Rada UE przyjęła decyzje umożliwiające podpisanie dwóch równoległych dokumentów: szerokiej umowy partnerskiej (EMPA) oraz umowy przejściowej o handlu (Interim Trade Agreement – iTA). Ta druga – jako należąca do wyłącznych kompetencji UE – nie wymaga ratyfikacji przez parlamenty narodowe, natomiast do formalnego „domknięcia” całego pakietu potrzebna będzie zgoda Parlamentu Europejskiego.
Według ustaleń brukselskiej korespondentki Polskiego Radia Beaty Płomeckiej przewodnicząca Komisji Europejskiej ma polecieć do Paragwaju w poniedziałek 12 stycznia, natomiast część doniesień wskazuje, że sama ceremonia podpisania może odbyć się w kolejnym tygodniu (w mediach pojawia się też data 17 stycznia).
W tle są protesty rolników i spór o konsekwencje umowy dla europejskiego rolnictwa. Komisja i kraje UE podkreślają, że wzmocniono mechanizmy ochronne dla „produktów wrażliwych” (m.in. wołowina, drób, cukier) – w polskich relacjach akcentowany jest m.in. niższy próg uruchomienia klauzul ochronnych.
Warszawa, 09.01.2026. Ogólnopolski protest rolników w Warszawie, 9 bm. Rolnicy protestują przeciwko umowie UE–Mercosur oraz przeciwko obecnej polityce rządu wobec wsi i rolnictwa. Protestujący rolnicy zgromadzili się na Placu Defilad. Następnie przejdą przed gmach Sejmu RP i przed Kancelarię Prezesa Rady Ministrów. PAP/Paweł Supernak
W trzecim programie Polskiego Radia politycy zgodzili się co do krytycznej oceny umowy, ale różnili się w odpowiedzi na pytanie, kto ponosi odpowiedzialność za to, że porozumienie doprowadzono do etapu podpisu.
Jakub Stefaniak (PSL) – o tym, dlaczego – jego zdaniem – sprzeciw Polski był niewystarczający i jaką rolę odegrały wcześniejsze rządy
00:29 Wiceszef kancelarii premiera Jakub Stefaniak z Polskiego Stronnictwa Ludowego .mp3 Jakub Stefaniak (PSL) – o tym, dlaczego – jego zdaniem – sprzeciw Polski był niewystarczający i jaką rolę odegrały wcześniejsze rządy
Po tej wypowiedzi przedstawiciel PiS przekonywał, że to właśnie rządy Zjednoczonej Prawicy blokowały podpisanie umowy, a obecny etap to efekt działań podejmowanych później.
Paweł Jabłoński (PiS) – o tym, jak według niego wyglądała blokada podpisu i dlaczego uważa umowę za problematyczną
00:29 Poseł Prawa i Sprawiedliwości Paweł Jabłoński.mp3 Paweł Jabłoński (PiS) – o tym, jak według niego wyglądała blokada podpisu i dlaczego uważa umowę za problematyczną
Z kolei przedstawiciel Nowej Lewicy wskazywał, że kluczowe były negocjacje prowadzone wcześniej – i że obecna sytuacja to konsekwencja wieloletniego procesu.
Sebastian Gajewski (Nowa Lewica) – o roli negocjacji z poprzednich lat i ryzykach związanych z umową
00:29 Wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastian Gajewski z Nowej Lewicy.mp3 Sebastian Gajewski (Nowa Lewica) – o roli negocjacji z poprzednich lat i ryzykach związanych z umową
Konfederacja ocenia natomiast, że temat był zaniedbywany niezależnie od tego, kto rządził – i domaga się twardszej postawy w obronie rolnictwa.
Michał Wawer (Konfederacja) – o zaniedbaniach po obu stronach sceny politycznej
00:18 Poseł Michał Wawer z Konfederacji.mp3 Michał Wawer (Konfederacja) – o zaniedbaniach po obu stronach sceny politycznej
Co dalej: podpis, możliwe „tymczasowe stosowanie” i głosowanie w Strasburgu
Po podpisaniu dokumentów kluczowe będzie to, kiedy – i czy szybko – ruszy „tymczasowe stosowanie” części handlowej (iTA). Z samego tekstu umowy przejściowej wynika, że tymczasowe stosowanie może zacząć się „pierwszego dnia drugiego miesiąca” po wzajemnym powiadomieniu o zakończeniu procedur wewnętrznych (lub ratyfikacji) i potwierdzeniu zgody na tymczasowe stosowanie – między UE a co najmniej jednym państwem Mercosuru.
W praktyce oznacza to, że jeśli procedury po stronie jednego z krajów Mercosuru zamknęłyby się jeszcze w styczniu, start tymczasowego stosowania przypadłby najwcześniej na 1 marca – ale to zależy od realnej daty notyfikacji i decyzji po stronie partnerów z Ameryki Południowej. (Tego elementu nie da się dziś podać „na pewno” bez wskazania daty notyfikacji).
Równolegle Parlament Europejski ma zdecydować o zgodzie na pełne wdrożenie porozumienia. W polskich relacjach przewija się scenariusz, że głosowanie w Strasburgu może odbyć się na jednej z najbliższych sesji.
Część europosłów zapowiada ponowienie działań, by skierować sprawę do Trybunału Sprawiedliwości UE (w tle jest m.in. wcześniejsza próba z jesieni 2025 r.). Wątek ten w polskich doniesieniach wiązany jest m.in. z inicjatywą europosła PSL Krzysztofa Hetmana.
Decyzje w Brukseli zbiegają się z protestami rolników przeciwko umowie.
00:52 SPEC W poniedziałek decyzja o losach protestu rolników.mp3 „W poniedziałek decyzja o losach protestu rolników” – o planach kontynuacji protestów i sytuacji po demonstracji. Pszoniak/IAR
W materiale pojawia się też emocjonalna reakcja protestujących na unijne „zielone światło” dla porozumienia.
00:29 OBRAZEK Reakcja rolników na zgodę UE ws. umowy handlowej z Mercosurem.mp3 „Reakcja rolników na zgodę UE ws. umowy handlowej z Mercosurem”. Reakcja rolników na zgodę UE ws. umowy handlowej z Mercosurem. Kuczyński/IAR
IAR/Polskie Radio, bs