Redakcja Polska

Polonijne „Pestki” z Chicago przypominają historię kobiet Armii Andersa

22.06.2026 16:00
Siedem Polek z Chicago odtwarza tradycje Pomocniczej Służby Kobiet, formacji działającej przy Armii generała Władysława Andersa podczas II wojny światowej. Poprzez spotkania z młodzieżą, udział w uroczystościach patriotycznych i kontakty z weteranami dbają o to, by pamięć o służbie kobiet nie została zapomniana.
Audio
  • „ -Młodzież inaczej reaguje na informacje przeczytane w książce, a inaczej wtedy, gdy może coś zobaczyć na własne oczy. To właśnie w młodych ludziach jest nadzieja, że ta historia będzie przekazywana dalej.” — mówi Marta Baraniak w rozmowie z Piotrem Żułnowskim [posłuchaj]
Uczestniczki grupy restrykcyjnej Pomocnicza Służba Kobiet PSK Pestki z Chicago
Uczestniczki grupy restrykcyjnej Pomocnicza Służba Kobiet PSK "Pestki" z Chicagofot. fb.com/Pomocnicza Służba Kobiet PSK "Pestki" Chicago

Pomocnicza Służba Kobiet została utworzona w 1941 roku jako formacja wspierająca polskie siły zbrojne. Kobiety pełniły w niej różnorodne funkcje – od służby medycznej po zadania administracyjne, transportowe i organizacyjne. Towarzyszyły żołnierzom na szlaku bojowym, przejmując wiele obowiązków niezbędnych do funkcjonowania armii.

– Kobiety służyły jako sanitariuszki, pielęgniarki, lekarki czy farmaceutki. Pomagały w transporcie, wspierały żołnierzy psychicznie, ale także wykonywały zadania administracyjne, gospodarcze i edukacyjne. Tak samo jak mężczyźni służyły, maszerowały razem z nimi i wspierały ich jak tylko mogły – mówi Marta Baraniak, członkini Pomocniczej Służby Kobiet Chicago.

Dziś tradycje tej formacji podtrzymują działaczki polonijne ze stanu Illinois. Ich celem jest popularyzowanie wiedzy o mniej znanym rozdziale historii II wojny światowej, szczególnie wśród młodego pokolenia.

Jednym z najważniejszych elementów działalności grupy są organizowane w polskich szkołach „żywe lekcje historii”. Członkinie PSK prezentują podczas nich pamiątki i wyposażenie z okresu wojny, pokazując uczniom realia służby kobiet w armii.

– Młodzież inaczej reaguje na informacje przeczytane w książce, a inaczej wtedy, gdy może coś zobaczyć na własne oczy. Staramy się pokazywać przedmioty związane z tamtym okresem i opowiadać historie konkretnych osób – podkreśla Baraniak.

Działaczki uczestniczą również w najważniejszych wydarzeniach organizowanych przez Polonię amerykańską. Biorą udział m.in. w Paradzie Trzeciomajowej w Chicago, Paradzie Pułaskiego w Nowym Jorku, uroczystościach patriotycznych na cmentarzu Maryhill oraz wydarzeniach organizowanych przez polskie placówki dyplomatyczne.

Szczególną wagę przywiązują do spotkań z weteranami. Niedawno odwiedziły pułkownika Romualda Lipińskiego, uczestnika bitwy o Monte Cassino, a także Zofię Biernacką, która służyła w szeregach Pomocniczej Służby Kobiet.

Grupa zajmuje się także rekonstrukcją historycznych mundurów. Odtworzenie umundurowania wymagało wielomiesięcznych poszukiwań archiwalnych, analiz zdjęć i dokumentów oraz współpracy z osobami zajmującymi się szyciem i przeróbkami strojów historycznych.

– Trzeba było sprawdzić, jakie były mundury, kolory, naszywki i nakrycia głowy. Korzystałyśmy z książek, archiwalnych fotografii i materiałów dostępnych w internecie, żeby jak najwierniej odtworzyć wygląd kobiet służących w PSK – wyjaśnia rozmówczyni.

Obecnie organizację tworzy siedem kobiet mieszkających w Illinois. Jak przyznają, działalność stale się rozwija, a kalendarz wydarzeń jest wypełniony na wiele miesięcy do przodu. W planach są kolejne spotkania z weteranami, udział w obchodach rocznicy Powstania Warszawskiego oraz wyjazdy na wydarzenia historyczne i patriotyczne organizowane w różnych częściach Stanów Zjednoczonych.

– Staramy się, aby pamięć o kobietach z czasów II wojny światowej nie została zapomniana. To właśnie przekazywanie tej historii młodemu pokoleniu daje szansę, że będzie ona żyła także w przyszłości – podsumowuje Marta Baraniak.

Małgorzata Kidawa-Błońska w Kazachstanie. 90. rocznica deportacji Polaków i rozmowy o współpracy

19.06.2026 16:18
Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska przebywa z delegacją w Kazachstanie, gdzie upamiętni 90. rocznicę deportacji Polaków przez ZSRR oraz prowadzi rozmowy z najwyższymi władzami państwa i przedstawicielami Polonii.

Pierwsze Forum Organizacji Polonijnych w Szwajcarii: budujemy mosty i łączymy siły

20.06.2026 15:45
W Zurychu odbędzie się pierwsze Forum Organizacji Polonijnych w Szwajcarii. To wyjątkowe wydarzenie, zorganizowane przez Polsko-Szwajcarski Instytut Kultury i Edukacji, ma na celu zjednoczenie, integrację oraz wsparcie dynamicznie rozwijającej się społeczności polskiej w tym kraju.

„Program stypendialny PLus – Aktywny Student”. Wsparcie dla młodej Polonii

21.06.2026 16:30
Program stypendialny „PLus – Aktywny Student” wspiera młodych Polaków i osoby polskiego pochodzenia studiujące poza granicami kraju, które jednocześnie angażują się w działalność na rzecz środowisk polonijnych. O jego założeniach i zasadach mówi Juliusz Szymczak-Gałkowski, wiceprezes Zarządu Fundacji Pomoc Polaków na Wschodzie im. Jana Olszewskiego.