Motywy pasyjne na obrazach i rzeźbach w Muzeum Narodowym w Warszawie

Wśród wielu średniowiecznych dzieł w Zbiorach Dawnej Sztuki Europejskiej znajduje się m.in. gotycka Pieta z Lubiąża, rzeźba przedstawiająca Marię,  trzymającą na kolanach martwe ciało Jezusa zdjęte z krzyża.

Pieta z Lubiąża, Muzeum Narodowe w Warszawie

Ewa Plisiecka/PRdZ

Rzeźba prezentowana jest w Galerii Sztuki Średniowiecznej Muzeum Narodowego w Warszawie. Jak mówi gość PRdZ Marcin Bogusz, jest to figura niezwykła, bo pokazuje z jednej strony cierpienie i śmierć Chrystusa, z drugiej strony cierpienie jego matki, która ukazując ciało swego syna, staje się niejako współodkupicielką, czyli co-redemptrix.

Wątki pasyjne to nie tylko Pieta, ale też Chrystus na krzyżu i droga krzyżowa, które zajmowały ważne miejsce w sztuce średniowiecznej. To jedne z najpopularniejszych ikonograficznych tematów sztuki tamtych czasów. - Oczywiście ta tematyka zmieniała się z kolejnymi wiekami: od takiej, która eksponowała cierpienie Jezusa, a zatem ukazywała mocno zniszczone, wręcz postrzępione ciało, skórę i wystające mięśnie Chrystusa, po takie tematy, w których to cierpienie było trochę mniej ewidentne – tłumaczy Marcin Bogusz.

Warto zobaczyć, jak niezwykle rozbudowany jest cykl pasyjny, czyli opowieść o śmierci Chrystusa, która rozpoczyna się na wiele dni przed Wielkim Piątkiem, w niedzielę palmową, wjazdem Chrystusa do Jerozolimy. Typowy gotycki  cykl pasyjny rozpoczyna się od sceny modlitwy w Ogrodzie Oliwnym i kończy się sceną złożenia ciała do grobu. W Galerii Sztuki Średniowiecznej można oglądać sceny z drogi krzyżowej, by wraz z Chrystusem dotrzeć na Golgotę.

Te dzieła mają ogromną wartość – i materialną, mierzoną pieniędzmi, i wartość niematerialną - jako genialne przykłady życia społecznego i świadkowej historii.

- Za tymi wszystkimi scenami, o których mówimy, są ukryci ludzie, ich stroje, są ukryte pewne zwyczaje. A zatem gdzieś w tych świętych scenach, bo jednak sztuka średniowieczna kojarzy nam się przede wszystkim z tematami sakralnymi, możemy gdzieś w tle - na drugim, trzecim planie - dojrzeć zwykłe codzienne życie – tłumaczy Marcin Bogusz, który po Galerii Sztuki Średniowiecznej Muzeum Narodowego w Warszawie oprowadził Ewę Plisiecką.