Rodzimowierstwo to nie skansen. W co wierzą współcześni poganie?

Choć od chrztu Polski minęło ponad tysiąc lat, wiara naszych słowiańskich przodków wcale nie odeszła w zapomnienie. Ze spisu powszechnego z 2021 roku wynika, że już ponad 5 tysięcy osób oficjalnie deklaruje się jako poganie. O tym, dlaczego współcześni Polacy szukają duchowości w naturze rozmawiamy z Ratomirem Wilkowskim oraz Patrykiem Wierzchoniem - żercami i przedstawicielami związków wyznaniowych rodzimowierców.

Światowid to bóg urodzaju i wojny, czczony przez Słowian połabskich

Foto: Shutterstock/Mateusz Borek

W powszechnej świadomości rodzimowierstwo często kojarzy się z historyczną rekonstrukcją lub folklorem. Dla naszych gości to jednak żywa, osobista wiara, która wypływa z głębokich przekonań. Kim jest więc żerca?
- Najprościej mówiąc, to kapłan. Samo słowo wywodzi się od "żertwy", co oznacza ofiarę - wyjaśniają Ratomir.

Posłuchaj audycji "Pogadajmy!" z żercami Ratomirem Wilkowskim oraz Patrykiem Wierzchoniem

Rodzimowierstwo słowiańskie jest kontynuacją etnicznych wierzeń naszych przodków. To system, w którym czci się bóstwa takie jak Świętowit czy Marzanna, ale nie jest to wyłącznie oglądanie się za siebie. - Próbuje się nas nieustannie ubrać w "ubranko" skansenu, a przecież rodzimowierstwo nigdy nie przestało funkcjonować, ono cały czas było obecne w kulturze - podkreśla Ratomir Wilkowski. Dla Patryka Wierzchonia to filozofia oparta na wielobóstwie. - Wierzę, że istnieje wielu bogów, których możemy nazywać zgodnie z tradycją przodków. Chodzi o to, by tę wiarę poznawać i nią żyć na co dzień - mówi.

Od katolicyzmu do natury

Droga do rodzimowierstwa często prowadzi przez poszukiwania własnej tożsamości. Patryk Wierzchoń wspomina, że wychował się w rodzinie katolickiej, ale to właśnie w "chrześcijaństwie ludowym" odnalazł echa dawnych, słowiańskich wierzeń, które przetrwały w wiejskich obrzędach. Z kolei dla Ratomira Wilkowskiego kluczowym impulsem był kontakt z naturą. - Szukając własnej drogi, człowiek trafia na filozofię, o której może powiedzieć "to jest to". To proces, który skłania do głębokich przemyśleń - tłumaczy.

Goście audycji zwracają uwagę na samo nazewnictwo. Choć termin "poganin" jest powszechny, z czasem nabrał pejoratywnego i pogardliwego znaczenia. Dlatego sami wolą określenie "rodzimowierca", które lepiej oddaje charakter ich duchowości.

Słowiańskie korzenie i etyka wspólnoty

Co ciekawe, wiele tradycji, które dziś uznajemy za rdzennie katolickie, ma swoje źródło w wierzeniach słowiańskich. Sianko pod wigilijnym obrusem czy dodatkowy talerz dla wędrowca to zwyczaje przejęte przez Kościół z dawnych obrzędów. Rodzimowiercy obchodzą własne święta, których terminy często pokrywają się z kalendarzem chrześcijańskim - to m.in. Szczodre czy Jare Gody.

W tym systemie wyznaniowym nie istnieje pojęcie grzechu w rozumieniu chrześcijańskim. Zamiast tego mówi się o "czynie nagannym", który narusza dobro wspólnoty. - Źródłem norm jest dla nas tradycja i kultura ludowa zapisana w historii oraz etnografii - wyjaśniają żercy. - System ten jest niezwykle liberalny, a tym, co go spaja, jest przede wszystkim silne poczucie wspólnoty - dodają. 

Zaproszenie do Stada

Dla tych, którzy chcieliby z bliska przyjrzeć się tym tradycjom, doskonałą okazją będzie nadchodzące Święto Stado. To otwarte wydarzenie, które w tym roku odbędzie się w województwie łódzkim. Jak podkreślają Czwórkowi goście, to właśnie od tego radosnego święta wielu ludzi zaczyna swoją przygodę z rodzimowierstwem.

***

Tytuł audycji: "Pogadajmy!" 

Prowadzi: Jakub Jamrozek

Gość: Żercy - Ratomir Wilkowski i Patryk Wierzchoń

Data emisji: 13.01.2026

Godzina: 16.12

ak