Radon to nie rad. Co ten gaz ma wspólnego z Marią Skłodowską-Curie?

Ostatnia aktualizacja: 02.11.2021 17:39
7 listopada to dzień urodzin noblistki Marii Skłodowskiej-Curie, także w tym dniu przypada Europejski Dzień Radonu. Ten radioaktywny gaz występuje naturalnie w przyrodzie i jest uznawany przez WHO za jeden z głównych czynników powodujących powstawanie nowotworów układu oddechowego ludzi. 
zdjęcie ilustracyjne
zdjęcie ilustracyjneFoto: shutterstock/Francesco Scatena

Zbliża się 154 rocznica urodzin Marii Skłodowskiej-Curie, w 2021 mija również 110 rocznica przyznania jej Nagrody Nobla za odkrycie polonu i radu. Nie przez przypadek więc Europejskie Stowarzyszenie Radonu wybrało 7 listopada, żeby przypomnieć o istnieniu tego pierwiastka.


Posłuchaj
03:44 Czwórka/Stacja Nauka - radon - Maria Skłodowska 02.11.2021.mp3 Zuzanna Podgórska z Rzeczników Nauki opowiada o radonie (Stacja Nauka/Czwórka)

 

- Radon to naturalnie występujący gaz szlachetny. Według światowej organizacji zdrowia jest głównym, po paleniu, czynnikiem odpowiedzialnym za powstawanie raka płuc na świecie - tłumaczy Zuzanna Podgórska z Zakładu Fizyki Jądrowej Politechniki Warszawskiej. - Radon jest gazem bezbarwnym, nie ma smaku ani zapachu. Kiedy się rozpada, powstaje promieniowanie jonizujące oraz kolejne izotopy radioaktywnych pierwiastków, takich jak ołów, polon czy bizmut. Co jednak jest bardzo ważne, to fakt, że powstające z niego pierwiastki nie są gazami, ale metalami. Więc gdy pojawią się wewnątrz układu oddechowego człowieka, osadzają się i tam napromieniowują organizm.

Jak mówi ekspertka, radon na świeżym powietrzu jest właściwie dla nas niegroźny. Jedna, kiedy wydostaje się z podziemi, gdzie powstaje, może trafiać do wnętrza budynków przez najmniejsze szczeliny w fundamentach i tam się kumulować. Dlatego ustanowiony sześć lat temu Europejski Dzień Radonu ma na celu zwiększenie świadomości na temat występowania tego pierwiastka i jego szkodliwości.


shutterstock_691081114 nauka laboratorium 1200.jpg
Radon - gaz szlachetny, ale podstępny

Czytaj także:

Co jednak łączy naszą noblistkę z tym gazem? Radon i rad łączy ze sobą nie tylko podobnie brzmiąca nazwa. - To właśnie z radu obecnego w ziemi powstaje gazowy radioaktywny radon. Jako gaz radon przedostaje się do atmosfery. Jest źródłem około 40 proc. dawki promieniowania, jaką otrzymuje każdego roku statystyczny Polak ze źródeł naturalnych - tłumaczy specjalistka. - Pierwiastek ten, choć został odkryty dopiero w 1900 roku, badany był już znacznie wcześniej. Niewiele osób wie, że radon był również przedmiotem badań Marii Skłodowskiej-Curie, z tą jednak różnicą, że uczona nie uznawała go wtedy za radioaktywny pierwiastek, tylko za emanację radu. Pod taką też nazwą funkcjonował przez wiele kolejnych lat. W badaniach noblistki zaś opisany został proces aktywowania przedmiotów i powietrza w obecności radu.

Źr. Youtube/ How dangerous is radon to your health?

Jak się okazuje, radon nie jest zagrożeniem na świeżym powietrzu, ten pierwiastek kumuluje się w zamkniętych pomieszczeniach. Dlatego ważne jest, aby pamiętać o częstym wietrzeniu domów, mieszkań czy naszych miejsc pracy.

***

Tytuł audycji: Stacja Nauka

Prowadzi: Oliwia Krettek

Data emisji: 02.11.2021

Godzina emisji: 12.22

aw


Czytaj także

Nagroda Nobla z chemii. Laureatami są Benjamin List i David W.C. MacMillan

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2021 11:50
6 października 2021 roku Komitet Noblowski ogłosił nazwiska tegorocznych laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie chemii, to: Benjamin List i David W.C. MacMillan.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polscy naukowcy zbadali prominiowanie skamieniałości

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2021 05:35
Pochodzące nawet sprzed kilkuset milionów lat skamieniałości promieniują - ustalili polscy naukowcy. Teraz liczą na to, że tak niezwykła właściwość okazów umożliwi sprawdzenie, czy w kolekcjach znajdują się falsyfikaty. Być może uda się jej użyć do poszukiwań skamieniałości w kamieniołomach.
rozwiń zwiń