Historia

Mikołaj Krzysztof Radziwiłł "Sierotka" - szkodliwa gorliwość neofity

Ostatnia aktualizacja: 02.07.2022 05:35
"Sierotka" był osobą niejednoznaczną. Gorliwy katolik i mecenas, którego moralność w życiu prywatnym wzbudza kontrowersje. Największy poplecznik królów na Litwie, a jednocześnie człowiek, którego decyzje godziły w interesy społeczeństwa polskiego.
Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Sierotka
Mikołaj Krzysztof Radziwiłł "Sierotka" Foto: Wikipedia/domena publiczna

473 lata temu urodził się Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zwany "Sierotką", marszałek wielki litewski i wojewoda wileński. Zwolennik władzy królewskiej i unii brzeskiej.

Gorliwy "Sierotka"

- Przydomek, według legendy, powstał, kiedy przechadzający się król Zygmunt August zauważył płaczące niemowlę. To był właśnie Mikołaj Radziwiłł, stąd przydomek ten był raczej ciepły i życzliwy – mówił prof. Henryk Wisner, który w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie" wcielił się w rolę oskarżyciela.


Posłuchaj
14:57 mikołaj krzysztof radziwiłł___1549_02_iv_tr_0-0_103533551cf4aa65[00].mp3 Spór o postać Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła "Sierotki" w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie" prowadzą prof. Henryk Wisner i prof. Jolanta Choińska-Mika. (PR, 8.05.2002)

 

Był synem jednego z głównych protektorów protestantyzmu na Litwie, Mikołaja Radziwiłła "Czarnego". W przeciwieństwie do ojca "Sierotka" był niezwykle gorliwym katolikiem, by nie rzec: dewotą. Cechowała go typowa dla neofitów gorliwość. Choć podpisał unię lubelską, jego postawa wskazywała na duży sentyment do Litwy.

- Jego litewskość i jednocześnie głęboki katolicyzm, spowodowały, że na swój sposób działał wbrew interesowi społeczeństwa i całej Rzeczpospolitej. Kiedy był w Paryżu, w poselstwie po Henryka Walezego, podtrzymywał protesty, żeby król nie zaprzysiągł zasady tolerancji wyznaniowej, co groziło wojnami religijnymi - wyjaśniał prof. Henryk Wisner.

Człowiek królów

Mikołaj Krzysztof Radziwiłł nie jest jednak postacią jednowymiarową. Współpracował z czterema królami polskimi, znany był jako największy regalista na Litwie.

- Mimo iż był zwolennikiem kandydatury Habsburgów na tron polski, gdy już się okazało, że Zygmunt III Waza zasiadł na tronie, był jego lojalnym współpracownikiem. Zachowywał się nadzwyczaj porządnie w czasie sejmu inkwizycyjnego, podczas którego bronił króla przed zarzutami kupczenia polską koroną (chodziło o ujawnione tajne projekty ugody króla z Habsburgami – przyp. red.). Był bardzo lojalny królowi podczas rokoszu Zebrzydowskiego, a co ważne: był też zwolennikiem mediacji z buntownikami – wyliczała prof. Jolanta Choińska-Mika, która wcieliła się w rolę obrońcy.

Dwie moralności

Zbudował zamek i drukarnię w Nieświeżu. Był fundatorem kościołów, klasztorów, szpitali i stypendiów dla ubogich studentów. Kontrowersje wzbudza za to natomiast jego życie prywatne, w którym nie brakowało  wątpliwych moralnie wątków. Jakich? Posłuchaj sporu prof. Henryka Wisnera i prof. Jolanty Choińskiej-Miki w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie".

bm

 


Czytaj także

Janusz Radziwiłł. Zdrada czy ratunek za wszelką cenę

Ostatnia aktualizacja: 20.10.2022 05:35
Mówimy "Janusz Radziwiłł", myślimy "zdrajca". Tym niewątpliwie, z punktu widzenia Polaków, wojewoda wileński i hetman wielki litewski, który oddał Litwę pod protektorat szwedzki w czasie potopu, był. Nie zawsze zadawany jest jednak trud oceny sytuacji, w której Radziwiłł podjął decyzję, za którą potępiła go historia.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Karol Stanisław Radziwiłł zwany "Panie Kochanku"

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2022 05:35
Jego życie było jedną wielką eksplozją wszystkiego, co w sarmatyzmie złe: warcholstwa, samowoli, prywaty i rozpasania. Paradoksalnie do dziś pozostaje jednym z najpopularniejszych magnatów w historii.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Unia brzeska - narodziny Kościoła unickiego

Ostatnia aktualizacja: 23.12.2021 05:30
23 grudnia 1595 roku papież Klemens VII wydał bullę "Magnus Dominus et laudabilis nimis", zatwierdzającą unię brzeską.
rozwiń zwiń