Wystawa "Plakat polski. Kolekcja" ukazuje nie tylko historię, ale także rozwój tego medium w Polsce, a także jego miejsce w historii sztuki i współczesnym projektowaniu graficznym. Jak zapewniają organizatorzy, ekspozycja stanowi przegląd wizualnych eksperymentów pobudzających wyobraźnię.
Posłuchaj w audycji "Dwójka na miejscu" >>>
Wystawa podzielona została sześć części: "Nowe medium" (przed 1918 rokiem), "Własne państwo" (1918-1939), "Wojna i pokój" (1939-1948), "Propaganda i autonomia" (1949-1964), "Sztuka plakatu" (1965-1989) i "Plakat na wolności" (po 1989 roku). Każda opowiada o wyodrębnionym przez kuratorów okresie historycznym i ilustruje rozwój sztuki plakatu w tym czasie.
130 lat historii Polski uwiecznione na plakacie
"Nowe medium" przedstawia drogę, jaką przeszedł plakat, pokonując początkową niechęć środowisk artystycznych i zwyciężając walkę z innymi mediami o przestrzeń i publiczność. Drugi rozdział "Własne państwo" ukazuje z kolei walkę o tożsamość w dwudziestoleciu międzywojennym, kiedy plakat stał się powszechnym narzędziem komunikacji wizualnej, sprawdzając się w roli nowoczesnego środka rozpowszechniania informacji.
Trzecia część "Wojna i pokój" to prezentacja plakatów głównie o tematyce związanej z II wojną światową. Występują na nich symbole charakterystyczne dla danej strony konfliktu oraz hasła odnoszące się do walki. W rozdziale "Propaganda i autonomia" można prześledzić zarówno jak komuniści wcielali swoją wizję ustrojową i politykę kulturalną państwa za pośrednictwem plakatów propagandowych, jak i powstanie polskiej szkoły plakatu. To też pierwsze zwiastuny odwilży. "Sztuka plakatu" prezentuje bogactwo i różnorodność postaw twórczych. A ostatni rozdział "Plakat na wolności", ukazuje to medium w okresie przeobrażeń politycznych i kulturowych.
Panorama wydarzeń polskiej kultury
Pokaz został ułożony w porządku chronologicznym. Plakaty tworzą panoramę, prowadzą widza przez najważniejsze wydarzenia w kulturze, obyczajowości i historii Polski od końca XIX wieku. -Wskazujemy prace, które, naszym zdaniem, są najcenniejsze i najciekawsze. Nie wyróżniamy poszczególnych obszarów komunikacji, prezentując dyscyplinę w jej tematycznie różnorodnym bogactwie - powiedział Michał Warda, jeden z kuratorów wystawy w rozmowie dla PAP.
Jak ocenił, w powszechnej opinii plakat kojarzony jest reklamą i propagandą polityczną, choć od połowy lat 50. XX wieku polski plakat utożsamiano z rozpoznawalną i cenioną polską szkołą plakatu, która narodziła się z nowej formuły plakatu filmowego. Przełamywała ona obowiązującą wówczas konwencję reklamy kinowej.
Ekspozycja, która towarzyszyła powstaniu Muzeum Plakatu w Wilanowie w 1968 roku
To pierwsza od wielu lat wystawa historyczna poświęcona historii polskiego plakatu. - Wracamy do idei stałej ekspozycji, która towarzyszyła powstaniu Muzeum Plakatu w Wilanowie w 1968 roku - zaznaczył kurator. Dodał, że wcześniej realizacja tak zaawansowanego projektu nie była możliwa. - Nastał moment, w którym w końcu możemy prezentować publiczności w odpowiedniej formie także najstarsze druki z naszej kolekcji - podkreślił.
Na wystawie można obejrzeć m.in. plakat "Wnętrze" Stanisława Wyspiańskiego z 1899 roku, projekty przedwojennego mistrza plakatu reklamowego Tadeusza Gronowskiego czy wzywający do walki w Powstaniu Warszawskim plakat Stanisława Miedzy-Tomaszewskiego pt. "W walce - odwet za krew tysięcy Polaków" z 1944 roku. Na ekspozycji znalazły się też prace m.in. Henryka Tomaszewskiego, Mieczysława Wasilewskiego, Romana Kalarusa, Lexa Drewinskiego, Sławomira Iwańskiego, Piotra Młodożeńca, Jerzego Skarżyńskiego, oraz Oli Jasionowskiej.
Nie tylko plakat. Cykl spotkań dla publiczności
Wystawie towarzyszą także wydarzenia dodatkowe, takie jak m.in. warsztaty i spotkania z twórcami, których plakaty znajdują się na ekspozycji. Raz w miesiącu odbywać się będą oprowadzania kuratorskie. Muzeum przygotowało także obszerny katalog poszerzający prezentowane na niej wątki. Zawiera także historię samej instytucji oraz zbiór wszystkich plakatów prezentowanych w trzech odsłonach wystawy.
***
Muzeum Plakatu w Wilanowie:
- Muzeum Plakatu otwarto 4 czerwca 1968 roku, jako oddział Muzeum Narodowego w Warszawie. To pierwsze na świecie muzeum w całości poświęcone sztuce plakatu.
- Jednostka ulokowana jest na terenie historycznego zespołu pałacowego w Wilanowie, co stanowi kontrast dla wystawianej w niej barwnej, nowoczesnej sztuki. Jego powstanie było związane z pojawieniem się polskiej szkoły plakatu cieszącej się międzynarodowym uznaniem.
- W 1966 roku powstanie muzeum poprzedziła inauguracja pierwszej edycji Międzynarodowego Biennale Plakatu w Warszawie, które do dziś pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń poświęconych tej dziedzinie sztuki.
- Pierwszą pokazaną ekspozycją była wystawa laureatów I Międzynarodowego Biennale Plakatu, oraz prezentacja twórczości Wojciecha Zamecznika, który łączył fotografię z typografią i eksperymentem graficznym.
- Do tej pory w warszawskim Muzeum Plakatu odbyły się 282 wystawy czasowe. Jego zbiory liczą obecnie ok. 63 tysiące prac zarówno polskich, jak i zagranicznych autorów.
- Instytucja nie tylko chroni dziedzictwo polskiego plakatu, ale także uczestniczy w dyskusji o współczesnym designie. Jest symbolem polskiej tradycji projektowej.
- Instytucja pozostawała zamknięta przez blisko pięć ostatnich lat. W tym czasie w jej wnętrzu odbywał się gruntowny remont. Modernizacji poddano salę wystawienniczą, którą zaadaptowano do współczesnych wymogów muzealniczych, a także fasadę i dziedziniec.
Wystawę "Plakat polski. Kolekcja" będzie dostępna dla zwiedzających w Muzeum Plakatu w Warszawie od 14 marca.
***
Tytuł audycji: Dwójka na miejscu
Prowadzenie: Aldona Łaniewska-Wołłk i Małgorzata Nieciecka-Mac
Data emisji: 14.03.2026
Godz. emisji: 15.00
PAP/zch
