X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem

Zagadki starych manuskryptów

Ostatnia aktualizacja: 17.06.2012 15:31
W Bibliotece Jagiellońskiej odczytywane są właśnie rękopisy znajdujące się w tzw. księgozbiorze "berlińskim". Co kryją?
Audio
Psalterium cum Antiphonis [Folio 1, recto], Boston Public Library
Psalterium cum Antiphonis [Folio 1, recto], Boston Public LibraryFoto: Boston Public Library/Flickr, lic. CC
W Bibliotece Jagiellońskiej odczytywane są właśnie rękopisy znajdujące się w tzw. księgozbiorze "berlińskim". Co one kryją?
Biblioteka Pruska, zwana też "Berlinką", powstała w XVII wieku w Berlinie. To ponad 500 tys. bezcennych archiwaliów, pochodzących z różnych okresów, m.in. manuskrypty Goethego, Mozarta, Beethovena, Bacha czy autograf hymnu niemieckego Hoffmanna von Fallersleben. W skład "Berlinki" wchodzą także manuskrypty z VIII i IX wieku, inkunabuły (druki z XV wieku) i inne starodruki. 
W polskich rękach kolekcja znalazła się przez przypadek. Ponieważ stolica Niemiec stała się atakiem nalotów bombowych, pod koniec II wojny światowej bezcenne zbiory Biblioteki Pruskiej zostały wywiezione z Berlina i ukryte w różnych miejscach. Spora część zbiorów została przywieziona przez Niemców na Dolny Śląsk i ukryta na zamku w Książu, a potem w budynkach cysterskiego klasztoru w Krzeszowie. Przesunięcie granic sprawiło, że wszystkie te "białe kruki" znalazły się po 1945 roku na terytorium Polski. Do dzisiaj znajdują się w polskich rękach. Po wojnie znajdowały się kolejno w kilku różnych miejscach, ale ostatecznie trafiły do Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie, gdzie są przechowywane i badane jako depozyt Skarbu Państwa.
O tym, że spora część Biblioteki Pruskiej znajduje się w Krakowie, świat nie wiedział w zasadzie aż do 1978 roku, kiedy "tożsamość" krzeszowskiej kolekcji została odkryta przypadkiem. Edward Gierek postanowił ofiarować Erichowi Honeckerowi kilka rękopisów jako "dar narodu polskiego". W Berlinie szybko zorientowano się, z jakiej kolekcji pochodzą ofiarowane manuskrypty.
Ich najstarszą, średniowieczną część bada dr hab. Piotr Tylus z Instytutu Filologii Romańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest specjalistą w dziedzinie rękopisów romańskich. Aż trzykrotnie był laureatem Programu KWERENDA Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (FNP). Grant ten umożliwia specjalistyczne badania w zagranicznych archiwach i bibliotekach. Dzięki wsparciu FNP nasz gość pracował w Paryżu i Montrealu. Zdobyte doświadczenie wykorzystuje teraz w Krakowie, gdzie w 2007 roku stworzył grupę badawczą "Fibula".  To kilkuosobowe grono filologów i mediewistów zajmuje się naukowym opracowaniem 452 rękopisów romańskich, włoskich, hiszpańskich, katalońskich i portugalskich, które znajdują się właśnie w tzw. księgozbiorze "berlińskim" w Bibliotece Jagiellońskiej. - "Fibula" to klamra. Nazwę wymyśliliśmy, aby zaznaczyć, że chcemy spinać Wschód z Zachodem, a przeszłość z teraźniejszością - mówi dr Tylus.
Od wielu lat Niemcy domagały się zwrotu bezcennych zbiorów, ale strona polska odmawiała ze względu stratę polskich dóbr kultury, zrabowanych lub zniszvczonych przez Trzecią Rzeszę. - Strona polska obeszła się z "Berlinką" w sposób niezwykle delikatny. Zwykle, kiedy biblioteka przyjmuje księgozbiór, nadaje mu własne sygnatury, a tutaj tak się nie strało. Księgozbiór berliński stanowi własność skarbu Państwa, a jego oryginalne, berlińskie sygnatury, nie uległy zmianie - wyjaśnia dr Tylus. Dzisiaj wielu niemieckich naukowców uważa, że księgozbiór berliński może pozostać w Krakowie, podkreślając, że jest odpowiednio konserwowany i dostępny dla międzynarodowego gremium badaczy.
Dr hab. Piotr Tylus ma na koncie wiele ciekawych odkryć, dokonanych nie tylko podczas badań nad "Berlinką". W Paryżu odnalazł na przykład XV-wieczną francuską legendę o św. Dominiku, wcześniej nieznaną. O losach tego niezwykłego zbioru i o swojej pracy nad średniowiecznymi manuskryptami dr hab. Piotr Tylus opowiadał w "Skarbcu Nauki Polskiej". Audycję prowadziła Katarzyna Kobylecka.

Biblioteka Pruska, potocznie zwana "Berlinką", powstała w XVII wieku w Berlinie. Jej zbiory były stopniowo powiększane aż do początków XX wieku. To tysiące bezcennych archiwaliów, pochodzących z różnych okresów, m.in. manuskrypty Goethego, Mozarta, Beethovena, Bacha czy autograf hymnu niemieckiego Hoffmanna von Fallersleben. W skład "Berlinki" wchodzą także manuskrypty z VIII i IX wieku, iluminowane księgi z XIII wieku, inkunabuły (druki z XV wieku) i inne starodruki. 

W polskich rękach kolekcja znalazła się przez przypadek. Ponieważ stolica Niemiec stała się atakiem nalotów bombowych, pod koniec II wojny światowej bezcenne zbiory Biblioteki Pruskiej zostały wywiezione z Berlina i ukryte w różnych miejscach. Spora ich część została przywieziona przez Niemców na Dolny Śląsk i ukryta na zamku w Książu, a potem w budynkach cysterskiego klasztoru w Krzeszowie. Przesunięcie granic sprawiło, że wszystkie te "białe kruki" znalazły się po 1945 roku na terytorium Polski. Do dzisiaj znajdują się w polskich rękach. Po wojnie trafiły do Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie, gdzie są przechowywane i badane jako depozyt Skarbu Państwa.

O tym, że spora część Biblioteki Pruskiej znajduje się w Krakowie, świat nie wiedział w zasadzie aż do 1978 roku, kiedy "tożsamość" krzeszowskiej kolekcji została odkryta przypadkiem. Edward Gierek postanowił ofiarować Erichowi Honeckerowi kilka rękopisów jako "dar narodu polskiego". W Berlinie szybko zorientowano się, z jakiej kolekcji pochodzą sprezentowane manuskrypty.

Ich romańskojęzyczną część bada dr hab. Piotr Tylus z Instytutu Filologii Romańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Aż trzykrotnie był laureatem Programu KWERENDA Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (FNP). Grant ten umożliwia specjalistyczne badania w zagranicznych archiwach i bibliotekach. Dzięki wsparciu FNP nasz gość pracował w Paryżu i Montrealu. Zdobyte doświadczenie wykorzystuje teraz w Krakowie, gdzie w 2007 roku stworzył grupę badawczą "Fibula".  To kilkuosobowe grono filologów i mediewistów zajmuje się naukowym opracowaniem 467 rękopisów romańskich, włoskich, hiszpańskich, katalońskich i portugalskich, które znajdują się właśnie w tzw. księgozbiorze berlińskim w Bibliotece Jagiellońskiej. - "Fibula" to klamra. Nazwę wymyśliliśmy, aby zaznaczyć, że chcemy spinać Wschód z Zachodem, a przeszłość z teraźniejszością - mówi dr Tylus.

Romańskie manuskrypty z kolekcji berlińskiej pochodzą z różnych okresów - od XIII do XX wieku. Najcenniejsze są, oczywiście, te najstarsze. - Przedstawiają wysoką wartość bibliofilską. Niektóre egzemplarze są warte nawet kilka milionów euro. Zawierają bezcenne miniatury i unikatowe oprawy - wyjaśnia krakowski uczony.  Na przykład najstarszy zachowany egzemplarz historii o rodzicach Karola Wielkiego albo XIII-wieczną francuską adaptację XII-wiecznej Historia Regum Britanniae

Po 1978 roku przez wiele lat Niemcy domagały się zwrotu bezcennych zbiorów, ale strona polska odmawiała ze względu straty polskich dóbr kultury, zrabowanych lub zniszczonych przez Trzecią Rzeszę. - Strona polska obeszła się z "Berlinką" w sposób niezwykle delikatny. Zwykle, kiedy biblioteka przyjmuje księgozbiór, nadaje mu własne sygnatury, a tutaj tak się nie stało. Księgozbiór berliński stanowi własność Skarbu Państwa, a jego oryginalne, berlińskie sygnatury, nie uległy zmianie - wyjaśnia dr Tylus. Dzisiaj wielu niemieckich naukowców uważa, że księgozbiór berliński powinien pozostać w Krakowie, podkreślając, że jest odpowiednio konserwowany i dostępny dla międzynarodowego gremium badaczy. Część dokumentów została już zdigitalizowana. 

Dr hab. Piotr Tylus ma na koncie wiele ciekawych odkryć, dokonanych nie tylko podczas badań nad "Berlinką". W Paryżu odnalazł na przykład XV-wieczną francuską legendę o św. Dominiku, wcześniej nieznaną.

O losach niezwykłego krakowskiego zbioru i o swojej pracy nad średniowiecznymi manuskryptami dr hab. Piotr Tylus opowiadał w "Skarbcu Nauki Polskiej".

Audycję prowadziła Katarzyna Kobylecka.

(ew/jp)

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Niezwykłe odkrycie. Prosto ze średniowiecza

Ostatnia aktualizacja: 29.09.2011 14:29
Drewniane nawierzchnie drogi i biegnący wzdłuż niej rynsztok pochodzące ze średniowiecza odkryto w Gliwicach.
rozwiń zwiń

Czytaj także

W Opactwie Benedyktynów w Tyńcu zrekonstruowano skryptorium.

Ostatnia aktualizacja: 23.04.2012 07:00
Uczestnicy specjalnych warsztatów będą mogli uczyć się kaligrafii przy użyciu prawdziwych gęsich piór.
rozwiń zwiń