Między pamięcią a przebaczeniem. O filmie "Dwa papierosy"

Ostatnia aktualizacja: 18.11.2026 09:38
- Kiedy dzisiaj myślę o powodach nakręcenia tego filmu, to była we mnie chęć zrozumienia tego człowieka, która miała mi pomóc poukładać sobie wszystko w głowie. Byłem też ciekaw Daniela jako człowieka. Przed realizacją tego filmu czułem, że mu wybaczam. Byłem ciekaw, czy on będzie w stanie to przebaczenie przyjąć - mówił na antenie Dwójki reżyser Rafał Łysak.
Kadr z filmu Dwa papierosy w reżyserii Rafała Łysaka
Kadr z filmu "Dwa papierosy" w reżyserii Rafała ŁysakaFoto: materiały promocyjne

Wysłuchaj audycji "O wszystkim z kulturą"<<<

Reżyser Rafał Łysak postanowił spotkać się z człowiekiem, który jako czternastolatek brał udział w zabójstwie jego ojca. Z tego niezwykłego, emocjonalnie trudnego doświadczenia powstał dokument "Dwa papierosy", nagrodzony na festiwalu Prix Europa.

Pół roku rozmów z zabójcą ojca

Rafał Łysak utrzymywał kontakt z zabójcą swojego ojca poprzez wideorozmowy. - Trwało to około pół roku. Nie mówiłem mu jeszcze, kim jestem. Przedstawiłem się jako filmowiec, który zna jego historię i chce zrobić film o młodzieży opuszczającej zakłady poprawcze. Bałem się, że jeśli od razu powiem mu, kim jestem, wycofa się. Dlatego zostawiłem tę informację na nasze spotkanie na żywo. To pierwsze wyznanie prawdy widzimy na początku filmu - mówił artysta w rozmowie z Marią Czok. 

Rafał Łysak powiedział, że pomysł na nakręcenie tego filmu pojawił się bardzo szybko po morderstwie. - Nie miałem chyba jeszcze wystarczająco wypracowanego warsztatu, żeby w ogóle wiedzieć, jak do tego podejść. Później pojawiła się Szkoła Wajdy i kursy reżyserskie. Jeden z pedagogów ostrzegł mnie, żebym uważał, bo to bardzo ciężki temat. Wtedy się wycofałem. Na odwagę zebrałem się dopiero wtedy, kiedy przypadkiem minąłem Daniela na ulicy w Gorzowie Wielkopolskim, w moim rodzinnym mieście, gdzie to wszystko się wydarzyło - powiedział.

Czytaj także:

Zabójstwo za dwa papierosy

Tytuł "Dwa papierosy" odnosi się do ceny za życie taty Rafała Łysaka. - Życie odebrała mu grupa chłopaków. Było ich w sumie czterech, ale Daniel był najbardziej aktywną postacią, która wykonała wyrok. Dużą rolę odegrał najstarszy z chłopaków, siedemnastolatek. Rzucił zakład o dwa papierosy: ten, kto skopie mojego tatę do wody, dostanie właśnie dwa papierosy. Daniel się tego podjął. Miał wtedy czternaście lat - powiedział reżyser.

Rafał Łysak zaznaczył, że przed spoktaniem ekscytacja mieszała się z niepokojem. W czasie wideorozmów między mężczyznami narodziła się relacja. - Zdarzały się momenty, kiedy zapominałem, co ten chłopak zrobił. Kiedy rozmawialiśmy dłużej, pojawiały się między nami żarty, wspólne poczucie humoru - powiedział.


Pomoc, która zaczęła przekraczać granice

Rafał Łysak pomógł Danielowi znaleźć fundację, która miała mu pomóc stanąć na nogi. Przez pewien czas, również dzięki niemu, znalazł pracę. Jednak w pewnym momencie konieczne stało się postawienia granic.

- Poczułem, że Daniel nadużywa mojej pomocy. Zaczął prosić o pieniądze. Miał w sobie brak zahamowani, jakby zapomniał, co mi zrobił. Był bardzo wymagającym bohaterem, że tak powiem. Taka osoba często do nas dzwoni, bardzo się z nami zbliża, potrzebuje kontaktu. Nie szanuje albo po prostu nie rozróżnia czasu prywatnego od czasu pracy nad filmem. Te porządki bardzo często się mieszają - powiedział.



Daniel wielokrotnie znajdował się w różnych niebezpiecznych sytuacjach. Rafał Łysak starał się mu pomagać, wskazując fundacje dla osób w kryzysie bezdomności. - Kiedy spostrzegłem, że moje próby odbijają się od ściany, że Daniel nie potrafi funkcjonować i nie umie korzystać z oferowanej mu pomocy, stopniowo z nich rezygnowałem. W kwestii pieniędzy musiałem bardzo szybko postawić granicę, bo sytuacja zaczęła przekraczać granicę przyzwoitości - zauważył artysta.


***

Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą

Prowadzenie: Maria Czok

Data emisji: 17.11.2026

Godz. emisji: 19.10

Opracowanie: Oskar Łapeta

Czytaj także

"Śniłem tylko przyszłość". Andrzej Wajda od obserwatora do uczestnika historii

Ostatnia aktualizacja: 14.10.2026 10:34
- Zależało mi bardzo na tym, aby skupić się na pewnym konkretnym wycinku z życia naszego mistrza i pokazać ten moment, w którym on jako urodzony artysta podjął decyzję, żeby aktywnie zaangażować się w działalność opozycyjną, społeczną. Stał się obywatelem w dzisiejszym rozumieniu tego słowa - mówiła w Dwójce Joanna Rożen-Wojciechowska, reżyserka dokumentu "Śniłem tylko przyszłość" o Andrzeju Wajdzie.
rozwiń zwiń