Język łemkowski to jeden z najważniejszych znaków tożsamości tej wspólnoty. Zapisywany jest cyrylicą, zachowuje własny system cech, odróżniających go od mowy sąsiadów. W jego brzmieniu zauważymy m.in. stały akcent, z kolei w leksyce można odnaleźć ślady wielowiekowych kontaktów z językiem polskim, ukraińskim i słowackim. Zawarta jest w nim historia pogranicza i codziennego życia współistniejących tam kultur.
30 lipca 2026 roku język łemkowski (jako nośnik dziedzictwa kulturowego Łemków) został oficjalnie wpisany na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Obecnie znajdują się na niej 133 wpisy.
Zobacz także:
Język po przejściach. Jak odradza się literatura łemkowska
„W rodzinie zawsze mówiło się o «naszych świętach», «naszym języku», «naszej wsi». Nie nazywało się tego: «ukraińskie», «łemkowskie». Stosowało się pojęcie «nasze»”. Świat Łemków z mikroperspektywy w cyklu Mariany Kril „Mikrozbliżeia”
Pierwsza w historii tak szeroka prezentacja dorobku artystycznego karpackiej społeczności – wystawa „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich” w Państwowym Muzeum Etnograficznym
„Przekazywany w rodzinach poprzez rozmowy, pieśni, modlitwy i opowieści, zachowuje wiedzę o tradycjach, historii oraz życiu wspólnoty. Mimo przerwania ciągłości przekazu po II wojnie światowej, dziś jest obecny w edukacji, kulturze, mediach i działalności artystycznej. Ochrona języka oznacza jednocześnie zachowanie bogatego dziedzictwa kulturowego Łemków”, wskazuje resort kultury. Co decyzja ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego oznacza dla samych Łemków? Około 9.30 gościnią Poranka będzie filolożka, Łemkini Marta Watral.
Zobacz także:
Łemkowie - wielobarwna wschodniosłowiańska grupa etniczna
Nasze Niematerialne – poznaj niematerialne dziedzictwo Polski w cyklu Aleksandry Stec
Ponadto:
8.15 Aldona Łaniewska-Wołłk zagląda na Jarmark w Iłży, miejscowości na Kielecczyźnie słynącej z ceramiki. WIĘCEJ o ceramice ludowej Kielecczyzny w folkowym Poranku Dwójki
8.25 Hanna Szczęśniak zdaje relacje z Sanatorium Dźwięku w Sokołowsku. Sanatoryjna miejscowość na Dolnym Śląsku po raz dwunasty staje się stolicą muzyki eksperymentalnej, sztuk performatywnych i kulturze dźwięku. ZOBACZ WIĘCEJ
8.35 Magdalena Zbylut-Wiśniewska rozmawia z Robertem Gmiterkiem, pisarzem i poetą z Roztocza. Co to znaczy być człowiekiem pogranicza? Ile zostało z tygla kulturowego i czy jesteśmy gotowi na współczesną wielokulturowość?
8.45 W cyklu Patrycji Zisch „Herbarium Ludowe”: Dożynki jako święto roślinnych darów ziem
9.10 Studio Dwójki odwiedzi Magdalena Trzaska z Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi. Gościni zaprosi do NIKiDW-u na wydarzenie „Etnotrendy – moda na tradycję”, mające wskazać, że miejsce tradycji i kultury ludowej to nie tylko skanseny i muzealne gabloty. Organizatorzy zaprosili projektantów i pasjonatów mody do udziału w konkursie na stworzenie kompletnego stroju codziennego inspirowanego tradycyjnym strojem regionalnym. Jak konkursowicze poradzili sobie z tym zadaniem - sprawdzimy 8 sierpnia, na wybiegu, na Krakowskim Przedmieściu.
A także stałe elementy programu:
7.15 Kalendarium, 7.30 Wiersz ukraiński, 7.40 Pięć minut nad Biblią, 7.50 Historia Polskiego Folku, 8.00 Etnowieści
Płyty do zdobycia: Płyta Tygodnia oraz 8.30 Folkowa Płyta Poranka: Lemko Tower – „Śpiwanoczky” / Płyta dodatkowa: Wernyhora – „Toloka”
***
Tytuł audycji: folkowy Poranek Dwójki
Prowadzi: Małgorzata Nieciecka-Mac
Data emisji: 8.08.2026
Godzina emisji: 7.00
