>>> Wysłuchaj na stronie podcastowej Polskiego Radia
Jeden z najwybitniejszych, najbardziej bezkompromisowych i fascynujących twórców kina autorskiego - w Polsce i na świecie, określany jako "enfant terrible" świata filmu i jeden z jego największych nowatorów. Dla jednych wizjoner, dla innych - prowokator i twórca kontrowersyjny. Bohaterem audycji "Dwójka na miejscu" był Andrzej Żuławski (1940-2016) - reżyser, scenarzysta, pisarz i aktor.
Tytuły, które zapisały się w historii kina
Stworzył takie filmy jak: "Trzecia część nocy", "Diabeł", "Najważniejsze to kochać", "Opętanie", "Na srebrnym globie", "Błękitna nuta", "Szamanka" czy "Kosmos". Każdy z nich to coś więcej niż opowieść. To pojedynki z losem, cielesnością, miłością czy historią. Z pewnością to kino graniczne, intensywne, zbudowane na emocjonalnym bólu, filozoficznej ciekawości, a czasem na doświadczeniu katastrofy.
Andrzej Żuławski potrafił prowadzić aktorów tam, gdzie inni nie chcieli albo nie umieli, ufał nadmiarowi, niebezpiecznym emocjom i swojemu językowi, a jednocześnie rozsadzał ramy gatunkowe kina. Jego kamera w sposób bardzo specyficzny drżała, wciągała, nieustannie krążyła, a dialogi pulsowały, zderzały się ze sobą i chwilami brzmiały jak strumień świadomości.
Czytaj także:
Był także twórcą wyjątkowo nowatorskim. W czasach, gdy polskie kino chętnie zwracało się ku realizmowi, on świadomie wybierał skrajność i subiektywność. Eksperymentował z narracją, rytmem i aktorstwem, wprowadzając do kina rodzaj emocjonalnej temperatury, która dopiero po latach została szerzej doceniona. Dziś wielu filmowców skazuje Żuławskiego jako jednego z prekursorów współczesnego kina, intensywności i transu.
Andrzej Żuławski prywatnie i na planie filmowym
O życiu i dorobku artysty, który stworzył własny język filmowy i pozostał wierny twórczej niezależności, w audycji opowiadali:
- Aleksandra Szarłat - dziennikarka, autorka biografii "Żuławski. Szaman",
- Xawery Żuławski - reżyser i syn Andrzeja Żuławskiego,
- Andrzej Jaroszewicz - operator i reżyser filmowy,
- Jakub Mikurda - reżyser filmu dokumentalnego "Ucieczka na srebrny glob", filmoznawca i pisarz.
Powróciliśmy także do archiwalnych nagrań Polskiego Radia, w których o pracy przy filmach Andrzeja Żuławskiego opowiadali między innymi Małgorzata Braunek, Leszek Teleszyński i pianista Janusz Olejniczak. W audycji nie zabrakło też nagrań z archiwów Polskiego Radia i muzyki z filmów Andrzeja Żuławskiego.
***
Tytuł audycji: Dwójka na miejscu
Prowadzenie: Monika Zając i Marcin Pesta
Data emisji: 26.09.2026 (powtórka z 22.11.2025)
Godz. emisji: 15.00
oł/pg/am
