Czy wiosenny cykl obrzędowy został przerwany?

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2020 07:00
- Nikt z Marzanną nie wyszedł, zima nie została pożegnana, Wielkanoc stoi pod znakiem zapytania. Wiemy już, że nie poświęcimy pokarmów, że nie będzie Triduum Paschalnego, że nie będziemy uczestniczyć w obrzędach w kościołach. Będzie to trudny czas i test - powiedziała Małgorzata Jaszczołt z Państwowego Muzeum Etnograficznego.
Audio
  • Małgorzatą Jaszczołt i Aleksander Lyska o świętowaniu w czasach zarazy (Dwójka/Poranek Dwójki)
  • Bratek Robotycki z PME w Warszawie, o zbiorach muzealnych dostępnych online (Dwójka/Poranek Dwójki)
  • Maria Baliszewska wspomina początki muzyki ludowej w Polskim Radio (Dwójka/Poranek Dwójki)
  • Rozmowa z estońską artystką Maarją Nuut (Dwójka/Poranek Dwójki)
  • Z archiwum Jana Domańskiego (Dwójka/Poranek Dwójki)
Marzanna topiona jest tradycyjnie 21 marca.
Marzanna topiona jest tradycyjnie 21 marca.Foto: Shutterstock/Etnografotograf

21 marca to w ludowej świadomości mieszkańców wielu regionów i krajów dzień szczególny - rozpoczyna czas wiosny i lata - obfitujący w ciekawe zwyczaje ludowe, silnie związany z rytmem pracy w polu, z naturą. Dziady wiosenne, Zwiastowanie, Obchodzenie pól, Gaik - jeszcze niedawno były to całkiem częste obrzędy. Co z nich pozostało? Czy dzisiaj potrafimy przywitać wiosnę? O tym porozmawialiśmy z Gośćmi Poranka - Małgorzatą Jaszczołt z Państwowego Muzeum Etnograficznego i Aleksandrem Lyską z Instytutu Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego w Katowicach.

Jak mogą wyglądać święta w czasach zarazy?

- Będziemy mieli styczność z formą testu społeczeństwa, ponieważ w okresie ograniczeń i uniemożliwienia udziału w praktykach związanych z Wielkanocą nastąpi refleksja, na ile istotne i naturalne było dotychczasowe w naszych działaniach to, że święcimy pokarmy, jemy śniadanie wielkanocne i co się stanie, jeśli zostanie nam to odebrane. Na ile zdamy sobie sprawę, że jest to istotny czynnik naszego funkcjonowania, który nie musi być na co dzień uświadamiany, a w obliczu obecnej sytuacji może mieć miejsce - tłumaczył Aleksander Lysko.

- Kiedyś na studiach jeden z moich kolegów zadał pytanie: Co się stanie jeśli jakieś warunki pogodowe przeszkodzą w odbywaniu obrzędu? Wszyscy wtedy uznaliśmy, że to się nie może stać, bo obrzęd musi się odbyć, jakiekolwiek te warunki by nie były. Dziś mamy sytuację szczególną, bo nie chodzi o warunki pogodowe, a pojawił się wirus, który sparaliżował nam życie i zaburzył również naszą obrzędowość - opowiadała Małgorzata Jaszczołt z Państwowego Muzeum Etnograficznego. - Nikt z Marzanną nie wyszedł, zima nie została pożegnana, Wielkanoc stoi pod znakiem zapytania. Wiemy już, że nie poświecimy pokarmów, ze nie będzie Triduum Paschalnego, że nie będziemy uczestniczyć w obrzędach w kościołach. Będzie to trudny czas i test. Wszystko to dzieje się za naszego życia. Na pewno będzie bardzo domowo, ale mogą pojawić się sytuacje, że będziemy musieli ze strachu i zachowania bezpieczeństwa spędzić sami te święta - dodała.

Pojawił się w rozmowie wątek wojny. Ale jak stwierdzili nasi rozmówcy, nawet wojna nie była powodem, żeby zaniechać obrzędów świątecznych. W niektórych społecznościach wartości tradycyjne są bardzo silne. Dlatego obecna sytuacja jest tak niezwykła.

Do tego w audycji: 

  • o 7.30 kolejny odcinek z Archiwum Mariana Domańskiego,
  • 7.50 to nowa część Historii Polskiego Folku, którą przedstawił Wojciech Ossowski,
  • po 8.10 posłuchaliśmy rozmowy z estońską artystką Maarją Nuut,
  • a o 8.35 połączyliśmy się z Bratkiem Robotyckim z PME w Warszawie, aby porozmawiać o tamtejszych zbiorach dostępnych online,
  • o 8.50  posłuchaliśmy kolejnego odcinka z cyklu "Cudowytwórcy",
  • o 9.10 w związku z 26. urodzinami RCKL-u, które wypadają 1 kwietnia, przypomnieliśmy gawędę Marii Baliszewskiej o początkach pracy RCKL.

***

Tytuł audycji: Poranek Dwójki 

Prowadził: Piotr Kędziorek

Goście: Małgorzata Jaszczołt  (Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie), Aleksander Lysko (Instytut Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego w Katowicach).

Data emisji: 28.03.2020

Godzina emisji: 7.00


at/gs

Czytaj także

Lęk, sytuacje kryzysowe i... folklor

Ostatnia aktualizacja: 13.03.2020 13:09
"Szczególnie sytuacje i zjawiska, które budziły niepokój, których ludzie nie rozumieli i nie potrafili sobie z nimi radzić, obrastały w treści magiczne lub mityczne albo oswajane były przez ich wyśmiewani", pisała niedawno dr Maria Małanicz-Przybylska. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Wieczny początek" na powojennych Mazurach i Warmii

Ostatnia aktualizacja: 20.03.2020 14:24
- Bardzo byłam zaskoczona, kiedy zaczęłam zbierać materiały do tej książki, słysząc tam jeszcze zdania: "Boimy się, że Niemcy tutaj wrócą". Z pokolenia na pokolenie ludzie przekazują tam sobie lęk - mówiła w "Poranku Dwójki" Beata Szady, autorka nowo wydanej książki "Warmia i Mazury. Wieczny początek".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wirtualnie do muzeum

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2020 08:00
W czasach pandemii, kiedy wszystkie instytucje kulturalne są zamknięte sporo się mówi o dostępności kultury on-line. W sobotnim "Poranku Dwójki" odwiedziliśmy Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie zachęcając Państwa do jego wirtualnego poznania. Gościem audycji był Bratek Robotycki.
rozwiń zwiń