Historia Łodzi, historia bawełny

Ostatnia aktualizacja: 23.10.2026 10:00
Skąd pochodziła bawełna, która napędzała przemysłową Łódź? Choć mogłoby się wydawać, że historia „polskiego Manchesteru” rozgrywała się przede wszystkim w fabrykach i na europejskich rynkach, jej ważny rozdział prowadzi do Azji Środkowej – dzisiejszego Uzbekistanu, Kazachstanu i Turkmenistanu. Związki między tymi odległymi regionami, ich wspólna historia oraz losy ludzi pracujących przy produkcji bawełny stały się tematem wystawy „Dziewięć księżyców nad polem bawełny. Łódź i Azja Środkowa” w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.
Dziewięć księżyców nad polem bawełny. Łódź i Azja Środkowa - ekspozycja wystawy.
Dziewięć księżyców nad polem bawełny. Łódź i Azja Środkowa - ekspozycja wystawy.Foto: CMWwŁ

Ekspozycja ukazuje bawełnę nie tylko jako surowiec i towar, lecz także jako symbol nowoczesności oraz świadectwo przemian społecznych i gospodarczych. Prowadzi przez historię od końca XIX wieku aż po kres łódzkiego imperium tekstylnego po 1989 roku, odsłaniając związki między industrializacją, ambicjami kolonialnymi, wyzyskiem i pracą przymusową. Szczególne miejsce zajmują kobiety – od zbieraczek bawełny na polach Azji Środkowej po łódzkie włókniarki – ich codzienna praca, walka o emancypację i opór wobec nierówności. O tych historiach opowiadają fotografie, filmy, materiały propagandowe, obiekty rzemiosła i dzieła sztuki, w tym prace współczesnych artystów. O tym, co łączy Łódź z Azją Środkową i jakie historie kryją się za pozornie zwyczajnym surowcem, porozmawiamy o godz. 9:30 z kuratorami wystawy – Dorotą Jagodą Michalską i Łukaszem Mojsakiem.


Wcześniej, o 9:10, naszym gościem będzie prof. Magdalena Lesińska, z którą porozmawiamy o książce „Diaspora polska”. Publikacja przybliża losy Polek i Polaków oraz osób polskiego pochodzenia żyjących w różnych częściach świata. Jej autorzy podejmują tematy emigracji, zmieniających się granic, tożsamości i więzi z krajem pochodzenia. Pokazują, jak różnorodne są doświadczenia polskich społeczności za granicą i w jaki sposób podtrzymują one związki z polską kulturą. To wielowątkowa opowieść o pamięci, migracji i przynależności, pozwalająca spojrzeć na diasporę polską zarówno z perspektywy historycznej, jak i współczesnej. Książka do zdobycia dla naszych słuchaczy!

Poza tym w audycji:

  • o 8:10 połączymy się na żywo z Janem Kantym Zienko podczas Targów Książki w Krakowie. Sprawdzimy, czym żyje tegoroczne święto literatury i jakie spotkania, publikacje oraz wydarzenia czekają na miłośników książek;
  • o 8:35 przyjrzymy się dziedzictwu śląskich orkiestr dętych. Kamil Gojowy ze Śląskiego Związku Chórów i Orkiestr opowie o opracowaniu „Orkiestry dęte w społeczności Śląskiego Związku Chórów i Orkiestr. Przewodnik po zasobach Śląskiej Biblioteki Muzycznej i kwartalnika «Śpiewak Śląski»”. Projekt przybliża materiały dokumentujące działalność orkiestr oraz ich rolę w życiu muzycznym regionu. To także okazja, by porozmawiać o znaczeniu archiwów i publikacji w zachowywaniu pamięci o lokalnych tradycjach muzycznych;
  • z kolei o 8:45 w cyklu „Sen o Poranku” opowiemy o snach i demonach w tradycji ludowej. Zastanowimy się, jak dawne wierzenia i opowieści tłumaczyły nocne wizje, obecność niepokojących postaci oraz działanie sił nadprzyrodzonych.

Ponadto: Kalendarium, Historia Polskiego Folku i Etnowieści.

  • DO ZDOBYCIA PŁYTY: Bajdy "Malarz i Księżyc" i Maniucha Bikont "Porządki"


***

Tytuł audycji: folkowy Poranek Dwójki 

Prowadzi: Małgorzata Nieciecka-Mac

Data emisji: 24.10.2026

Godzina emisji: 7.00-10.00