Jednym z kluczowych mechanizmów jest zdolność torfowisk do zatrzymywania wody. Dzięki swojej strukturze, utworzonej z obumierających roślin, torf działa jak gąbka. Podczas intensywnych opadów czy roztopów torfowiska kumulują ogromne ilości wody – porównywalne z tymi zatrzymywanymi przez zbiorniki wodne. Gdy warunki się poprawiają i kończy się deszcz lub roztopy, woda powoli odpływa, utrzymując przepływy w rzekach nawet w czasie suszy. Tym samym bagna zmniejszają skutki powodzi i zapewniają stabilność hydrologiczną regionu.
Bagna mają też działanie klimatyczne. W czasie upałów parowanie wody z torfowisk ochładza lokalną temperaturę, tworząc naturalną „klimatyzację” w otaczających je lasach i terenach.
Najważniejszą jednak funkcją bagien w kontekście globalnego ocieplenia jest ich zdolność do magazynowania węgla. Rośliny torfowiskowe, takie jak mchy torfowce, powoli obumierają i opadają na dno, gdzie brak kontaktu z powietrzem powoduje, że nie ulegają rozkładowi. W ten sposób węgiel zostaje uwięziony w torfie, a rośliny pobierają dwutlenek węgla z atmosfery. Proces ten trwa tysiące lat – w porównaniu do drzew, które po obumarciu uwalniają część zmagazynowanego węgla. Dzięki temu torfowiska są wyjątkowo skutecznym magazynem węgla, często bardziej efektywnym niż lasy.
Problem pojawia się jednak w sytuacji suszy. Od kilku lat w Polsce, a szczególnie w Kampinoskim Parku Narodowym, poziom wody na torfowiskach jest coraz niższy. W 2025 roku niektóre miejsca były nawet 1–2 metry poniżej powierzchni gruntu. Długotrwałe wysychanie torfowisk prowadzi do obumierania roślin wymagających dużej ilości wody i umożliwia rozwój gatunków odpornych na suszę, np. wierzby. W konsekwencji torf się rozkłada, a torfowiska stopniowo zanikają, tracąc swoją zdolność do magazynowania węgla i regulowania wód.
Bagna mają także znaczenie dla oczyszczania środowiska. Rośliny torfowisk pochłaniają nie tylko dwutlenek węgla, ale też inne zanieczyszczenia gazowe, a woda wypływająca z torfowisk jest czystsza niż ta, która do nich spływa. Ponadto torfowiska są unikalnym siedliskiem dla wielu roślin i zwierząt, które nie występują nigdzie indziej. Przykładem jest żurawina, której naturalnym środowiskiem są właśnie torfowiska.
Jak podkreśla Anna Andrzejewska, główny specjalista ds. ochrony przyrody w Kampinoskim Parku Narodowym, bagna i torfowiska są niezastąpione w walce ze skutkami zmian klimatu i dla zachowania różnorodności biologicznej. Ich ochrona powinna być traktowana priorytetowo, aby zapewnić równowagę hydrologiczną, klimatyczną i ekologiczną także w przyszłości.
O kluczowej roli bagien i torfowisk w walce ze skutkami globalnego ocieplenia opowiedziała Anna Andrzejewska, główny specjalista ds. ochrony przyrody w Kampinoskim Parku Narodowym.
pż