„Kochał życie, doceniał każdą chwilę, uczył ludzi kochać swoje życie i uwieczniał cenne chwile na swoich fotografiach. Ołeksandr kochał swoją rodzinę, ale najbardziej kochał Ukrainę. Obronę ojczyzny rozpoczął w 2015 roku w 58. brygadzie snajperskiej, a zakończył w obwodzie chersońskim w 46. brygadzie jako zwiadowca” – tak żona Ołena scharakteryzowała swojego zgonionego męża, żołnierza o pseudonimie „Brodaty”, fotografa, autora wystawy zdjęć w Radzie Miejskiej Korostyszowa.
Wystawę fotografii odwiedzili przedstawiciele Fundacji Solidarności Międzynarodowej, wraz z przedstawicielkami Departamentu Stanu USA, którzy przebywali w obwodzie żytomierskim w dniach 21-22 stycznia. Dzięki wsparciu międzynarodowych partnerów, w ramach programu, społeczności lokalne w 4 miastach regionu (Korostyszów, Berdyczów, Olewsk i Owrucz) zdołały otworzyć Centra Wsparcia Psychospołecznego dla Weteranów Wojennych i Osób Dotkniętych Wojną. Placówki oferują szeroki zakres usług: wsparcie psychologiczne i psychiatryczne, rehabilitację fizyczną, pomoc w adaptacji społecznej, a także usługi dodatkowe, takie jak doradztwo prawne i zawodowe.
Matka 4-letniej córki, 26-letnia Alona, żona zaginionego żołnierza, podkreśla znaczenie Centrum Korostyszowa „Miejsce Siły” jako miejsca pomocy:
„Uczucie kompletnej niepewności, bezradności. Nie wiesz, gdzie się udać, do kogo zwrócić się o pomoc. I właśnie w tak trudnym okresie mojego życia pojawiło się to Centrum, nasze „Miejsce Siły”. Jestem bardzo wdzięczna za to wsparcie, za pomoc. Pomoc nie tylko mnie, ale i mojemu dziecku”.
Według Państwowego Rejestru Weteranów Wojennych, na dzień 1 stycznia 2025 r. na Ukrainie przebywało prawie 1 milion 600 tysięcy weteranów, a po zakończeniu wojny, wliczając członków ich rodzin, ich liczba wyniesie prawie piątą część przewidywanej populacji Ukrainy.
Fundacja Solidarności Międzynarodowej, będąca fundacją Skarbu Państwa nadzorowaną przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, od 2023 roku wspiera wysiłki ukraińskich samorządów i społeczności w rozwiązywaniu tego problemu. Jednym z przejawów takiego wsparcia stał się program PRO_MentalHealth_Żytomierz, finansowany wspólnie z Departamentem Stanu USA.
Charge d'Affaires Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie, Piotr Łukasiewicz, podczas otwarcia Centrum w Olewsku podkreślił, że idea takich centrów opiera się na ścisłej współpracy z lokalnymi społecznościami:
„Idea tych centrów polega na tym, że to miejscowe społeczności wyrażają potrzebę. Ta potrzeba jest oczywista. Weterani są poszkodowani w tej wojnie, są wszędzie.
Więc społeczności, zwłaszcza te małe, lokalne wyrażają potrzebę i chęć utrzymywania tych centrów w przyszłości. Strona Polska, Polacy razem z partnerami amerykańskimi, akurat w tym przypadku, w przypadku Olewska, sponsorują powstanie takiego centrum. Przez jakiś czas będziemy je utrzymywać, po czym zostanie ono przekazane zgodnie ze sztuką pomocy rozwojowej miejscowej społeczności. Będą służyć tej idei, która w tej chwili bardzo mocno dominuje i spaja Ukrainę, to znaczy stawianie człowieka na pierwszym miejscu. Stawianie weterana człowieka, osoby poszkodowanej przez Rosję, przez wojnę. W postaci takich właśnie centrów, w jakich jesteśmy dzisiaj, staramy się tę ideę wspierać, pomagać i pokazywać Ukraińcom, że jesteśmy z nimi”.
Podczas wizyty partnerów międzynarodowych w obwodzie żytomierskim, kierownik Wydziału Koordynacji Międzynarodowej Ambasady USA na Ukrainie, Mary Swartz, zwróciła uwagę na praktyczne rezultaty pracy centrów w regionie, znaczenie współpracy ze społecznością lokalną oraz wagę monitoringu.
Ministra Spraw Weteranów Ukrainy, Natalia Kałmykowa, podziękowała społecznościom i partnerom międzynarodowym za wsparcie i podkreśliła, że działalność takich centrów wpisuje się w priorytety Ministerstwa.
Statystyki pokazują zapotrzebowanie społeczności lokalnych na takie centra. Spośród 63 zgłoszonych projektów wybrano społeczności Korostyszowa, Berdyczowa, Olewska i Owrucza.
Kierownik Centrum Wsparcia Psychospołecznego w Berdyczowie, Nazar Melnyk, który sam jest weteranem wojennym, mówił o własnej motywacji i osobistym zainteresowaniu jego i jego rodziny w działalności Centrum:
„Byłem specjalistą we wspieraniu weteranów i osób dotkniętych wojną. To znaczy, podążałem drogą bliską mojemu sercu. Pomagałem ludziom takim jak ja i podobnym, a także ich rodzinom, ponieważ nasza rodzina ma bardzo poważne konsekwencje. Pięciu moich braci to osoby z niepełnosprawnościami. Jeden z moich braci zaginął, minęły cztery lata. Ja również jestem osobą z niepełnosprawnością. To znaczy, jest mi to bliskie, bolesne i sam rozwiązuję to, przez co przeszedłem. Dla mnie to zarówno zaszczyt, jak i wielka odpowiedzialność. Tak, to bardzo trudne, ale czuję się zobowiązany. Skoro nie jestem już na tyłach z bronią, czuję się zobowiązany, by być na swoim miejscu”.
Centrum Wsparcia Psychospołecznego w Owruczu zostało ogłoszone instytucją, która może przekazywać swoje doświadczenie innym społecznościom. Burmistrz Owrucza, Iwan Korud, skomentował, czego Centrum będzie przede wszystkim uczyć kolegów:
„Bardzo się cieszę, że jest takie zaufanie, że wszyscy wybrali ten ośrodek, że będzie on przewodni. Będziemy uczyć, jak pomagać człowiekowi już dziś, a co najważniejsze, jak wspierać naszych bohaterów w zdrowiu psychicznym”.
Projekt PRO_MentalHealth_Żytomierz, współfinansowany ze środków Programu Współpracy Rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, trwa.
W styczniu 2026 roku rozpoczęło się oficjalne otwarcie wyremontowanych i w pełni wyposażonych pomieszczeń Centrów Wsparcia Psychospołecznego. Mimo to jeszcze w trakcie organizacji, od września do grudnia 2025 roku, ośrodki udzieliły łącznie prawie 6000 świadczeń.
Snizhana Cherniuk