Sygnowali je prezes Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) dr Marta Wachowicz oraz prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz.
Współpraca obejmie wykorzystanie i upowszechnianie danych z satelitarnej obserwacji Ziemi. Będzie to ważny krok w rozwoju Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej (NSIS) jako narzędzia wspierającego realizację zadań publicznych i zwiększającego odporność państwa na zagrożenia środowiskowe i klimatyczne.
Wyjaśniono, że obserwacje z kosmosu umożliwiają monitorowanie bardzo rozległych obszarów (m.in. zlewni, dolin rzecznych, zbiorników wodnych i terenów zagrożonych powodzią lub suszą), identyfikowanie zmian zachodzących w środowisku oraz analizowanie zjawisk, których śledzenie wyłącznie metodami naziemnymi jest trudne, czasochłonne i kosztowne. Połączenie ich z pomiarami terenowymi i hydrologicznymi ma dostarczać informacji potrzebnych do planowania działań i reagowania na zagrożenia.
„Współpraca z Polską Agencją Kosmiczną otwiera przed Wodami Polskimi nowe możliwości wykorzystania zaawansowanych technologii w gospodarce wodnej. Dane satelitarne pozwolą nam jeszcze skuteczniej przewidywać zagrożenia, szybciej reagować na sytuacje kryzysowe i trafniej planować działania. To nowoczesne rozwiązania, które przekładają się na większe bezpieczeństwo mieszkańców oraz lepszą ochronę zasobów wodnych kraju” - przekazał w komunikacie Mateusz Balcerowicz.
Jednym z ważniejszych elementów współpracy będzie ochrona przeciwpowodziowa. Szczególne znaczenie mają w niej mieć obserwacje radarowe, które można prowadzić także nocą i przy zachmurzeniu, i które uzupełnią pomiary naziemne podczas intensywnych opadów i powodzi.
Analizy satelitarne mają z kolei pomagać w określaniu zasięgu zalanych terenów, śledzeniu zmian powierzchni wód i dokumentowaniu skutków powodzi. Mogą też wskazywać miejsca, które wymagają dokładniejszego sprawdzenia w terenie. Zimą dane z satelitów posłużą do obserwacji powstawania i ustępowania pokrywy lodowej na rzekach.
W przypadku suszy przydatne zaś będą informacje satelitarne o wilgotności gleby, stanie roślinności i zmianach powierzchni wód. Mają one wspierać ocenę zagrożenia oraz planowanie działań służących zatrzymywaniu wody w środowisku.
Kolejnym obszarem porozumienia ma być planowanie inwestycji hydrotechnicznych i monitorowanie otoczenia infrastruktury wodnej. Zdjęcia satelitarne będą pomagać w analizie zmian zagospodarowania dolin rzecznych oraz rozwoju zabudowy na obszarach istotnych z punktu widzenia gospodarki wodnej.
Współpraca przewiduje również wykorzystanie interferometrii radarowej (InSAR), czyli techniki pozwalającej wykrywać niewielkie przemieszczenia powierzchni terenu lub budowli na podstawie porównania obserwacji radarowych. W odpowiednich warunkach może ona wspierać monitorowanie budowli piętrzących wodę i innych obiektów hydrotechnicznych oraz ich otoczenia. Ma uzupełniać tradycyjne pomiary i ocenę stanu technicznego.
Dane satelitarne mogą także pomóc w zarządzaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, którymi administrują Wody Polskie. Porównywanie aktualnych i archiwalnych obrazów pozwoli śledzić zmiany sposobu użytkowania tych terenów.
grafika SI na podstawie: naukawpolsce.pl
Ważnym narzędziem współpracy będzie rozwijany przez POLSA system NSIS. Zapewnia on administracji publicznej dostęp do danych satelitarnych, opracowanych na ich podstawie informacji oraz narzędzi analitycznych. W gospodarce wodnej wykorzystywane mogą być m.in. obrazy z europejskiego programu obserwacji Ziemi Copernicus.
Wody Polskie mają wskazywać, jakich informacji potrzebują, aby na tej podstawie można było rozwijać nowe usługi w NSIS. POLSA wesprze dobór źródeł danych i metod analizy oraz przygotowanie szkoleń dla pracowników.
Za realizację porozumienia odpowiadać będzie wspólny zespół roboczy. Jego zadaniem będzie określenie najważniejszych potrzeb i zastosowań danych satelitarnych oraz przygotowanie propozycji rozwiązań do wdrożenia.
„Technologie kosmiczne nie są już wyłącznie domeną badań naukowych i eksploracji przestrzeni kosmicznej. Coraz częściej stają się elementem infrastruktury informacyjnej państwa, od której zależą bezpieczeństwo obywateli, odporność gospodarki i sprawność instytucji publicznych. Współpraca z Wodami Polskimi jest szczególnie ważna, ponieważ dotyczy jednego z podstawowych obszarów bezpieczeństwa państwa – bezpieczeństwa wodnego. Chcemy wspólnie rozwijać rozwiązania, które pozwolą nie tylko lepiej obserwować zagrożenia, ale przede wszystkim skuteczniej na nie reagować” - zaznaczyła dr Wachowicz.
Sygnatariusze podkreślili, że współpraca stwarza również możliwości dla polskich przedsiębiorstw technologicznych, instytutów badawczych i środowiska naukowego, które rozwijają rozwiązania z zakresu obserwacji Ziemi, przetwarzania danych, modelowania środowiskowego oraz sztucznej inteligencji.
PAP/pż