Historia

Borys Jelcyn - prezydent, który doprowadził do rozwiązania ZSRR

Ostatnia aktualizacja: 31.12.2019 05:40
"Działalność Borysa Jelcyna ma tyluż krytyków, co zwolenników w Rosji i na świecie. Nie ulega jednak wątpliwości, że w epoce transformacji politycznej, a później społecznej i ekonomicznej silny i charyzmatyczny prezydent jest czynnikiem stabilizującym".
Audio
Borys Jelcyn
Borys JelcynFoto: fot. wikipedia

31 grudnia 1999 Borys Jelcyn ustąpił ze stanowiska prezydenta Federacji Rosyjskiej. Zastąpił go rządzący do dziś Władimir Putin.

Polityka Jelcyna  doprowadziła do rozwiązania Związku Radzieckiego. - Jelcyn wiedział, że trzeba głębokich zmian i transformacji polityczno-systemowej. Aby do tego doprowadzić należało osiągnąć dwa, wydawało się, że niewyobrażalne cele. Zlikwidować partię komunistyczną i rozwiązać Związek Sowiecki w dotychczasowej formule - mówił na antenie historyk prof. Paweł Wieczorkiewicz - Oba w ciągu niespełna pół roku udało mu się osiągnąć.

NAGRANIA NA TEMAT BORYSA JELCYNA W RADIACH WOLNOŚCI

Jelcyn był prezydentem Rosji od czerwca 1991 do 31 grudnia 1999. W 1991 roku podpisał wraz z ówczesnymi przywódcami Białorusi i Ukrainy - Stanisławem Szuszkiewiczem i Leonidem Krawczukiem - porozumienie białowieskie o likwidacji Związku Radzieckiego i utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw. W 1994 roku wysłał wojska do Czeczenii, wikłając Rosję w długotrwały konflikt zbrojny. Jako przywódca Rosji, Jelcyn sprzeciwiał się rozszerzeniu NATO na Wschód i ostrzegał państwa Zachodu przed próbą izolowania Rosji. Z biegiem lat, jego poglądy ewoluowały. W 1997 roku Rosji Borys Jelcyn oraz sekretarz generalny Sojuszu Atlantyckiego Javier Solana podpisali w Paryżu porozumienie o stosunkach Rosji z Sojuszem Atlantyckim.

ZAPRASZAMY DO SŁUCHANIA HISTORII ZWIĄZKU RADZIECKIEGO

Nazwisko prezydenta Jelcyna pozostanie w historii związane też ze sprawą katyńską. Dwa lata po przyznaniu przez Michaiła Gorbaczowa, że zbrodnię katyńską popełniło NKWD, w 1992 roku Borys Jelcyn ujawnił i przekazał Polakom część dokumentów. Rezygnując w 1999 roku z prezydentury, z powodu złego stanu zdrowia, Borys Jelcyn wyznaczył na swego następcę, ówczesnego premiera Władimira Putina. Borys Jelcyn zmarł 23 kwietnia 2007.

Borys Jelcyn 1991 roku został pierwszym z wyboru prezydentem Rosji, największej z republik wchodzących w skład Związku Radzieckiego. Po nieudanym puczu w sierpniu tego samego roku, pozycja Jelcyna umocniła się. Na początku grudnia, wspólnie z prezydentami Białorusi i Ukrainy, rozwiązał ZSRR i powołał do życia Wspólnotę Niepodległych Państw. Prezydent Rosji wzbudzał wiele kontrowersji. Na początku kadencji cieszył się dużym poparciem, ponieważ otworzył kraj na przemiany demokratyczne i wprowadził zasady wolnego rynku.

Jednak sytuacja zmieniła się w 1993 roku, kiedy Rada Najwyższa opanowana przez komunistów wypowiedziała posłuszeństwo prezydentowi. Jelcyn stłumił wówczas rozruchy, wysyłając czołgi przeciwko buntownikom. Później, w 1994 roku rozpoczął wojnę w Czeczenii, motywując ją walką z terroryzmem. W połowie lat 90. Jelcyn miał już zaledwie kilkuprocentowe poparcie narodu. Mimo to, w 1996 roku został ponownie wybrany na prezydenta Rosji, głównie przy poparciu bogatych Rosjan.

Jelcyn miał duży wkład w wyjaśnienie sprawy katyńskiej. To na jego polecenie profesor Rudolf Pichoja - Główny Archiwista Rosji, w 1992 roku przekazał prezydentowi Lechowi Wałęsie dokument z 5 marca 1940 roku, podpisany przez Stalina, Woroszyłowa, Mołotowa i Mikojana, na podstawie którego wymordowano polskich oficerów. Borys Jelcyn urodził się 1 lutego 1931 roku we wsi Butka w obwodzie swierdłowskim, niedaleko Permu. W 1955 roku ukończył Uralski Instytut Budowlany i otrzymał dyplom inżyniera.

Na początku lat 60. zajął się pracą partyjną. Początkowo robił karierę w Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR). W latach 70. był sekretarzem komitetu obwodowego KPZR w Swierdłowsku, a następnie, na polecenie Michaiła Gorbaczowa, szefem partii w Moskwie.

Posłuchaj komentarza prof. Pawła Wieczorkiewicza w audycji z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej".

pd/mjm
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Jelcyn prezydentem Rosji

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2010 09:15
Jelcyn prezydentem Rosji
rozwiń zwiń

Czytaj także

Odsłonięto pomnik Jelcyna. "Rosja powinna być mu wdzięczna"

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2011 09:25
Uroczystość odbyła się w Jekaterynburgu na stokach Uralu. Pierwszy prezydent Rosji, gdyby żył, obchodziłby dziś 80. urodziny.
rozwiń zwiń

Czytaj także

20 lat od rozpadu Związku Radzieckiego

Ostatnia aktualizacja: 08.12.2011 06:59
8 grudnia 1991 roku doszło do podpisania w Brześciu przez Białoruś, Federację Rosyjską i Ukrainę układu białowieskiego, w którym stwierdzono, że ZSRR przestaje istnieć.
rozwiń zwiń