Józef Chełmoński urodził się w 1849 roku na ziemi łowickiej we wsi Boczki, w której jego ojciec dzierżawił folwark. To właśnie dzieciństwo stworzyło mu podstawy do malarskiego przedstawiania życia wsi polskiej, a później także ukraińskiej.
>>> Posłuchaj audycji "Kwadrans bez muzyki"
Jak zaznaczają kuratorzy wystawy, pierwsze obrazy na wystawie ukazują Chełmońskiego jako malarza - kronikarza życia wsi, widzianej zarówno z perspektywy chłopskiej zagrody, jak i folwarku czy dworu. Wiejskie pejzaże i sceny rodzajowe pozostawały też stałym motywem jego późniejszej twórczości.
"Przed karczmą"
Pierwszy obraz, z którym publiczność styka się na wystawie, to jedna z najsłynniejszych i najlepszych, zdaniem historyków sztuki, scen rodzajowych malarza - "Przed karczmą" z 1877 roku. Płótno namalowane zostało podczas pobytu artysty w Paryżu. Karczma na obrazie to przysadzista, kryta strzechą pobielona chałupa. Z komina unosi się dym, w oddali widać wiejskie chaty, biedną furmankę z koniem i pochylony krzyż przydrożny. Wszystko tonie w błocie, w czarnych bruzdach ziemi i zaspach topniejącego śniegu.
Obraz, który zyskał uznanie sędziów paryskiego Salonu, uderza kontrastami: bura ciżba ludzka w zestawieniu z bielą ścian chałupy i śniegu świadczą o niezwykłej wrażliwości malarza na światło, przenikające pejzaż i powietrze.
***
Audycja: Kwadrans bez muzyki
Prowadzenie: Aleksandra Łapkiewicz
Gość: Aleksandra Krypczyk-De Barra (kuratorka)
Data emisji: 4.09.2025
Godz. emisji: 11.00
