Polska osiągnęła największą poprawę wyniku w tegorocznej edycji Global Peace Index. Jej ogólna nota polepszyła się o 9,1 proc., a kraj przesunął się z 45. miejsca w 2025 roku na 22. pozycję. Polska uzyskała wynik 1,615 punktu – w GPI niższa wartość oznacza wyższy poziom pokojowości.
Ubiegłoroczne 45. miejsce było najniższą pozycją Polski w historii rankingu. Tegoroczny rezultat oznacza więc wyraźne odwrócenie wcześniejszego spadku. Spośród 23 analizowanych wskaźników poprawiło się 11, pięć uległo pogorszeniu, a siedem pozostało bez zmian.
Co zdecydowało o polskim awansie?
Global Peace Index dzieli ocenę państw na trzy główne obszary: bezpieczeństwo społeczne, trwające konflikty krajowe i międzynarodowe oraz militaryzację.
Największą poprawę Polska uzyskała w obszarze dotyczącym konfliktów. Wynik tej kategorii polepszył się o 17,5 proc. Wskaźnik relacji z państwami sąsiednimi poprawił się o 33,3 proc., a ocena intensywności konfliktów wewnętrznych – o 20 proc.
Autorzy raportu wiążą ten wynik między innymi ze zmianą polskiej polityki zagranicznej po objęciu władzy przez koalicję rządową pod koniec 2023 roku. Wskazują na zacieśnienie współpracy z instytucjami europejskimi, państwami bałtyckimi, Szwecją i innymi partnerami NATO, a także na podpisanie polsko-francuskiego traktatu o wzmocnionej współpracy i przyjaźni.
Według analityków wpływ na ocenę miało również odblokowanie unijnych funduszy oraz działania związane z przywracaniem niezależności sądownictwa. Jest to interpretacja przedstawiona przez autorów GPI – sam indeks łączy dane statystyczne z ocenami jakościowymi ekspertów.
Mniej przemocy i niebezpiecznych demonstracji
Polski wynik w obszarze bezpieczeństwa społecznego poprawił się o 9,6 proc. Największą zmianę odnotowano we wskaźniku Political Terror Scale, który polepszył się o 25 proc. Mierzy on między innymi poziom przemocy politycznej i represji państwowych na podstawie raportów organizacji zajmujących się prawami człowieka.
O 22,2 proc. poprawiła się ocena dotycząca demonstracji, podczas których dochodzi do przemocy. Autorzy opracowania zwracają uwagę, że wielkie protesty polityczne, charakterystyczne dla ostatnich lat rządów PiS, straciły na intensywności po zmianie władzy. Wskaźnik przestępczości z użyciem przemocy poprawił się o 11,1 proc., a społeczna ocena zagrożenia przestępczością – o 7 proc. Raport wskazuje również, że Polska ma jeden z najniższych wskaźników zabójstw w Europie.
Według przywołanych w opracowaniu danych ankietowych prawie dziewięciu na dziesięciu Polaków postrzega kraj jako bezpieczne miejsce do życia. Trzeba jednak zaznaczyć, że stosowany w metodologii GPI wskaźnik poczucia bezpieczeństwa opiera się na pytaniu Gallup World Poll o to, czy badani czują się bezpiecznie, spacerując samotnie nocą w swoim mieście lub okolicy.
Zbrojenia pogarszają wynik Polski
Nie wszystkie obszary oceniono pozytywnie. Wynik Polski w kategorii militaryzacji pogorszył się o 3,6 proc. Największe znaczenie miał wzrost importu uzbrojenia – ten wskaźnik pogorszył się o 31,8 proc.
Autorzy raportu przypominają, że Polska prowadzi szeroki program modernizacji armii w odpowiedzi na rosyjską agresję przeciwko Ukrainie i pogorszenie sytuacji bezpieczeństwa w Europie Wschodniej. Wśród najważniejszych zakupów wymieniono między innymi południowokoreańskie czołgi K2, amerykańskie samoloty F-35, wyrzutnie HIMARS oraz systemy obrony powietrznej Patriot.
Według szacunków wykorzystanych w raporcie polskie wydatki obronne miały sięgnąć około 4,5 proc. PKB w 2025 roku i zbliżyć się do 4,8 proc. w 2026 roku. To jeden z najwyższych poziomów wśród państw NATO. Analitycy zaznaczają, że wzmacnianie zdolności obronnych jest konsekwencją zagrożenia ze strony Rosji. Jednocześnie metodologia Global Peace Index traktuje wysokie wydatki wojskowe, import broni oraz rozbudowę potencjału militarnego jako czynniki obniżające poziom pokojowości państwa.
Polska przed Niemcami i państwami regionu
Polska znalazła się na 14. miejscu wśród państw Europy Zachodniej i Środkowej. W klasyfikacji światowej wyprzedziła między innymi Chorwację, Litwę, Estonię, Hiszpanię, Niemcy, Słowację, Norwegię i Włochy. Bezpośrednio przed Polską znalazła się Belgia, która zajęła 21. miejsce. Chorwacja została sklasyfikowana na 23. pozycji, Litwa na 24., Estonia na 25., a Niemcy na 28. miejscu.
Najbardziej pokojowym państwem świata po raz 19. z rzędu została Islandia. Kolejne miejsca zajęły Nowa Zelandia, Szwajcaria, Słowenia i Irlandia. Ostatnią pozycję zajęła Rosja, przed Sudanem, Demokratyczną Republiką Konga, Ukrainą i Izraelem.
Polska poprawia wynik, świat zmierza w przeciwnym kierunku
Polski awans wyróżnia się na tle pogarszającej się sytuacji międzynarodowej. Globalny poziom pokojowości obniżył się dwunasty rok z rzędu. Spośród 163 ocenianych państw 99 uzyskało gorszy wynik niż rok wcześniej, a 62 odnotowały poprawę.
Liczba aktywnych konfliktów z udziałem państw osiągnęła najwyższy poziom od zakończenia II wojny światowej. Wydatki wojskowe na świecie rosły natomiast dziesiąty rok z rzędu.
Jak powstaje Global Peace Index?
Global Peace Index jest przygotowywany przez międzynarodowy think tank Institute for Economics & Peace. Najnowsza edycja obejmuje 163 państwa i terytoria zamieszkiwane przez 99,7 proc. światowej populacji.
Ranking powstaje na podstawie 23 wskaźników ilościowych i jakościowych. Uwzględnia między innymi liczbę zabójstw, przestępczość z użyciem przemocy, demonstracje, stabilność polityczną, dostęp do broni, relacje z sąsiadami, udział w konfliktach, wydatki wojskowe, import i eksport uzbrojenia oraz liczebność sił zbrojnych.
Wysoka pozycja w GPI nie oznacza zatem wyłącznie niskiego poziomu przestępczości. Ranking mierzy szerzej rozumianą pokojowość państwa – zarówno sytuację wewnętrzną, jak i jego zaangażowanie militarne oraz otoczenie międzynarodowe.
Institute for Economics & Peace/Vision of Humanity, bs