Zwrot ludowy, o którym mowa od ok. 2020 roku, jest inny – głos inteligencji nierzadko jest tożsamy z głosem mieszkańców wsi. „Różne sygnały wskazują na to, że jest on godnościowy. Ludzie jawnie mogą mówić o tym, że rodzice, dziadkowie pochodzą ze wsi. Dzięki temu, że zaczęto o tym mówić, przestaje to być wstydliwe” – mówił dr Michał Rauszer przed konferencją interdyscyplinarną „Zwrot ludowy. Mroczne widmo czy nowa nadzieja?” w 2024 roku.
Dwa lata później, w Poranku Dwójki rozmawiamy o publikacji „Zwrot ludowy. Mroczne widmo czy nowa nadzieja?”, która niebawem będzie miała swoją premierę. Książka ta zbiera głosy, opinie i metodologie dotyczące rosnącego zainteresowania historią ludową, podmiotowością chłopską, ludową politycznością oraz miejscem ludu w polskiej tradycji i współczesności. Stanowi polemiczny głos i krytyczne podsumowanie dotychczasowych ujęć tego nurtu.
O tym, jak ta wielowymiarowa dyskusja wpływa na nasze rozumienie dziedzictwa i tożsamości porozmawiamy z naszymi gośćmi: dr hab. Małgorzatą Litwinowicz-Droździel oraz prof. Dobrochną Kałwą. Rozmowa ok. 9.30.
Nieco wcześniej (o godzinie 9.20) przeniesiemy się do Instytutu Teatralnego w Warszawie na premierę słuchowiska „Dziady. Ciało Frasobliwego”. W relacji opowiemy o tym, jak jego twórcy czerpią z archaicznych, ludowych rytuałów oraz jak tradycyjna wrażliwość i mityczność stapiają się z nową formą artystyczną.
Przedstawimy także ekspozycję poświęconą Hieronimowi Łopacińskiemu – niezwykłemu badaczowi, kolekcjonerowi i regionaliście. Można ją oglądać w Lublinie, a nosi tytuł „Hieronim Łopaciński – między regionalizmem a uniwersalizmem”. Zastanowimy się, jak pasja badacza skupiona na zbieraniu i dokumentowaniu ludowej kultury materialnej i duchowej stała się fundamentem uniwersalnego dziedzictwa narodowego.
Z okazji zbliżającego się dnia Zadusznego pochylimy się również nad dorobkiem osób, które trwale wpisały się w pejzaż polskiej kultury tradycyjnej. Będziemy wspominać etnomuzykolożkę Annę Szałaśną, pieśniarkę Joannę Słowińską oraz Alojzego Lyskę – pisarza, gawędziarza i badacza tożsamości Górnego Śląska.
Plan na Poranek:
7.15 Kalendarium przedstawi Maria Czok
7.50 Historia Polskiego Folku w gawędzie Wojciecha Ossowskiego
8.00 Etnowieści przedstawi Aldona Łaniewska-Wołłk
8.10 Pożegnania: Anna Szałaśna (materiał Magdy Tejchmy)
8.20 Wystawę „Hieronim Łopaciński – między regionalizmem a uniwersalizmem” odwiedza Anna Kovalova
8.35 Pożegnania: Alojzy Lysko (materiał Patrycji Zisch)
8.45 W cyklu „Sen o Poranku” zbadamy z prof. Violettą Wróblewską związki śmierci ze snem w tradycji ludowej
9.10 Pożegnania: Joanna Słowińska (materiał Moniki Gigier)
9.20 Relację z premiery słuchowiska „Dziady. Ciało Frasobliwego” w Instytucie Teatralnym zda Aldona Łaniewska-Wołłk
9.30 Rozmowa o publikacji „Zwrot ludowy. Mroczne widmo czy nowa nadzieja?”. Goście: Małgorzata Litwinowicz-Droździel i Dobrochna Kałwa - na żywo
Do zdobycia Płyta Poranka – Memento Mori Dance Club
***
Tytuł audycji: folkowy Poranek Dwójki
Prowadzi: Piotr Kędziorek
Data emisji: 31.10.2026
Godzina emisji: 7.00-10.00
