Pod hasłem "25 lat dumy i buntu" ulicami Warszawy przeszła w sobotę jubileuszowa Parada Równości. W marszu uczestniczyły osoby LGBTQ+, ich bliscy, przedstawiciele organizacji społecznych, aktywiści, politycy i sojusznicy społeczności. W tłumie widoczne były tęczowe flagi, kolorowe parasolki, transparenty oraz symbole różnych grup i organizacji.
Jeszcze przed południem w Parku Świętokrzyskim, obok Pałacu Kultury i Nauki, rozpoczęło działalność Miasteczko Równości. Przygotowano w nim stoiska organizacji działających na rzecz praw człowieka, zdrowia psychicznego, edukacji, kultury oraz przeciwdziałania dyskryminacji. Na uczestników czekały również występy artystyczne i spotkania z przedstawicielami inicjatyw społecznych.
00:47 OBRAZEK W Warszawie zaczyna się Parada Równości.mp3 "25 lat dumy i buntu". To hasło tegorocznej Parady Równości, która właśnie rozpoczyna się w Warszawie, w pobliżu Pałacu Kultury i Nauki. IAR/Informacyjna Agencja Radiowa/ #Drążkiewicz/w jarek/w Mazur-Chrzan
"Parada jest taka jak Warszawa"
Przed rozpoczęciem przemarszu ze sceny przemawiali organizatorzy, aktywiści i zaproszeni goście. Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski podkreślił, że Parada Równości wpisała się w historię i charakter stolicy.
"Były takie lata na początku, kiedy parada była zabraniana, przez niektórych szykanowana. Dzisiaj jest częścią miasta" – mówił prezydent Warszawy.
Rafał Trzaskowski zaznaczył, że od ośmiu lat otwiera wydarzenie, które odbywa się pod patronatem władz stolicy. Jak powiedział, parada jest „dokładnie taka sama jak Warszawa – otwarta, tolerancyjna i różnorodna”. Dodał, że wydarzenie jest wyrazem poszanowania praw człowieka i solidarności ze wszystkimi mniejszościami.
Patronat nad jubileuszową edycją objęły także Komisja Europejska oraz ambasady Niemiec i Meksyku. Ambasador Niemiec w Polsce Miguel Berger zapewnił uczestników o wsparciu i solidarności. Przypomniał również, że od 2017 roku pary jednopłciowe mogą zawierać małżeństwa w Niemczech, i wyraził nadzieję, że podobne rozwiązania będą przyjmowane w kolejnych państwach.
Na scenie pojawiły się również dwie pary, które prowadziły postępowania sądowe dotyczące uznania w Polsce małżeństw zawartych poza granicami kraju.
Dwadzieścia platform i kilkadziesiąt tysięcy uczestników
Po godz. 14 uczestnicy wyruszyli z ulicy Świętokrzyskiej w kierunku Krakowskiego Przedmieścia. Trasa liczącego około 4,1 kilometra przemarszu prowadziła również ulicami Miodową i Senatorską, przez plac Bankowy, a następnie Marszałkowską z powrotem w stronę Parku Świętokrzyskiego.
W paradzie uczestniczyło kilkadziesiąt tysięcy osób. Przemarszowi towarzyszyła muzyka odtwarzana z około dwudziestu platform ustawionych na samochodach. Część z nich reprezentowała organizacje społeczne, firmy, inicjatywy obywatelskie i grupy działające na rzecz praw osób LGBTQ+.
00:41 OBRAZEK Jubileuszowa Parada Równości w Warszawie.mp3 Dwadzieścia platform, kilkadziesiąt tysięcy uczestników - ulicami Warszawy przeszła Parada Równości. IAR/Informacyjna Agencja Radiowa/ #Drążkiewicz/w Mazur-Chrzan
Lewica: „Dziś świętujemy wolność”
Przed rozpoczęciem przemarszu konferencję prasową zorganizowali politycy Lewicy. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty mówił, że uczestnicy wydarzenia świętują wolność, tolerancję oraz prawo ludzi do miłości i życia zgodnego z własnymi wyborami.
"Niech każdy robi to, co chce. Niech tolerancja zwycięży. Niech ludzie trzymają się za ręce. Niech ludzie się kochają. Niech się do siebie uśmiechają. Niech będą po prostu wolni" – powiedział Włodzimierz Czarzasty.
00:10 Marszałek Sejmu mówił w TVP Info, że popiera miłość i tolerancję.mp3 Marszałek Sejmu mówił w TVP Info, że popiera miłość i tolerancję. IAR/Informacyjna Agencja Radiowa/TVPInfo/d Gabryś/w Mazur-Chrzan
Pełnomocniczka rządu do spraw równości Katarzyna Kotula przypomniała, że uchwalona przez Sejm ustawa o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu została przekazana do Senatu. Wyraziła nadzieję, że izba wyższa szybko zakończy prace i ustawa trafi następnie do prezydenta.
Wiceminister rodziny Sebastian Gajewski zapewnił, że Lewica będzie nadal zabiegała o prawne uregulowanie związków partnerskich, a w dalszej perspektywie także o równość małżeńską.
Sejm przyjął obie ustawy – ustawę o statusie osoby najbliższej oraz przepisy ją wprowadzające – 29 maja. Dokumenty zostały 2 czerwca przekazane do Senatu i skierowane do Komisji Ustawodawczej, Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej oraz Komisji Praw Człowieka i Praworządności. Wspólne posiedzenie komisji zaplanowano na 17 czerwca.
Przyjęte przez Sejm rozwiązania zakładają możliwość zawarcia przed notariuszem umowy cywilnoprawnej, która byłaby rejestrowana w urzędzie stanu cywilnego. Ustawa ma regulować między innymi dostęp do informacji medycznej, podejmowanie decyzji dotyczących pochówku, kwestie podatkowe, wspólność majątkową, alimenty, rentę rodzinną, zasiłek opiekuńczy oraz możliwość wspólnego rozliczania podatku dochodowego.
Postulaty Parady Równości
Wśród najważniejszych postulatów organizatorów znalazły się ochrona przed dyskryminacją i wykluczeniem, równość płci, prawo do małżeństw i związków partnerskich bez względu na płeć i orientację seksualną oraz zmiany ułatwiające osobom transpłciowym prawne i medyczne uzgodnienie płci.
Organizatorzy domagają się także skuteczniejszej ochrony przed mową nienawiści i przestępstwami motywowanymi uprzedzeniami, bardziej włączającej przestrzeni publicznej, uproszczenia procedur wizowych oraz promowania rzetelnej wiedzy i szacunku w edukacji, mediach i debacie publicznej.
Lista postulatów obejmuje również kwestie wykraczające poza prawa społeczności LGBTQ+, w tym ochronę środowiska oraz zaostrzenie przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt. Organizatorzy podkreślają, że Parada Równości od początku miała być manifestacją solidarności ze wszystkimi osobami i grupami doświadczającymi marginalizacji.
Uczestnicy podkreślali, że parada jest jednocześnie manifestacją, świętem różnorodności i przestrzenią, w której poprzez wspólną zabawę można przypominać o równych prawach wszystkich obywateli.
00:18 Uczestnicy Parady Równości podkreślali, że chcą poprzez zabawę pokazać, że każdy ma równe prawa.mp3 Uczestnicy Parady Równości podkreślali, że chcą poprzez zabawę pokazać, że każdy ma równe prawa. IAR/Informacyjna Agencja Radiowa/TVPInfo/d Gabryś/w Mazur-Chrzan
Donald Tusk: bez „wojny z gminami”
Do sytuacji prawnej osób LGBTQ+ odniósł się także premier Donald Tusk, który przebywał w sobotę w Łomży. Szef rządu powiedział, że osoby o różnych poglądach, stylach życia i orientacjach seksualnych powinny czuć się w Polsce pełnoprawnymi obywatelami.
Premier zapowiedział jednocześnie, że rząd nie zamierza prowadzić „wojny z gminami”, których urzędnicy mogą odmawiać transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw par jednopłciowych. Jak zaznaczył, decyzje administracyjne mogą być zaskarżane, a wnioski o transkrypcję można składać również w urzędach stanu cywilnego poza miejscem zamieszkania.
Donald Tusk zaapelował, aby nie przekształcać sporu prawnego i światopoglądowego w „wojnę domową”. Podkreślił, że rolą państwa powinno być ułatwianie codziennego życia obywatelom, a nie pogłębianie ich poczucia wyobcowania.
Nowe wzory aktów małżeństwa
22 maja w Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie ministra cyfryzacji zmieniające wzory dokumentów wydawanych w ramach rejestracji stanu cywilnego. Formularze mają zostać dostosowane do sytuacji, w której zagraniczne małżeństwo zostało zawarte przez kobietę i mężczyznę, dwie kobiety albo dwóch mężczyzn.
Zmiana ma umożliwić urzędom stanu cywilnego dokonywanie transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw par jednopłciowych bez konieczności wcześniejszego uzyskiwania wyroku sądu. Nowe wzory mają zacząć obowiązywać po upływie trzech miesięcy od opublikowania rozporządzenia.
Transkrypcja oznacza przeniesienie do polskiego rejestru treści dokumentu sporządzonego za granicą. Nie jest natomiast równoznaczna z wprowadzeniem w Polsce możliwości zawierania małżeństw przez pary jednopłciowe ani z ustanowieniem prawa do adopcji dzieci przez takie pary.
Od zakazów do patronatu miasta
Parada Równości jest organizowana w Warszawie od 2001 roku. Początkowo była stosunkowo niewielką manifestacją. Z czasem stała się jednym z największych w Polsce wydarzeń poświęconych prawom człowieka, różnorodności i sytuacji społeczności LGBTQ+.
W latach 2004 i 2005 władze Warszawy nie wyraziły zgody na organizację parady. W 2005 roku uczestnicy przeszli ulicami stolicy mimo formalnego zakazu. Sprawa trafiła następnie do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W wyroku z 2007 roku Trybunał uznał, że Polska naruszyła między innymi wolność zgromadzeń, prawo do skutecznego środka odwoławczego oraz zakaz dyskryminacji.
Dziś wydarzenie odbywa się pod patronatem prezydenta Warszawy i przy organizacyjnym wsparciu miasta. Tegoroczny jubileusz miał przypominać zarówno o zmianie społecznego podejścia do osób LGBTQ+, jak i o postulatach, które – zdaniem organizatorów – wciąż nie zostały zrealizowane.
Po zakończeniu przemarszu uczestnicy powrócili do Miasteczka Równości, gdzie do wieczora odbywały się koncerty, występy i inne wydarzenia artystyczne. Na trasie znajdowała się również nieliczna grupa przeciwników parady, protestujących między innymi przeciwko postulatom środowisk LGBTQ+ oraz przeciwko aborcji. Nie informowano o poważniejszych incydentach.
Parada odbyła się w trakcie Miesiąca Dumy, obchodzonego w czerwcu w Polsce i wielu innych państwach. W jego ramach organizowane są marsze, koncerty, warsztaty, debaty i wydarzenia edukacyjne poświęcone równości, wolności, tolerancji oraz ochronie przed dyskryminacją.
PAP/IAR/Urząd m.st. Warszawy/Senat RP/Ministerstwo Cyfryzacji/KPRM/ETPC, bs