu.
Najważniejszym celem pozostaje zachowanie więzi z Polską i przekazanie jej kolejnym pokoleniom w taki sposób, by polskość była dla nich żywą częścią tożsamości. Jednocześnie organizacja pokazuje, że można z powodzeniem łączyć przywiązanie do własnych korzeni z otwartością na kulturę kraju, w którym się żyje. Właśnie na tym połączeniu polskiej tradycji i włoskiej codzienności od ponad dwóch dekad buduje swoją działalność Związek Polaków w Kalabrii.
pż