Film „33 zdjęcia z getta” Jana Czarlewskiego zaprezentował historię odkrycia fotografii przedstawiających to wydarzenie. Zdjęcia wykonane potajemnie przez strażaka Leszka Grzywaczewskiego to jedyne znane ujęcia, uchwycone okiem cywila. Te przemycone obrazy, po ponad 80 latach, stanowią symbol pamięci i oddania hołdu ofiarom Holokaustu. Dokument prezentuje ogarniętą wojną Warszawę, w której centrum rozgrywa się prawdziwy ludzki dramat – brutalnie tłumione powstanie w getcie.
Żywe świadectwo tych wydarzeń zostaje uchwycone w kadrze aparatu polskiego strażaka. Obraz niemieckich zbrodni, utrwalony w formie negatywów, pozostaje nieodnaleziony przez kolejne 80 lat. Dopiero po tym czasie syn Grzywaczewskiego, Maciej, odnajduje klisze ze zdjęciami zrobionymi wewnątrz getta w czasie powstania. To jedyne zdjęcia z getta, które nie zostały wykonane przez Niemców. Ważną bohaterką filmu jest także Roma – ocalała z getta i naoczna świadkini zbrodni nazistowskich. Po latach zmagania się z brutalnymi wspomnieniami życia w getcie, którego doświadczyła jako dziecko, Roma opowiada przed kamerą swoją historię. Te trudne relacje stanowią niezwykle cenny materiał, uzupełniający historię przedstawioną w filmie.
Po projekcji widzowie mieli okazję uczestniczyć w rozmowie z reżyserem Janem Czarlewskim oraz historyczką, dr Evą Reder, pracownicą naukową Uniwersytetu Wiedeńskiego, której badania koncentrują się na przemocy w okresie Holokaustu, antysemityzmie w Europie Środkowo-Wschodniej oraz szerszym kontekście przemocy masowej. Reżyser opowiedział o historii przedstawianych zdjęć oraz o samym procesie powstania filmu, a jednym z tematów rozmowy była również akcja „Żonkile”. Z uwagi na obecność międzynarodowej widowni Instytut Polski zadbał o przybliżenie głównych idei warszawskiej kampanii – omówiono jej historię i znaczenie. Aby rozpowszechnić akcję także poza granicami Polski i tym samym podkreślić jej ogromne znaczenie historyczne, wszyscy widzowie otrzymali tradycyjne przypinki z żonkilem.
23 kwietnia w Instytucie Polskim w Wiedniu odbędzie się również projekcja filmu dla szkół wiedeńskich, tym razem skierowana do młodszej widowni. Uczniowie będą mieli okazję zetknąć się z historią utrwaloną na kliszach filmowych, a całe spotkanie będzie miało charakter edukacyjny. Wydarzenie poprowadzi dr Anita Borkowska z Muzeum POLIN, która zadba o część merytoryczną: przybliży młodzieży najważniejsze fakty dotyczące powstania w getcie oraz odpowie na ich pytania.
Oba wydarzenia zostały zorganizowane z myślą o upamiętnieniu ofiar powstania w getcie warszawskim, a także rozpowszechnianiu wiedzy historycznej i edukacji w zakresie Holokaustu.
Instytut Polski w Wiedniu/pż