Historia

Powstanie bokserów – Chiny kolonią mocarstw

Ostatnia aktualizacja: 02.11.2014 06:00
Ruch narodowy przeciwko dominacji cudzoziemskiej nad Chinami objął ogromne obszary północno-wschodnich Chin. Zdobycie Pekinu i splądrowanie stołecznej dzielnicy poselstw posłużyło za pretekst do interwencji wojskowej koalicji ośmiu mocarstw.
Audio
  • Bokserzy zwyciężają - audycja historyczna na temat hipotetycznych losów Chin w przypadku powodzenia Powstania Bokserów w Chinach. Dyskusja dr Janusza Osicy i prof. Pawła Wieczorkiewicza moderowana przez red. Andrzeja Sowę (16.02.1997).
Starcie pomiędzy oddziałami bokserów, a wojskami angielsko-japońskimi fot. Wikimedia Commons.
Starcie pomiędzy oddziałami bokserów, a wojskami angielsko-japońskimi fot. Wikimedia Commons.

2 listopada 1899 w Chinach wybuchło powstanie bokserów.

"Nie zaznam spoczynku do chwili, w której sztandary niemieckie w towarzystwie chorągwi innych narodów cywilizowanych nie zawisną nad murami Pekinu, aby podyktować pokój narodowi chińskiemu" – pisał w 1900 roku niemiecki cesarz Wilhelm II.

Chiński tort

Druga połowa XIX wieku była mrocznym okresem w dziejach Chin. Upadłe mocarstwo nie sprostało wyzwaniu europejskiej i amerykańskiej ekspansji. Francja przejęła kontrolę nad Wietnamem i Koreą. Niemcy wydzierżawili na 99 lat Cingtao, wraz z przyległymi ziemiami. Wielka Brytania zyskała, również w dzierżawę, tereny wokół Weihaiwel. Nawet Japonia i Rosja dostały kawałek chińskiego tortu. Z czasem penetracja Chin zataczała coraz szersze kręgi. Porty stawały otworem przed europejczykami, w miastach organizowano wyodrębnione chińskie dzielnice, a władze musiały zrezygnować z ustanawiania jakichkolwiek ograniczeń dla handlu prowadzonego przez przybyszy. Gdy we wrześniu 1899 roku na wniosek Stanów Zjednoczonych wprowadzono tzw. zasadę otwartych drzwi - czyli zachowania zasad wolnego rynku między mocarstwami - Chiny stały się w praktyce kolonią światowych mocarstw.

Żołnierze

Nz: Żołnierze bokserów w 1900 roku fot. Wikimedia Commons.

- Była to ingerencja nie tylko gospodarcza, nawet na poły kolonialna, ale także w kwestie kultury i cywilizacji – mówił na antenie PR dr Janusz Osica – stara cywilizacja chińska burzyła się.

Pięść w Imię Sprawiedliwości i Pokoju

To wszystko wraz z nieudolnymi rządami cesarskimi stały się przyczyną masowego, zbrojnego ruchu ludowego. Powstanie, które wybuchło w 1900 roku na początku było skierowane przeciwko feudalnym rządom dynastii mandżurskiej. Wkrótce jednak przekształciło się w wielki ruch narodowy przeciwko dominacji cudzoziemskiej nad Chinami. Zorganizowało je tajne stowarzyszenie pod chińską nazwą Yihequan, czyli Pięść w Imię Sprawiedliwości i Pokoju, stąd europejska nazwa powstanie bokserów.

Ruch zbrojny objął ogromne obszary północno-wschodnich Chin. Powstańcy w maju 1900 roku zdobyli Pekin i zmusili do haniebnej ucieczki dwór cesarski. Jednocześnie splądrowali stołeczną dzielnicę poselstw i zamordowali niemieckiego ambasadora, co posłużyło za pretekst do wojskowej interwencji koalicji ośmiu państw: Anglii, Francji, Niemiec, Rosji, Austro-Węgier, Włoch, Stanów Zjednoczonych i Japonii.

Grabież Pekinu

14 sierpnia 1900 po straszliwych okrucieństwach popełnianych przez obie strony wojska międzynarodowe zajęły Pekin, gdzie dopuszczono się niewyobrażalnej grabieży. Powstanie stłumiono kosztem wielu tysięcy ofiar. W zdobytym mieście obcy zwycięzcy narzucili Chinom tzw. protokół końcowy, nakładający na państwo chińskie obowiązek spłaty olbrzymich kontrybucji pieniężnych i zawierający postanowienia ograniczające suwerenność Chin.

Zniszczona
Zniszczona w 1900 roku przez wojska cudzoziemskie Świątynia Hongren w Pekinie fot. Wikipedia/cc/Bundesarchiv.

- Było to starcie bardzo starej, wyrafinowanej kultury z europejskimi, czy amerykańskimi barbarzyńcami, bo tak przecież białych widziano w Chinach. Jako ludzi bez żadnej kultury, o gruboskórnych manierach, nieumiejętności zachowania się i miałkich intelektach – mówił prof. Paweł Wieczorkiewicz.

Jak potoczyłyby się losy Chin i świata, gdyby powstanie powiodło się, a Państwo Środka usamodzielniło się? Posłuchaj dyskusji historyków dr Janusza Osicy i prof. Pawła Wieczorkiewicza.

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Mao Zedong chciał zwykłych ludzi przerobić w anioły

Ostatnia aktualizacja: 09.09.2013 07:00
Przez blisko 25 lat jego myśli zebrane w ”czerwonej książeczce” były katechizmem Chińczyków. Jego słowa wytyczały cele, wola kierowała poczynaniami 600-milionowego narodu. Mao Zedong zmarł 9 września 1976 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rewolucja kulturalna w Chinach

Ostatnia aktualizacja: 16.05.2020 05:30
16 maja 1966 roku Mao Zedong podjął próbę wyeliminowania swych politycznych rywali i wprowadzenia w życie ideologii maoizmu. Rewolucja przyniosła komunistycznym Chinom destrukcję gospodarki, kultury i społeczeństwa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Masakra na Placu Tiananmen - tragiczne wydarzenia w Chinach

Ostatnia aktualizacja: 04.06.2020 05:50
Kiedy w Polsce tworzyła się demokracja, w Chinach bezwzględnie łamano prawa człowieka, a na ulicach lała się krew demonstrantów. 4 czerwca 1989 roku chińska armia wjechała czołgami na Plac Tiananmen w Pekinie, dokonując masakry kilku tysięcy osób, głównie studentów.
rozwiń zwiń