Arcimboldo i osobliwy portret cesarza

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2021 15:00
Kariera Giuseppe Arcimbolda była ściśle związana z dworami austriackiej linii Habsburgów – Maksymiliana II w Wiedniu i Rudolfa II w Pradze. Na dworach, na których przyrodnicy studiowali faunę i florę, potrzebny był dobry rysownik i malarz, który umiejętnie dokumentowałby rosnące w ogrodzie botanicznym rośliny, a także sprowadzane i wyhodowane w ogrodzie zoologicznym zwierzęta.
Giuseppe Arcimboldo Rudolf II jako Wertumnus, 1690, płótno
Giuseppe Arcimboldo "Rudolf II jako Wertumnus", 1690, płótnoFoto: Forum/World History Archive

Jednak dokumentowanie natury nie było jedynym zajęciem Arcimbolda na dworze Habsburgów. Jego specjalizacją stały się wizerunki alegorycznych postaci i portrety słynnych osobistości złożone z okazów fauny i flory. Najsłynniejsze z nich to dwa cykle – Cztery pory roku i Cztery żywioły, a także bardzo osobliwie portrety dworzan. Wizerunek cesarskiego bibliotekarza Wolfganga Laziusa składa się z książek, zakładek i fiszek, a głowa nadwornego kanclerza, prawnika Urlicha Zasiusa, wyrasta z pliku kartek i złożona jest z dosyć przerażającej mieszanki ryb i upieczonych części kurczaka.


Posłuchaj
15:02 2021_11_14 14_45_00_PR2_Jest_taki_obraz.mp3 Giuseppe Arcimboldo, Rudolf II jako Wertumnus (Jest taki obraz/Dwójka)

 

W podobnej konwencji Arcimboldo namalował również portret samego cesarza. Wizerunek Rudolfa II oglądany z daleka układa się w poprawny zarys ludzkiej głowy i ramion. Dopiero z bliska staje się jasne, że złożony jest z bardzo dużej liczby realistycznie przedstawionych warzyw, owoców i kwiatów. Portret Rudolfa II zawiera warzywa, owoce i kwiaty ze wszystkich miesięcy roku. W dodatku są to rośliny występujące w całym, znanym wówczas świecie. Przekaz był prosty i czytelny – oto cesarz, który patronuje całej ziemi, a jego panowanie zapewnia ludzkości harmonię, pomyślność i dostatek. To władca czasu i natury. Habsburg stał się Wertumnusem, popularnym rzymskim bóstwem, patronem przemian, pór roku, dojrzewających plonów i handlu.

Portret uzyskał uznanie władcy. Arcimboldo bynajmniej nie wypadł z łask za przyprawienie cesarzowi nosa z gruszki, wręcz przeciwnie. Rudolf II nadał malarzowi tytuł hrabiego Palatynatu w uznaniu za usługi, jakie włoski artysta pełnił na habsburskim dworze przez wiele dekad. Twórczość Giuseppe Arcimbolda to wyjątkowy, niezwykle rzadki przykład jakże udanego połączenia żartu z pochlebstwem. 

Giuseppe Arcimboldo, Rudolf II jako Wertumnus, 1690, płótno, 70 x 58 cm, zamek Skokloster, k. Sztokholmu

***

Tytuł audycji: Jest taki obraz

Prowadził: Michał Montowski

Gość: dr Grażyna Bastek (historyk sztuki)

Data emisji: 14.11.2021

Godzina emisji: 14.45

Czytaj także

Claude Monet. Ambasador impresjonizmu

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2021 05:40
181 lat temu urodził się Claude Monet. "Impresja, wschód słońca" – to tytuł najsłynniejszego obrazu francuskiego malarza, od którego pochodzi nazwa jednego z najbardziej znanych i popularnych kierunków w sztuce.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Obraz Caravaggia na Zamku Królewskim w Warszawie

Ostatnia aktualizacja: 12.11.2021 11:33
"Chłopiec gryziony przez jaszczurkę" – obraz pędzla Michelangela Merisiego, zwanego Caravaggiem - prezentowany jest na wystawie „Caravaggio i inni mistrzowie”.
rozwiń zwiń