Nauka

Dinozaury pochodzą z Polski

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2010 13:33
Polacy piszą nowe rozdziały historii ewolucji. Pierwsze dinozaury pojawiły się 9 milionów lat wcześniej niż sądzono – i to w Polsce!

Jeszcze kilka lat temu naukowcy na wiadomość o polskim dinozaurze pukaliby się w czoło. Polska była paleontologiczną pustynią. Teraz stała się paleontologiczną potęgą. Góry Świętokrzyskie kryją w sobie skarby, o których nie śniło się filozofom.

Zaledwie milion lub dwa miliony lat po wielkim wyginięciu gatunków na przełomie permu i triasu, niewielkie zwierzę przeszło po terenie dzisiejszych Gór Świętokrzyskich. Zostawiło odciski w błocie, które skamieniały i wpadły w ręce polskiego paleontologa. Całe szczęście, bo okazało się, że to najstarsze ślady dinozaurów, o 9 mln lat starsze niż dotąd opisane.

Przełomowego odkrycia (kolejnego w ciągu roku) dokonał zespół pod kierownictwem Grzegorza Niedźwiedzkiego, paleobiologa z Zakładu Paleobiologii i Ewolucji UW i Polskiej Akademii Nauk. Wcześniej z Piotrem Szrekiem zasłynął z odkrycia dewońskiego tetrapoda. Teraz z amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej pisze na nowo historię dinozaurów.

Ślady dinozauro-podobnych zwierząt odkryto w okolicach Baranowa, Wiórów i Stryczowic w Górach Świętokrzyskich. Wszystkie stanowiska oddalone są od siebie o około 40 km. Najstarsze ślady znaleziono w Stryczowicach w skałach, których wiek liczony jest na 250 mln lat. Te z Baranowa mogą mieć 246 mln lat, a wiek śladów znalezionych w Wiórach określić można między 246-250 mln lat.

Zespół odkrywców nazwał nieznane dotąd zwierzęta Prorotodactylus. Ich ślady nie są duże – mają kilka centymetrów długości. Odcisk kończyny, oczywiście, nie pozwala zrekonstruować wyglądu całego zwierzęcia, umożliwia jednak oszacować jego wielkość. Odciski z Gór Świętokrzyskich mogą świadczyć o tym, że stworzenia te rozmiarami były podobne do dzisiejszych domowych kotów.

Skąd wiadomo, że dawny piechur był przodkiem dinozaurów, a nie ptaków czy płazów? Całe szczęście sposób chodzenia przodków gadów i  przodków ptaków lub płazów od początku znacząco sie różnił. Dinozaury stawiały nogi blisko siebie; miały także trzy wydatne środkowe palce i mniejsze zewnętrzne. Wszystkie te cechy miała kończyna piechura z Gór Świętokrzyskich, także ta ze Stryczowic (najstarsza). A to czyni ją pierwszym świadectwem istnienia zwierzęcia z linii dinozaurów.

Odciski z Wiórów (248 mln lat) pokazują, jak różnicowały sie odciski pierwszych dinozaurów. Baranów odsłania kolejne stadia historii dinozaurzej nogi. Ślady z Baranowa, datowane na 246 mln lat, są jednak najprawdopodobniej najstarszym dowodem istnienia dużych, dwunożnych dinozaurów z prawdziwego zdarzenia.

Fot._Grzegorz_Niedźwiedzki.
Ślady ze Stryczowic. Fot. Grzegorz Niedźwiedzki.

- Polska jest miejscem nowego przełomu w rozumieniu ewolucji pierwszych dinozaurów – mówi Niedźwiedzki, który w szukał podobnych śladów przez ostatnie 10 lat. – Dotychczas wszystkie istotne skamieliny i ślady odkrywano w Argentynie lub w południowo-zachodniej części USA, ale w Polsce znamy już kilka miejsc bogatych w ślady i kości najstarszych dinozaurów i ich krewnych – podkreśla paleobiolog.

- Widzimy najbliższego krewniaka dinozaurów tuż po wielkim wyginięciu gatunków. Taki wielki kryzys w historii życia jednocześnie staje się wielką szansą dla nowych gatunków – mówi współpracujący z Niedźwiedzkim Stephen Brusatte z amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej. Pojawiają się puste nisze w krajobrazie, które można wypełnić na nowo. I tak właśnie powstały dinozaury. W Polsce.

Wyniki badań Niedźwiedzkiego i jego zespołu ukazały sie na łamach Proceedings of the Royal Society B.

 

(ew/pg/PhysOrg.com)

Czytaj także

Tetrapody z Dewonu

Ostatnia aktualizacja: 08.01.2010 16:43
Polscy naukowcy wywrócili do góry nogami ewolucję. Publikacja na okładce w Nature, tłumy dziennikarzy na konferencji prasowej i odkrycie, które zmienia naszą wiedzę o przebiegu ewolucji - tak można w skróce podsumować badania grupy młodych polskich naukowców Grzegorza Niedźwieckiego z Uniwersytetu Warszawskiego i Piotra Szreka z Państwowego Insytutu Geologicznego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jeszcze o tetrapodzie

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2010 13:28
Posłuchaj audycji Doroty Truszczak.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dinozaury w deszczu meteorytów

Ostatnia aktualizacja: 02.09.2010 09:55
Za wyginięcie dinozaurów jest odpowiedzialny deszcz meteorytów, a nie jeden wielki meteoryt jak dotychczas uważano.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Przodkowie dinozaurów z Gór Świętokrzyskich

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2010 09:40
Pierwsze zwierzęta dinozauropodobne pojawiły się 9 milionów lat wcześniej niż sądzono – w Polsce.
rozwiń zwiń