Rosyjskie kino jako narzędzie wojny informacyjnej. Propaganda, rynek i walka o „umysły”

Rosyjskie kino coraz częściej postrzegane jest nie tylko jako element przemysłu kultury, lecz także jako narzędzie w szerszej rywalizacji informacyjnej i kognitywnej. W tym ujęciu film przestaje być wyłącznie rozrywką, a staje się częścią systemu oddziaływania na społeczeństwo – zarówno wewnątrz kraju, jak i poza jego granicami. - Rosja prowadzi wojnę informacyjną z Zachodem - mówi prof. Walenty Baluk.

Prof. dr hab. Walenty Baluk , Dyrektor Centrum Europy Wschodniej, Katedra Bezpieczeństwa Międzynarodowego UMCS w Lublinie

fot. umcs.pl

Rosyjskie kino coraz częściej analizowane jest nie tylko jako element przemysłu kultury, ale także jako narzędzie oddziaływania politycznego i informacyjnego. W tym ujęciu film staje się częścią szerszego systemu prowadzenia wojny informacyjnej, w której kultura i media służą kształtowaniu sposobu postrzegania rzeczywistości zarówno przez odbiorców wewnętrznych, jak i zagranicznych.

Prof. dr hab. Walenty Baluk z Centrum Europy Wschodniej UMCS oraz Katedry Bezpieczeństwa Międzynarodowego UMCS działających przy Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie wskazuje, że rosyjska polityka informacyjna ma charakter systemowy i długofalowy. Jak podkreśla: „Rosja prowadzi wojnę informacyjną z Zachodem”.

W jego ocenie kino jest jednym z kluczowych narzędzi tej rywalizacji, ponieważ nie funkcjonuje jedynie jako forma rozrywki, ale jako element szerszej walki o percepcję. Prof. Baluk mówi: „kino staje się z jednej strony polem tej walki kognitywnej, ale z drugiej strony także narzędziem wpływu nie tylko na własne społeczeństwo,”. Oznacza to, że oddziaływanie rosyjskiej kinematografii nie ogranicza się do rynku wewnętrznego, lecz obejmuje również przestrzeń międzynarodową.

Badacz zwraca uwagę, że współczesna rywalizacja informacyjna ma charakter globalny i obejmuje nie tylko media tradycyjne, ale również kulturę masową. W tym kontekście szczególne znaczenie zyskuje kino jako medium o dużym zasięgu emocjonalnym i symbolicznym. Jak podkreśla prof. Walenty Baluk: „na globalnym rynku filmów trwa właśnie konfrontacja o umysły, to jest ten element wojny kognitywnej.” W jego interpretacji oznacza to, że film staje się narzędziem wpływu na sposób interpretowania wydarzeń politycznych i społecznych.

Istotnym elementem tej dynamiki jest również zmiana pokoleniowa w odbiorze treści kulturowych w Rosji. Starsze grupy widzów częściej pozostają przy schematach znanych z kina radzieckiego i postsowieckiego, natomiast młodsze pokolenia wykazują większe zainteresowanie produkcjami zachodnimi. Prof. Baluk zauważa: „te młode pokolenia i szczególnie to pokolenie, które w Rosji jest określane mianem również Z, się lubuje w filmach hollywoodzkich”.

Ta tendencja stanowi wyzwanie dla rosyjskiej polityki kulturalnej, która intensywnie wspiera produkcje patriotyczne i wojenne, próbując kształtować określone postawy społeczne. Mimo tego – jak wynika z analiz rynku – filmy propagandowe nie dominują w preferencjach widzów, którzy częściej wybierają kino rozrywkowe, takie jak komedie, produkcje familijne czy kryminały.

W rozmowie prof. Baluk zwraca również uwagę na zmiany strukturalne rosyjskiego rynku filmowego po 2022 roku, kiedy ograniczeniu uległa oficjalna dystrybucja wielu produkcji hollywoodzkich. W efekcie rozwinęło się zjawisko tzw. „szarej strefy”, w której zagraniczne filmy funkcjonują poza oficjalnym obiegiem, ale nadal docierają do widzów.

pż