Redakcja Polska
Dodaj w Google

Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google, aby nasze wiadomości wyświetlały Ci się na górze wyników wyszukiwania

"Język bez granic. Wolontariusze polskości". O misji, wyzwaniach i dumie z bycia Polakiem w Wielkiej Brytanii

20.08.2026 09:30
Co sprawia, że język ojczysty żyje na emigracji? To nie tylko podręczniki i dyscyplina szkolna, ale przede wszystkim pasja, codzienne nawyki i ludzie, dla których nauczanie stało się misją. O wyzwaniach edukacji polonijnej, budowaniu tożsamości u młodych ludzi oraz walce o polskie dziedzictwo w Londynie opowiada Urszula Ejsmont-Jenczelewska – nauczycielka, egzaminatorka i działaczka społeczna.
Audio
  • "Język bez granic. Wolontariusze polskości". Z Urszulą Ejsmont-Jenczelewską, nauczycielką i egzaminatorką języka polskiego z Wielkiej Brytanii, rozmawia Katrzyna Semaan [posłuchaj]
Urszula Ejsmont - Jenczelewska
Urszula Ejsmont - JenczelewskaFoto: Borys Sudin/PRdZ

Każda wielka historia często zaczyna się od prostego, osobistego impulsu. Dla Urszuli Ejsmont-Jenczelewskiej motywacją do działania stała się chęć zadbania o relacje rodzinne. Zauważyła, że jej syn po dłuższym pobycie w Wielkiej Brytanii zaczął wtrącać do polskich zdań angielskie słowa. Zależało jej, aby dziadkowie w Polsce mogli bez barier rozumieć własnego wnuka.

To, co zaczęło się w domu, szybko przeniosło się na przestrzeń społeczną. Podczas oczekiwania na dzieci w kawiarence przy polskiej szkole sobotniej, Urszula Ejsmont-Jenczelewska zgodziła się na zastępstwo. Tak rozpoczęła się jej wieloletnia droga: od nauczania w szkole sobotniej, przez studia podyplomowe w Krakowie i pełnienie funkcji wicedyrektorki szkoły, aż po pracę w brytyjskim systemie edukacji i rolę egzaminatorki państwowych egzaminów z języka polskiego jako obcego.

Wyjść poza klasę: żywy język zamiast reguł

Jak zachęcić dziecko wychowujące się w anglojęzycznym środowisku do nauki polskiego? Według ekspertki kluczem jest autentyczność i praktyka. 

– Najważniejsze jest to, żeby dzieci spotkały się z żywym, prawdziwym językiem – podkreśla nauczycielka. W domowych warunkach stosowała konsekwentną zasadę rozmowy przy stole wyłącznie po polsku, a gdy dzieci były małe, zabawny podstęp: udawała przed nimi, że nie zna angielskiego.

W pracy pedagogicznej stawia na uczenie przez działanie, tzw. action learning. Organizowała m.in. wyjścia uczniów na lokalny londyński bazar, gdzie brytyjscy sprzedawcy – dziękując i zadając pytania po polsku – pomagali dzieciom przełamywać bariery językowe.

Niezwykle istotny jest też element budowania dumy z własnych korzeni. Często przełomem dla młodego człowieka jest moment, w którym uświadamia sobie wyjątkowość swojej dwujęzyczności. Młodsze pokolenia potrzebują sygnału, że znajomość języka polskiego to nie ciężar czy powód do wstydu, ale ogromny dar i atut w dorosłym życiu.

Ratować dziedzictwo. Polski Ośrodek w Lewisham

Działalność Urszuli Ejsmont-Jenczelewskiej to nie tylko lekcje języka, ale również troska o materialne i historyczne ślady polskości w Wielkiej Brytanii. Trzy lata temu zagłębiła się w londyńskie archiwalia, odkrywając bogatą historię powojennej emigracji na południe od Tamizy – w dzielnicach nazywanych niegdyś „londyńską Pragą”.

To tam, w Lewisham, w latach 50. XX wieku osiedliła się polska społeczność, która w 1963 roku zakupiła budynek na Dom Polski. Dziś Lewisham Polish Centre mieści jedną z najstarszych polskich szkół sobotnich, skupiającą ponad setkę dzieci. 

Obecnie ośrodek zmaga się jednak z poważnymi problemami infrastrukturalnymi. Zabytkowy, czterokondygnacyjny wiktoriański budynek wymaga pilnych prac inżynieryjnych i wzmocnienia fundamentów.

– Budynek to są ludzie, to nie są tylko cegły. To cała tradycja, historia i kultura – mówi rozmówczyni Polskiego Radia dla Zagranicy. Aby ożywić to miejsce i przyciągnąć młode pokolenie, w 2024 roku zainicjowała powołanie Akademii Rozwoju i Doskonalenia Umiejętności POL, która oferuje szkolenia dla młodzieży, rodziców i nauczycieli, tworząc przestrzeń do współpracy i rozwoju.

Przyszłość polszczyzny za granicą

Z obserwacji egzaminacyjnych Urszuli Ejsmont-Jenczelewskiej wynika niepokojący wniosek: kolejne pokolenia Polaków urodzonych w Wielkiej Brytanii posługują się językiem ojczystym coraz słabiej. Dodatkowo brexit ograniczył napływ nowych nauczycieli z Polski, przez co ciężar utrzymania szkół polonijnych spoczywa na osobach pracujących często w ramach wolontariatu lub za symboliczne gratyfikacje.

Brak wsparcia w nauce języka i kultury może prowadzić do kryzysu tożsamości – sytuacji, w której dorastający człowiek czuje się zawieszony między dwiema kulturami i nie potrafi sam zdefiniować, kim jest.

Troska o język polski na emigracji to nie tylko nauka gramatyki, ale przede wszystkim budowanie poczucia wspólnoty i dbanie o tożsamość. Polskość nie kończy się na granicach wyznaczonych przez mapę – żyje tak długo, jak długo pielęgnujemy ją w naszych domach, szkołach i sercach.

Z Urszulą Ejsmont-Jenczelewską, nauczycielką i egzaminatorką języka polskiego z Wielkiej Brytanii, rozmawia Katrzyna Semaan.

Zachęcamy do wysłuchania załączonej rozmowy. Można ją znaleźć również w formie podcastu: 

https://www.polskieradio.pl/podcasty/jezyk-bez-granic-wolontariusze-polskosci/jezyk-ktory-laczy-pokolenia-o-misji-wyzwaniach-i-dumie-z-bycia-polakiem-na-wyspach

Projekt dofinansowany przez Instytut Rozwoju Języka Polskiego ze środków budżetu państwa.

Znaki Instytutu Rozwoju Języka Polskiego 

Nowe ramy edukacji polonijnej. Instytut Rozwoju Języka Polskiego stawia na jakość i wsparcie

12.02.2026 13:35
– Chcemy, aby język polski poza granicami kraju był językiem świadomego, osobistego wyboru, a edukacja polonijna opierała się na spójnym, nowoczesnym systemie – podkreśla dr Urszula Starakiewicz-Krawczyk, dyrektorka Instytutu Rozwoju Języka Polskiego, która była gościem Polskiego Radia dla Zagranicy.

Młodzi liderzy Polonii spotkają się podczas serii debat na Polonia Camp

15.07.2026 16:20
Liderzy młodego pokolenia Polonii z ośmiu krajów wezmą udział w programie „Młoda Polonia Debatuje”. Uczestnicy będą rozwijać umiejętności debatowania, pracy zespołowej i wystąpień publicznych. O inicjatywie opowiada koordynator projektu ze Szkoły Liderstwa, Vladyslav Zinichenko.

Polonia Camp 2026. Instytut Rozwoju Języka Polskiego stawia na nowoczesną promocję polszczyzny

26.07.2026 12:20
Warsztaty językowe, konkurs na limeryki, debaty młodzieżowe, działania artystyczne i kreatywne aktywności – Instytut Rozwoju Języka Polskiego po raz kolejny aktywnie uczestniczy w Polonia Camp, pokazując, że nauka języka polskiego może być inspirującą przygodą. O inicjatywach przygotowanych dla młodych przedstawicieli Polonii, opowiedziała dyrektorka Instytutu, dr Urszula Starakiewicz-Krawczyk.

Polonia Camp 2026. Instytut Rozwoju Języka Polskiego pokazał, że polszczyzna inspiruje

31.07.2026 16:27
Warsztaty językowe, konkurs na limeryki, debaty młodzieżowe, działania artystyczne i spotkania z wybitnymi ekspertami. Instytut Rozwoju Języka Polskiego po raz drugi aktywnie uczestniczył w Polonia Camp. Tegoroczna edycja pokazała, że nauka języka polskiego może odbywać się poprzez twórczość, zabawę i budowanie relacji, a młodzi Polacy chcą rozmawiać po polsku nie tylko o swojej tożsamości, ale również o wyzwaniach współczesnego świata.