Historia

III rozbiór Polski - zachwianie równowagi w Europie

Ostatnia aktualizacja: 24.10.2019 05:50
- Trzy upiorzyce wyssały z Polski życie państwowe. Były to siostry rodzone – konfederacja barska, radomska i targowicka. Najbardziej winną upiorzycą była konfederacja barska, gdyby nie ona państwo polskie nie upadłoby w XVIII wieku – pisał Stanisław Cat-Mackiewicz.
Audio
  • Audycja "Czy Polska mogła uniknąć rozbiorów" z cyklu "Historia na opak". (PR, 1994)
Alegoria zniewolonej Polski zakutej w kajdany przez trzech zaborców  cykl Polonia z roku 1863 Artura Grottgera
Alegoria zniewolonej Polski zakutej w kajdany przez trzech zaborców – cykl Polonia z roku 1863 Artura GrottgeraFoto: Wikimedia Commons

24 października 1795 Prusy, Austria i Rosja podpisały akt III rozbioru Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Wykreślenie tak wielkiego państwa z mapy politycznej zachwiało na długo równowagę Europy.

- I tak nie uniknęlibyśmy wielu kłopotów z XVIII wieku, ale niewątpliwie konfederacja barska przygotowała I rozbiór Polski – komentował prof. Janusz Tazbir, historyk. – Z jednej strony osłabiła te grupy zbrojne, które by mu się przeciwstawiły, a z drugiej strony ośmieliła sąsiadów.

Konstytucja 3 maja - zobacz serwis specjalny

Dwa pierwsze rozbiory (1772 i 1793) były dramatycznym pomniejszeniem terytorium Rzeczpospolitej. Trzeci rozbiór (1795) zmienił radykalnie mapę polityczną Europy.


Jan Matejko, obraz "Rejtan – Upadek Polski", 1866, w zbiorach Zamku Królewskiego w Warszawie
Jan Matejko, obraz "Rejtan – Upadek Polski", 1866, w zbiorach Zamku Królewskiego w Warszawie

W wyniku trzech rozbiorów Rosja zagarnęła – 462 tys. km kw. i 5,5 mln mieszkańców; Prusy – 141 tys. km kw. obszaru ok. 2,6 mln mieszkańców; Austria – 130 tys. km kw. obszaru ok. 4,2 mln mieszkańców.

- Zadziwiająca była szczerość naszych zaborców, którzy byli świadomi, że Polakom stała się ogromna krzywda, że zachwiana została równowaga polityczna w Europie – mówił Jan Osica. – Ale oczywiście ich poczucie winy nic dla Polaków nie znaczyło, bo nie mieli zamiaru zerwać traktatów rozbiorowych i zwrócić Polsce wolności – dodał.

Wielki książę Konstanty pisał do brata Mikołaja, późniejszego cesarza, 11 kwietnia 1820 roku: "Wszyscy w Polsce wiedzą, że kraj ich został złupiony przy pomocy środków, przed użyciem których wzdrygnąłby się każdy uczciwy człowiek. Kara za zbrodnię prędzej czy później spadnie na głowę złoczyńcy. Rozbiory Polski były naruszeniem prawa międzynarodowego".

Arcyksiążę Jan powiedział do delegacji Galicji w 1848 roku: "Bądźmy otwartymi. Moja babka Maria Teresa i król Fryderyk dzieląc Polskę popełnili ciężki grzech. Podział ten jest wielkim nieszczęściem Europy. Od tej pory spokój i rzetelność w świecie politycznym ustały. Nieszczęście to trwać będzie, póki Polska bytu swego nie odzyska".

Posłuchaj audycji z cyklu "Historia na opak", w której prof. Janusz Tazbir i Jan Osica rozmawiają również o tym, jak potoczyłyby się losy Polski, gdyby uniknęła rozbiorów i czy rozbiorów w ogóle można było uniknąć.

Posłuchaj także argumentów historyka o tym, czy gdyby na tronie zamiast króla Stanisława Augusta Poniatowskiego był któryś z Sasów, to można by uniknąć III rozbioru.

Komentarze1
aby dodać komentarz
ewu812014-11-26 15:20 Zgłoś
To teraz będziemy się domagać odszkodowania? powinniśmy chyba?

Czytaj także

Katarzyna II – demon zła, natchnienie filozofów

Ostatnia aktualizacja: 09.07.2020 05:45
W Polsce Katarzyna II oceniana jest bardzo surowo, uważa się ją za główną sprawczynię upadku naszej państwowości. To ona przysyłała do Warszawy ambasadorów, którzy rządzili jak namiestnicy podbitych prowincji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Matejko – malarz glorii i chwały narodu polskiego

Ostatnia aktualizacja: 01.11.2019 06:00
1 listopada 1893 zmarł Jan Matejko, wybitny artysta, współtwórca zbiorowej świadomości historycznej Polaków.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Komisja Edukacji Narodowej - oświecony jak Polak

Ostatnia aktualizacja: 14.10.2019 06:07
Akt powołania Komisji Edukacji Narodowej wydał sejm zatwierdzający jednocześnie I rozbiór Polski. W cieniu narodowej tragedii reforma oświaty była najważniejszym sposobem ratowania państwa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czy Polska mogła uniknąć rozbiorów?

Ostatnia aktualizacja: 18.09.2018 06:07
"Trzy upiorzyce wyssały z Polski życie państwowe. Były to siostry rodzone – konfederacje barska, radomska i targowicka. Z tych trzech sióstr upiorzycą najwinniejszą, bo najzgubniejszą była niewątpliwie konfederacja barska. Gdyby nie ona państwo polskie nie upadłoby w XVIII wieku" – pisał Stanisław Cat-Mackiewicz.
rozwiń zwiń