Posłuchaj rozmowy w audycji "Wybieram Dwójkę" >>>
Lidia Grychtołówna była wybitną pianistką i pedagożką, zdobywczynią VII miejsca na V Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina i jego wieloletnią jurorką. Urodziła się w 1928 roku. W wieku zaledwie kilku lat weszła na muzyczną ścieżkę i nigdy już jej potem nie opuściła. Jaką była osobą i jaką artystką? Zapytaliśmy o to pianistę Marka Szlezera, dziennikarza Programu 2 Polskiego Radia Andrzeja Sułka i dyrygenta Macieja Tworka.
Lidia Grychtołówna – pasja, która nigdy nie zgasła
O muzycznej pasji Grychtołówny i jej niezwykłej scenicznej energii krążyły legendy. – Pani profesor do właściwie ostatnich swoich chwil była niezwykle aktywna. Ostatnie lata jej kariery były dla niej momentem dość dużej satysfakcji artystycznej. Świadomość jej istnienia i to, że prezentowała tak dużą radość grania, tak dużą radość z bycia na scenie, stało się źródłem inspiracji dla wielu młodych pianistów – dzielił się opowieściami pianista Marek Szlezer.
Czytaj również:
Redaktor radiowej Dwójki Andrzej Sułek wspominał z kolei swoje spotkanie z artystką przed kilku laty. – W jej dziewięćdziesiąte urodziny byłem z mikrofonem i kamerą u niej w warszawskim mieszkaniu. Robiliśmy taką "okolicznościową" rozmowę. Pamiętam to wspaniałe wrażenie, jakie ona na mnie wtedy zrobiła. Nie tylko jako osoba o jasnym umyśle, z doskonałą pamięcią. Miała też fantastyczną zdolność opowiadania o swoim życiu i była w świetnej formie pianistycznej. Pytam ją, ile ćwiczy. I ona mówi: «Wie pan, kiedyś to ćwiczyłam po sześć godzin, teraz tak dwie i pół do trzech». I zaczęła tłumaczyć, że koncertu na lewą rękę Prokofiewa to już nie gra – uśmiechał się dziennikarz.
Romantyzm w duszy
Do ulubionych artystów Lidii Grychtołówny należeli Chopin, Schumann, Brahms, Schubert i Mozart. Grała emocjonalnie, nawet drapieżnie. – To nie była taka eteryczna panienka przy fortepianie, nie, nie, nie. Ona dokładnie wiedziała, czego chce. Uwielbiała romantyzm. W muzyce Chopina miała bardzo indywidualny sposób interpretacji. Nie tempa, nie jakieś wyśrubowane technicznie wyzwania ją pociągały, ale właśnie taka pełnokrwista emocja, która z tej muzyki płynęła – opowiadał Sułek.
Dyrygent Maciej Tworek poprowadził orkiestrę w ostatnim, jak się okazało, koncercie z udziałem pianistki w dniu 30 sierpnia 2026 roku w Krakowie. Zagrano wówczas Koncert fortepianowy A-dur KV 488 Wolfganga Amadeusza Mozarta.
– Miałem to wielkie szczęście, że mogłem zadyrygować koncert z jej udziałem. Rzeczywiście czekałem z niecierpliwością na spotkanie z nią przy fortepianie. Maestra była niezwykle uroczą osobą. Taką żądną kontaktu, szukającą relacji. Podczas naszego wykonania koncertu to najbardziej przypadło mi do serca – to jej otwartość na relację z zespołem i pośrednio ze mną – mówił gość audycji "Wybieram Dwójkę".
– To, co szczególnie utkwiło mi w pamięci po tym koncercie, to jej brawurowe wykonanie z niezwykłą kulturą. Ta brawura w Mozarcie nie polegała na tempach, na popisywaniu się tanią pianistyką, tylko to było wszystko ukryte w wyrafinowanym, pięknym dźwięku i niezwykłym smaku. To się udzieliło orkiestrze – dodał dyrygent.
Uczciwość wobec ludzi i wobec sztuki
Poza estradą Lidia Grychtołówna dała się poznać jako zaangażowana pedagożka i jurorka koncertów pianistycznych. – To była osoba niezwykle krystalicznie wręcz uczciwa. Miała niezwykły szacunek dla osób, które również starały się podążać taką ścieżką – mówił o artystce Marek Szlezer.
– To przejawiało się nie tylko w przejrzystości jej sądów i odwadze ich wygłaszania. Stanowiła wzorzec z jednej strony bezkompromisowości, a z drugiej – uczciwości wobec sztuki i wobec ludzi. I ta uczciwość przy tym była nacechowana niezwykłą prostolinijnością i bezpośredniością. To jest, wydaje mi się, cecha bardzo cenna w ogóle, nie tylko wśród artystów, ale też po prostu wśród ludzi – rozwinął pianista.
***
Tytuł audycji: Wybieram Dwójkę
Prowadzenie: Jakub Kukla
Goście: Marek Szlezer (pianista), Andrzej Sułek (dziennikarz Programu 2 Polskiego Radia), Maciej Tworek (dyrygent)
Data emisji: 19.11.2026
Godz. emisji: 16.10
oprac. Kamila Snopek