X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem

Mistrz misternych układanek

Ostatnia aktualizacja: 27.01.2011 16:00
Francuski pisarz Georges Perec potrafi w szczegółowym opisie zdarzeń rozgrywających się w jednej sekundzie zawrzeć historię całego stulecia.
Audio

Twórczość Georges’a Pereca należy do tzw. "liberatury" - czyli takiej literatury, w której pismo nie pełni tylko służebnej funkcji wobec treści, nie jest tylko nośnikiem znaczeń, ale samo je tworzy. W liberaturze kształt czcionki, wszystkie rysunki, wykresy czy nawet kształt samej książki są tak samo ważne jak tekst poszczególnych rozdziałów. Taka literatura jest ciężko przekładalna z uwagi na to, że pewne gry słowne, graficzny zapis słów w danym języku często okazuje się niemożliwe do odtworzenia w innym języku. Z tego też powodu niewiele z powieści tego francuskiego pisarza zostało przełozonych na język polski.

/

Legendarna powieść Georges'a Pereca "Życie instrukcja obsługi" jest lekturą bardzo wymagającą. Inspirację dla powieści stanowił rysunek Saula Steinberga pt. "The Art of Living", przedstawiający pozbawiony przedniej ściany nowojorski budynek. Tytuł w intencji autora sugeruje zetknięcie się niepojętności życia jako całości z przeróżnymi próbami porządkowania tego, co skomplikowane i trudne, jakimi są właśnie instrukcje. Powieść została skonstruowana przy użyciu reguł szachowych i gier matematycznych, nawiązuje też do czynności układania puzzli.

Fabuła utworu stanowi zapis tego, co dzieje się wśród mieszkańców kamienicy przy Simon-Crubellier nr 11 w Paryżu. Właściwy czas akcji obejmuje jedną sekundę z wieczoru 23 czerwca 1975 roku, razem jednak z retrospekcjami rozciągają się w sumie na prawie sto lat. Rozdziały mają ściśle wyznaczoną objętość, zaś kierunek akcji wyznacza ruch szachowego skoczka po kolejnych mieszkaniach kamienicy. Ponadto w tekst wplecione zostały krzyżówki, zadania matematyczne, katalogi narzędzi, a nawet powieść w odcinkach. Powieść powinna składać się właściwie ze stu rozdziałów, jednak pisarz z uwagi na swoją niechęć do zbytniej regulaności wyrzucił rozdział 66.

/

Po kilku latach od wydania "Życia" pisarz myślał o napisaniu nowego utworu, jednak pisarz nie chciał ostatecznie rozstać się z poprzednią powieścią, bo pracował nad nią tak długo, że nie umiał się całkowicie od niej uwolnić. Postanowił napisać krótkie opowiadanie, które nie miałoby bezpośredniego związku z "Życiem", ale funkcjonowałoby  jako rodzaj szyfru – powieść "Życie" byłaby w nim zakodowana.

Następną powieść – "Gabinet kolekcjonera" – Perec początkowo zamierzał załączyć do kolejnych wydań "Życia instrukcji obsługi", ale utwór ten może być zupełnie samodzielny (mimo małych rozmiarów jest niezwykle bogaty artystycznie i filozoficznie). Głównym tematem jest falsyfikacja – problem, który od zawsze fascynował Pereca. W powieści aukcja dzieł sztuki staje się dla autora pretekstem do stworzenia osobliwej kolekcji, której eksponaty są jednocześnie grą intelektualną z czytelnikiem. "Gabinet kolekcjonera" w  pewien przewrotny sposób jest jakby setnym, brakującym rozdziałem powieści "Życie instrukcja obsługi". O tej książce opowiadał w literackim "Sezonie na Dwójkę" tłumacz Wawrzyniec Brzozowski.

/

- Pisarz chętnie badał granice literatury, najbardziej kluczowym pojęciem był dla niego "przymus" - czyli każda struktura, która nas zmusza do sformułowania pewnych myśli. Przymusem może być lipogram, czyli ominięcie pewnej litery – w jednej ze swoich powieści Perec nie użył ani razu litery "e", która jest najczęściej występującym znakiem alfabetu francuskiego, przez to wyeliminował w powieści także rodzaj żeński – mówił nasz gość. W "Życiu instrukcji obsługi" oprócz przymusów, które wynikają z algorytmów matematycznych i szachowych, pojawia się jeszcze zasada, że każdy z rozdziałów musi zawierać aluzję do konkretnego wydarzenia lub faktu z codziennego życia Pereca w momencie pisania danego rozdziału.

- Uznaje się, że "Życie instrukcja obsługi" jest ostatnią tego typu żarłoczną powieścią, sumą sum, która naprawdę opowiada o całości człowieka. W rzeczywistości wszystkie powieści Pereca mają skomplikowaną strukturę, o której czytelnik nie ma pojęcia, gdyby był jej świadomy, to nigdy by przez nią nie przebrnął. Perec uwodzi przede wszystkim prawdą o tym, o czym pisze, a w głębszych warstwach różnymi chwytami, które odkrywa się w tych tekstach – mówił Wawrzyniec Brzozowski. Na przykład w "Gabinecie kolekcjonera" wszystkie opisane tam obrazy odnoszą się do któregoś z rozdziałów "Życia instrukcji obsługi".

– Perec nigdy nie gmera we wnętrznościach czytelnika, mówi się o nim, że tworzy literaturę socjologiczną, pełną opisów zewnętrznych, ale z ich złożenia powstają niezwykle ciekawe i wiarygodne psychologicznie postacie – dodał tłumacz.

(Wszystkie rysunki w tekście pochodzą z polskiego wydania Georges'a Pereca "Życie instrukcja obsługi", wyd Ha!Art 2009).

Aby wysłuchać całej rozmowy, kliknij dźwięk "Instrukcja obsługi Gabinetu kolekcjonera" w boksie Posłuchaj po prawej stronie.

(Lm)

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Gesty, których robienia unikasz

Ostatnia aktualizacja: 09.05.2007 11:00
"Człowiek, który śpi" żyje, ale żyje "inaczej". Bo miłość umarła? Bo postanowił się zbuntować, pójść pod prąd, a więc położyć się do łóżka?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Requiem dla trzech muszkieterów

Ostatnia aktualizacja: 10.02.2011 12:40
"Trzej muszkieterowie" i inne opowieści spod znaku płaszcza i szpady stanowiły niegdyś ważny element procesu chłopięcego dorastania.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Co słychać w literaturze?

Ostatnia aktualizacja: 08.02.2011 18:31
"Podróż mego życia" Szarugi, wybór wierszy Broniewskiego, "Córka Agamemnona" Ismaila Kadarego oraz szkice i eseje Orwella. Nowe książki polecamy dziś o 18.00.
rozwiń zwiń