Jarmo Jääskeläinen. Smok Smoków, filmowiec śledczy

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2022 12:00
- Jarmo Jääskeläinen założył w Polsce rodzinę, mieszkał tu i był uwikłany we wszystkie uwarunkowania natury polityczno-cenzuralnej, ale jednak jemu było można znacznie więcej i on to wykorzystywał - mówił o zmarłym reżyserze jego współpracownik Michał Bukojemski.
Jarmo Jskelinen, fiński dziennikarz i reżyser, autor pierwszego dokumentu o Stanisławie Pyjasie pt. Śmierć studenta
Jarmo Jääskeläinen, fiński dziennikarz i reżyser, autor pierwszego dokumentu o Stanisławie Pyjasie pt. "Śmierć studenta"Foto: PAP/Radek Pietruszka
  • Zmarły niedawno reżyser filmów dokomentalnych Jarmo Jääskeläinen został uhonorowany Smokiem Smoków
  • Pochodził z Finlandii. W latach 70. i 80. tworzył w Polsce
  • Jako obcokrajowiec mógł dokumentować rzeczywistość PRL bardziej otwarcie niż polscy koledzy

Dokumentalista Jarmo Jääskeläinen zmarł 2 stycznia 2022 r. Miesiąc wcześniej został uhonorowany Smokiem Smoków, nagrodą przyznawaną przez Radę Programową Krakowskiej Fundacji Filmowej twórcom filmów dokumentalnych i animowanych, których twórczość miała znaczący wpływ na rozwój światowego kina w tych dziedzinach.

Filmy Jääskeläinen - rzetelne dziennikarstwo

Jarmo Jääskeläinen urodził się w fińskim mieście Wyborg (dziś Rosja) w 1937 roku. Był zafascynowany polską historią i kulturą. 

- W latach 70. i 80., kontynuując pobyt w Polsce zainaugurowany studiami w Szkole Filmowej w Łodzi, pozostawił wiele fantastycznych dokumentów, świadków tego, co działo się wtedy w Polsce, czyli odradzania się nurtu wolności. Robił to z zewnątrz, oczami człowieka, który nie jest Polakiem - podkreślał Krzysztof Gierat, dyrektor Krakowskiego Festiwalu Filmowego.

Michał Bukojemski, operator, reżyser, producent filmowy i wieloletni współpracownik Jääskeläinena, określił jego twórczość mianem niezwykle rzetelnego dziennikarstwa. Takiego, w którym liczy się dotarcie do przyczyn, do źródeł i opowiedzenie historii w sposób zrozumiały, logiczny, z uwzględnieniem wszystkich jej zawiłości.

Podobne spostrzeżenia miał Krzysztof Gierat: - Jeden z jego pierwszych filmów, "Śmierć studenta" o Stanisławie Pyjasie (1977), jest podpisany: "śledztwo, scenariusz i reżyseria: Jarmo Jääskeläinen". Nigdy z czymś takim się nie spotkałem.

Jarmo Jääskeläinen i prawda o PRL

Jarmo Jääskeläinen przez wiele lat mieszkał w naszym kraju i zaangażowany był w historię rozgrywającą się na jego oczach. Zarazem, jako obcokrajowiec, mógł zachować dystans do tych wydarzeń.

- Koledzy w drugiej połowie lat 60. czy w latach 70. celowali w film, który nie mówił wszystkiego, posługiwał się językiem ezopowym. Jääskeläinen, realizując materiały dla telewizji zachodniej, fińskiej, mógł mówić bardziej otwartym tekstem, językiem prawdy - podkreślał Michał Bukojemski. - On założył rodzinę, mieszkał w Polsce i był uwikłany we wszystkie uwarunkowania natury polityczno-cenzuralnej, ale jednak jemu było można znacznie więcej i on to wykorzystywał - dodał.

Posłuchaj
27:25 Dwojka_Rozmowy_po_zmroku 2022_01_13-21-31-02.mp3 Jarmo Jääskeläinen oczami Michała Bukojemskiego oraz Krzysztofa Gierata (Rozmowy po zmroku/Dwójka) 

Jarmo Jääskeläinen  przez lata pracował w publicznej telewizji YLE jako dziennikarz, korespondent, reżyser i mentor młodych adeptów dziennikarstwa.

Studiował m.in. w Łódzkiej Szkole Filmowej. Wyreżyserował m.in.: "Gdzie śpiewał słowik" (1975), "Śmierć studenta" (1977), "Miejsce załadunku" (1987), "Mały cud opery" (1996), "Pontikkapitäjä" (2006) oraz "Zwycięzcy i zwyciężeni" (2011).

Jääskeläinen otrzymał Srebrny Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis, który został przyznany przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kinematografii i promocji kultury polskiej w Finlandii.

***

Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku

Prowadził: Michał Nowak

Goście: Michał Bukojemski (operator, reżyser i producent filmowy, wieloletni współpracownik Jääskeläinena) oraz Krzysztof Gierat (dyrektor Krakowskiego Festiwalu Filmowego, który uhonorował twórcę Smokiem Smoków)

Data emisji: 13.01.2022

Godzina emisji: 21.30

mg

Czytaj także

Michał Bielawski: film o Andrzeju Munku jest bardzo potrzebny

Ostatnia aktualizacja: 03.11.2021 14:02
- W jakimś sensie jego twórczość znalazła się trochę poza naszą orbitą. Być może z biegiem czasu gwiazda Wajdy trochę przesłoniła twórczość Andrzeja Munka - mówił w "Poranku Dwójki" reżyser Michał Bielawski, który pracuje nad filmem "Pasażer", o jednej z legend polskiej kinematografii.
rozwiń zwiń

Czytaj także

W kinach "Truflarze". Grzybowa gorączka złota

Ostatnia aktualizacja: 26.12.2021 11:00
Na ekranach kin w tym świątecznym czasie pojawiają się nie tylko filmy nawiązujące do Bożego Narodzenia. My przyjrzeliśmy się "Truflarzom". Bohaterów dokumentu o poszukiwaczach "białego złota" poznajemy w piemonckich górach.
rozwiń zwiń