Paweł Trojak: dla Żeleńskiego tworzenie w duchu patriotycznym było misją życia

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2021 07:00
- Władysław Żeleński, mimo swoich zasług i wspaniałej twórczości, jest kompozytorem dość zapomnianym w Polsce. Może świadczyć o tym ilość nagranych pieśni, bo do tej pory pojawiły się tylko nagrania prof. Jadwigi Rappe i Urszuli Kryger. I to by było na tyle - mówił w Dwójce śpiewak Paweł Trojak.
Władysław Żeleński
Władysław ŻeleńskiFoto: Polona

1200x660_Kryger_Rappe_Rutkowski_2.jpg
Rappé, Kryger, Rutkowski w hołdzie Żeleńskiemu

Posłuchaj
28:52 Rozmowy po zmroku 21.01.2021.mp3 Życie i twórczość Władysława Żeleńskiego (Rozmowy po zmroku/Dwójka)

23 stycznia przypada 100. rocznica śmierci Władysława Żeleńskiego - kompozytora schyłku XIX i początków XX wieku, dziś trochę zapomnianego, niemal nieobecnego na estradach filharmonicznych. Był w swoim czasie cenionym twórcą oper, założycielem i dyrektorem Konserwatorium w Krakowie.

- Żeleński był jednym z tych kompozytorów, dla których tworzenie dla narodu polskiego było pewnego rodzaju misją. Obok jego dorobku muzycznego uwagę przykuwają też osiągnięcia na polu pedagogicznym. To przecież dzięki niemu powstała i przetrwała w czasie wojny Akademia Muzyczna w Krakowie, gdzie Żeleński przez 30 lat sprawował rolę dyrektora. Był też znaną i cenioną osobą w kręgach muzycznych, nie tylko ze względu na swoją twórczość - opowiadał Paweł Trojak.

Dr hab. Grzegorz Zieziula zauważył, że kompozytor zawarł również wiele ważnych znajomości z czołowymi artystami i profesorami z konserwatorium warszawskiego, m.in. ze skrzypkiem Władysławem Górskim, ale również Ignacym Janem Paderewskim.

Czytaj też:

- Ta znajomość z Paderewskim trwała przez całe życie, o czym świadczą ich listy. Ale ciekawostką jest, że o ile stosunki z Żeleńskim układały się poprawnie, to z jego żoną Wandą Żeleńską już niekoniecznie. Chodziło o niezbyt przychylną recenzję Paderewskiego na temat opery "Konrad Wallenrod". Wanda Żeleńska się na Paderewskiego obraziła, a Paderewski w listach do swojej przyszłej żony nazywał ją po prostu "małpą" - mówił muzykolog.

Żeleński, pomimo licznych znajomości w Warszawie, skłócił się jednak z Warszawskim Instytutem Muzycznym i w 1881 roku wyjechał do Krakowa. - Dopiero wówczas stał się kompozytorem operowym. My dziś kojarzymy go z operą, ale do czasu wyjazdu do Krakowa był to kompozytor przede wszystkim pieśni i utworów instrumentalnych, a także aktywny krytyk muzyczny, o czym się często zapomina. Jako jeden z pierwszych Polaków uczestniczył też w inauguracji Festiwali Wagnerowskich w Bayreuth - zaznaczył dr hab. Grzegorz Zieziula. 

Czytaj także:

Paweł Trojak zwrócił szczególną uwagę na to, że Żeleński stał się najbardziej godnym następcą Moniuszki. - On jest pewnego rodzaju pomostem między pieśnią romantyczną Chopina i Moniuszki a kolejnymi pokoleniami kompozytorów. Żeleński najbardziej koncentrował się na doborze poezji i miał świetny gust w tej kwestii.

Wśród poetów, których wybierał, znaleźli się tacy twórcy, jak Adam Mickiewicz, Maria Konopnicka, Adam Asnyk, ale i Władysław Syrokomla czy Narcyza Żmichowska. - Jego nowatorstwo polegało na tym, że sięgał też do twórców poezji młodopolskiej czy pozytywistycznej. Najważniejszym czynnikiem było to, że byli to poeci jasno wyrażający swoje poglądy polityczne i patriotyczne - zauważył śpiewak.

W audycji rozmawialiśmy również ze skrzypaczką Agatą Szymczewską, która opowiadała o muzyce instrumentalnej Władysława Żeleńskiego, ze szczególnym uwzględnieniem Uwertury charakterystycznej "W Tatrach". Z kolei ks. prof. Zdzisław Madej mówił o operowej twórczości tego kompozytora.

***

Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku

Prowadziła: Beata Stylińska

Goście: Agata Szymczewska (skrzypaczka), Paweł Trojak (śpiewak), ks. prof. Zdzisław Madej (kierownik Katedry Wokalistyki Akademii Muzycznej w Krakowie), dr hab. Grzegorz Zieziula (muzykolog z Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie)

Data emisji: 21.01.2021

Godzina emisji: 21.30

Czytaj także

Bogusław Schaeffer - artysta wszechstronny

Ostatnia aktualizacja: 06.06.2020 05:40
91 lat temu, 6 czerwca 1929 roku, we Lwowie urodził się kompozytor, muzykolog, dramaturg i pedagog, Bogusław Schaeffer. Jego dzieła zarówno muzyczne, jak i dramatyczne oraz graficzne należą do awangardy tych gatunków.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wojciech Kilar - kino i duchowość

Ostatnia aktualizacja: 29.12.2020 05:45
29 grudnia 2013 roku zmarł  Wojciech Kilar, wybitny kompozytor muzyki symfonicznej i filmowej. Zwłaszcza w dziedzinie muzyki filmowej nie miał w Polsce równych odnosząc także sukces międzynarodowy dzięki muzyce do filmu Francisa Forda Coppoli pod tytułem "Dracula" (1992).
rozwiń zwiń