"Fortepian to było całe jej życie". Nie żyje pianistka Lidia Grychtołówna

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2026 06:00
W wieku 98 lat odeszła Lidia Grychtołówna, wybitna pianistka, ceniona kameralistka i pedagog. Przez dziesięciolecia występowała na estradach Europy, obu Ameryk, Australii i Azji. Jej repertuar obejmował dzieła od Bacha po kompozytorów XX wieku. Była także wielokrotną jurorką Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego. - Jej otwartość wynikała z miłości do grania. Dla niej to było całe życie, ale też forma rehabilitacji - mówiła w Dwójce Magda Nabiałczyk, reżyserka dokumentu o pianistce.
Odeszła Lidia Grychtołówna
Odeszła Lidia GrychtołównaFoto: Henryk Leszczynski / Polskie Radio

Posłuchaj wspomnień w audycji "Poranek Dwójki" >>>

Lidia Grychtołówna urodziła się 18 lipca 1928 roku w Rybniku. Dzieciństwo spędziła na Śląsku. Naukę gry na fortepianie rozpoczęła w wieku sześciu lat. Jej pierwszą nauczycielką była Wanda Chmielowska. W latach 1941–1944 kształciła się prywatnie u Karola Szafranka, a po wojnie podjęła studia w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach, ponownie pod kierunkiem Chmielowskiej. Ukończyła je w 1951 roku z najwyższym wyróżnieniem.

Naukę kontynuowała u Zbigniewa Drzewieckiego, w latach 1957–1959 uczestniczyła również w kursach prowadzonych przez Artura Benedettiego Michelangelego. W 1955 roku zdobyła VII miejsce na V Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Rok później otrzymała III nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Roberta Schumanna w Berlinie. W kolejnych latach wyróżniono ją także na konkursach w Bolzano i Rio de Janeiro.


Całe życie przy fortepianie

Koncertowała w wielu krajach Europy, w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Południowej, Australii, Meksyku, na Kubie, w Japonii, Chinach i Tajlandii. Występowała na festiwalach muzycznych w Bergen, Atenach, Taorminie, Warszawie, Adelajdzie, Perth, Berlinie i Dubrowniku. Jej repertuar był szeroki – obejmował muzykę Bacha, Mozarta, Beethovena, Chopina i Schumanna, a także dzieła twórców XX wieku.

Utrwaliła wiele interpretacji w nagraniach płytowych, radiowych i telewizyjnych. W jednym z ostatnich wywiadów dla Polskiego Radia powiedziała: - Nie powiem, że cały czas się pławię w szczęściu, bo tak nie było i nie jest. Ale osiągnęłam to, czego pragnęłam. Przede wszystkim w tym wieku mało kto naprawdę gra, a ja jeszcze mogę to robić. Jestem za to wdzięczna moim rękom. Muszę grać i już!

Czytaj też:

Lidia Grychtołówna - jurorka i pedagog

Szczególne miejsce w jej działalności zajmowała muzyka Chopina. Artystka wielokrotnie zasiadała w jury Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, uczestnicząc w ocenie kolejnych pokoleń pianistów. - Bycie jurorem na konkursie to ogromnie odpowiedzialna sprawa. Podchodzę do tego zadania bardzo poważnie i słucham uważnie, bo łatwo kogoś skrzywdzić - mówiła artystka w jednym z wywiadów nagranych dla Polskiego Radia.

Ważną częścią jej życia była również praca pedagogiczna. W latach 1986–2007 prowadziła działalność dydaktyczną na Uniwersytecie Johannesa Gutenberga w Moguncji. Była żoną muzykologa Janusza Ekierta.

- W filmie "Maestra" jest scena lekcji mistrzowskiej, która odbyła się podczas festiwalu w Dusznikach. Widzimy na niej młodych pianistów. To był wzruszający moment. Zdałam sobie wtedy sprawę, jak ważną postacią jest dla tych młodych ludzi, z jak ogromnym szacunkiem do niej podchodzą i jak bardzo pragną wysłuchać jej uwag. Lekcje trwały dwa dni. Profesor miała wtedy również problemy zdrowotne, naprawdę nie była w formie. Cała ekipa filmowa nie mogła uwierzyć, że po ciężkiej, nieprzespanej nocy i mimo lekkiego przeziębienia wyszła na scenę, by pracować z uczniami, i dała z siebie absolutnie wszystko - opowiadała Magda Nabiałczyk, reżyserka dokumentu o pianistce.


Mistrzyni, którą podziwiają kolejne pokolenia

Występowała w blisko 200 salach koncertowych na całym świecie. Jej artystyczna droga prowadziła przez najważniejsze sceny wielu krajów i kontynentów. Czuła się ambasadorką polskiej muzyki i kultury.

- Poznałam już Maestrę, kiedy nie podróżowała aż tak często w odległe miejsca. Ale jej pozycję mogliśmy doskonale zaobserwować podczas ostatniego Konkursu Chopinowskiego, na którym pojawiła się jako honorowa członkini jury. Wszystkie te osoby, zwłaszcza młodzi ludzie z Azji, podchodziły do niej, witały ją z honorami, chciały zrobić sobie z nią zdjęcie czy zdobyć autograf. To był kolejny niesamowity moment, w którym mogliśmy zobaczyć, jak wielką postacią jest również na arenie międzynarodowej - podkreśliła reżyserka.

Lidia Grychtołówna i spotkania z publicznością

Jeden z ostatnich dużych recitali zagrała w Katowicach. Było to dla niej szczególnie wzruszające, ponieważ stanowiło symboliczną klamrę jej artystycznej drogi – to właśnie w Filharmonii Śląskiej w Katowicach odbył się jej egzamin dyplomowy.

- Ten recital odbył się w bardzo trudnych okolicznościach – po ciężkiej chorobie, ale też po złamaniu ręki. Szanse na to, że Maestra w ogóle zdoła jeszcze wejść na scenę i zagrać, były naprawdę niewielkie. Ale tak bardzo zależało jej na tym, żeby właśnie tam się pożegnać, żeby jednak wykonać ten koncert, wielokrotnie przekładany - podkreśliła rozmówczyni Dwójki.

- To było niezwykłe wydarzenie – zarówno jeśli chodzi o reakcję publiczności i bisy, jak i o to, na jakie wyżyny wzniosła się Maestra, by móc jeszcze raz zagrać. Myślę, że to spotkanie z publicznością i sam recital dały jej bardzo dużo, być może nawet przedłużyły jej życie - opowiadała Magda Nabiałczyk.

***

Lidię Grychtołównę będziemy wspominać również na antenach Polskiego Radia. W Dwójce zapraszamy na piątkową audycję "A jak Archiwum", która rozpocznie się o godz. 14.00. Z kolei w Polskim Radiu Chopin sylwetkę pianistki przypomnimy w czwartek (19.11) o godz. 11.00 w audycji "Polacy w Konkursach Chopinowskich", a w piątek o godz. 8.00 – w programie "Laureaci nagród specjalnych Konkursów Chopinowskich".

***

Tytuł audycji: Poranek Dwójki

Prowadzenie: Małgorzata Nieciecka-Mac

Gość: Magda Nabiałczyk (reżyserka filmu "Maestra" o życiu Lidii Grychtołówny)

Data emisji: 19.11.2026

Godz. emisji: 8.35

O. Łapeta/A. Myśliwiec

Czytaj także

Lidia Grychtołówna: samotność mi nie służy

Ostatnia aktualizacja: 02.08.2020 12:30
- Bardzo lubię publiczność, mikrofonu specjalnie nie kochałam, stąd też mój nieduży dorobek płytowy. Proponowano mi wiele razy nagrania, ale zwykle odmawiałam, ponieważ dla mnie jednak najważniejsza jest publiczność. Ona pomaga mi się otworzyć - mówiła w Dwójce znakomita polska pianistka i pedagog.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Nelson Freire. Poeta fortepianu i mistrz subtelności

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2026 11:55
1 listopada minie piąta rocznica śmierci Nelsona Freire, jednego z najwybitniejszych pianistów naszych czasów. Był artystą niezwykle wrażliwym, skromnym, obdarzonym subtelnym poczuciem humoru. Samotnikiem, który kochał towarzystwo przyjaciół. Pianistą, który niechętnie słuchał własnych nagrań, bo wierzył, że każde wykonanie powinno być żywym, niepowtarzalnym doświadczeniem.
rozwiń zwiń