"Mona Lisa" - kwintesencja malarstwa Leonarda da Vinci

Ostatnia aktualizacja: 18.06.2023 15:00
Dlaczego ona, a nie inny obraz, a nie wizerunek innej kobiety, stał się legendą? Ikoną. Gwiazdą popkultury. Przedmiotem adoracji i pielgrzymek, jak gdyby była czyniącą cuda świętą, z czcią przechowywaną w jednej z największych na świecie świątyń sztuki. A przecież świętą nie jest i cudów nie czyni. Czy jest dzieło sztuki bardziej irytujące niż "Mona Lisa" ("La Gioconda")? A irytujące jest z co najmniej dwóch powodów - niedocieczonych przyczyn jej sławy i z całkowitej niemożności obejrzenia obrazu. 
Mona Lisa - jeden z najsłynniejszych obrazów Leonarda da Vinci
"Mona Lisa" - jeden z najsłynniejszych obrazów Leonarda da VinciFoto: World History Archive / Forum

Na planie Luwru miejsce jej eksponowania zaznaczone jest dużą kropką. Prowadzą do niej specjalne tabliczki ze strzałkami. Po drodze, w Grand Galerie, prezentowane są inne malowidła Leonarda, ale tych trzech znakomitych obrazów prawie nikt nie ogląda. "Mona Lisa" przyćmiła wszystkie dzieła znajdujące się w pobliżu, nawet monumentalne "Wesele w Kanie" Paola Veronesego zdaje się być jedynie tapetą w pokoju gwiazdy.

Obrazu niemal nie widać

Zawsze stoi przed nią tłum, a dystans stworzony przez barierki jest zbyt duży, by przyjrzeć się tak niewielkiemu dziełu. Dodatkową, szklaną barierę tworzy pancerna szyba, a jeszcze jedną - brązowożółtą - brudne stare werniksy, niezdejmowane z obrazu od ponad dwustu lat. To tzw.  "galeryjny ton" - powłoka specjalnie barwionego żółtego werniksu, fałszującego oryginalne kolory obrazu, za sprawą którego błękit nieba ma żółty odcień, woda jest bura, a karnacja nie bladoróżowa lecz złocista.

Portret żony kupca

Portret swojej żony, Lisy Gherardini, zamówił u Leonarda florencki kupiec Francesco del Giocondo. Kobieta kilka miesięcy wcześniej urodziła dziecko. Tak wynika ze źródeł z epoki Leonarda, ale dokumenty, nawet te najbardziej wiarygodne, bledną w konfrontacji z legendą. Dlaczego bohaterką najsłynniejszego obrazu świata miałaby być włoska kupcowa? Kobieta, o której nic nie wiadomo, a której mąż - i tu posłużę się perfidnie jednym z mitów - był zbyt skąpy, a może zbyt biedny, by wykupić od artysty portret swej małżonki.

Kwintesencja twórczości Leonarda

Jednak Leonardo nie oddał florenckiemu kupcowi portretu jego żony, być może wcale nie dlatego, że ten nie był w stanie go wykupić. Można przypuszczać, że obraz, pośród wcale nie tak dużego oeuvre malarskiego Leonarda, stał się dla jego twórcy czymś więcej niż tylko zwykłą realizacją zamówienia. Leonardo był empirykiem, malarstwo dawało mu możliwości zapisania swych uważnych, naukowych obserwacji natury. "Mona Lisa", obraz malowany niezwykle długo, mógł więc być artystycznym credo Leonarda. Kwintesencją jego studiów natury i jednocześnie opracowaniem środków artystycznych, które te wnikliwe obserwacje pozwoliły w najdoskonalszy sposób przenieść na dwuwymiarowe płótno.

Leonardo da Vinci, "Mona Lisa", od 1503, deska, 77 x 53 cm, Luwr, Paryż

Posłuchaj
15:07 2023_06_18 14_44_27_PR2_Jest_taki_obraz.mp3 "Mona Lisa" - kwintesencja malarstwa Leonarda da Vinci (Jest taki obraz/Dwójka)

 

***

Tytuł audycji: Jest taki obraz

Prowadził: Michał Montowski

Gość: dr Grażyna Bastek

Data emisji: 18.06.2023

Godzina emisji: 14.45

mo

 

 

Czytaj także

Leonardo da Vinci i jego "Święty Hieronim" pełen sprzeczności

Ostatnia aktualizacja: 04.12.2022 15:15
Twarz starca, ale ciało młodego człowieka. Idealizacja proporcji, połączona z wnikliwymi studiami anatomicznymi. Wreszcie ludzkie ciało jako obiekt grzechu, ale też ciało, które poprzez pokutę może doznać zbawienia. Sprzeczności godne Leonarda da Vinci, które tworzą frapujące przedstawienie ekstatycznego stanu ducha i udręczonego ciała.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Mona Lisa. Żona kupca, która została kobietą wszech czasów

Ostatnia aktualizacja: 15.06.2024 05:55
Pochodząca z Toskanii Lisa Gherardini – modelka Leonarda da Vinci, bohaterka najsłynniejszego obrazu świata i właścicielka uśmiechu pełnego tajemnic – urodziła się 15 czerwca 1479 roku.   
rozwiń zwiń