Przewodnik po polskich pieśniach pasyjnych

Ostatnia aktualizacja: 26.02.2020 10:00
- Nasz obyczaj śpiewaczy wyróżnia imponujący kunsztem i liczbą zbiór pieśni wielkopostnych. Śpiewa się je od Środy Popielcowej do mszy rezurekcyjnej w Niedzielę Wielkanocną - opowiadał w "Źródłach" Adam Strug.
Audio
Adam Strug i muzycy zespołu Monodia Polska, Muzyczna Scena Tradycji, Studio PR im. W. Szpilmana.
Adam Strug i muzycy zespołu Monodia Polska, Muzyczna Scena Tradycji, Studio PR im. W. Szpilmana.Foto: Grzegorz Śledź/PR2

W innych krajach katolickich temat Męki Pańskiej pojawia się wyłącznie w Wielkim Tygodniu - wyjaśniał Adam Strug. 

Poza skodyfikowanymi mamy trudną do oszacowania liczbę pieśni nieskodyfikowanych, występujących jedyne w poszczególnych regionach. Także te skodyfikowane mienią się setkami wariantów, o czym mówi powiedzenie "co wieś, to inna pieśń". Różnorodność melodyczna tego repertuaru jest rzeczywiście imponująca: od naturalnej polifonii pogranicza polsko-litewskiego, przez preferujące monodię wioski Polski nizinnej, aż po wpływy madziarskie na Podhalu i Spiszu. 


rckL - MONODIA POLSKA.jpg
Pasyjny koncert Monodii Polskiej w Studiu W. Szpilmana   

- W oryginale poszczególne pieśni trwały nawet godzinę. Śpiewano je z podziałem na chóry: męski i kobiecy. Panowie śpiewali wers pierwszy, a panie odpowiadały, po czym panowie śpiewali coś na kształt refrenu i panie robiły powtór tegoż, ale w taki sposób, że panowie jeszcze nie skończyli, a one już wchodziły i na odwrót - tłumaczył  zawiłości śpiewu wielkopostnego Adam Strug. - Było to coś na kształt pobożnej rywalizacji.

Każda z pieśni w danej parafii była interpretowana z jego naturalną muzykalnością. W ten sposób zbiór polskich pieśni nabożnych, także wielkopostnych mieni się nieskończoną ilością wariantów. Kurpie śpiewają warianty zapożyczone od szlachty, ale przetwarzają ją po swojemu.


Stabat Mater Dolorosa -  Szpilman - Jedynka_13_resize.JPG
Arcydzieła Wielkiego Postu na jazzowo

Posłuchaliśmy śpiewów w wykonaniu zespołu Jarzębina z Kocudzy z płyty "Jest drabina do nieba” wydawnictwa  In Crudo:

  • "Zawitaj krzyżu święty"; 
  • "Witaj Matko uwielbiona";

oraz pieśni: 

  • "Jest drabina do nieba" z  regionu Łomżyńskiego, zaśpiewany przez mieszkańców wiosek Bandysie i Długie z parafii Czarnia;
  •  "O duszo wszelka nabożna" w wykonaniu Marianny Bączek ze wsi Bandysie parafii Czarnia w diecezji Łomżyńskiej;
  • "Jezus miłości na krzyżu rozpięty" - pieśń z parafii Czarnia zaśpiewana pod przewodnictwem Zofii Kłoskowskiej ze wsi Długie;
  • "Któż opłakać godnie może" zaśpiewany przez zespół Pogranicze z Szypliszk.
  • "Dobranoc głowo święta" z Roztocza.

Pamiętać należy, że utwory te śpiewano z pamięci. Powszechna edukacja w zaborze rosyjskim to lata 80. wieku XIX, stąd w starych tekstach pojawiało się wiele przeinaczeń. Skarbiec polskich pieśni nabożnych został spustoszony w ciągu ostatnich 50. lat po reformie liturgicznej w kościele katolickim. - Wspaniałe rzeczy, które kościół gromadził przez lat tysiąc, łatwo zostały zaprzepaszczone. Być może przyczyna tkwi w teologii ortodoksyjnie katolickiej, która nie idzie dziś w parze z dzisiejszymi potrzebami duszpasterskimi - mówił Adam Strug. - Wraz z odejściem pokolenia urodzonego przed pierwszą wojną światową jakość muzyczna się kończy. Ale chodzi tu o całokształt życia ludzi naturalnie religijnych, których rytm dnia nadawała modlitwa. Nowa muzyka kościelna zerwała z tą tradycją - dodał prowadzący audycję.

***

Tytuł audycji: Źródła 

Prowadził: Adam Strug 

Data emisji: 27.02.2020

Godzina emisji: 15.15

 gs 


Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Polskie tradycyjne pieśni adwentowe i maryjne

Ostatnia aktualizacja: 05.12.2019 05:00
Na spotkanie z pięknymi polskimi melodiami adwentowymi w "Źródłach" zapraszał Adam Strug. Piotr Dorosz zabrał nas z kolei na wystawę "Magia instrumentów. Osobliwości. Inwencja trzygłosowa".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Starożytne źródła Bożego Narodzenia

Ostatnia aktualizacja: 26.12.2019 16:00
W czwartek 26 grudnia Adam Strug opowie o genezie święta Bożego Narodzenia i kontrowersjach z nim związanych. Okazuje się bowiem, że nie wszyscy chrześcijanie przyłączają się do obchodów, a to za sprawą jego pogańskiej proweniencji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Archiwum folkloru kieleckiego Piotra Gana

Ostatnia aktualizacja: 16.01.2020 09:00
Gościem audycji był Piotr Baczewski - fotograf, dokumentalista, popularyzator muzyki tradycyjnej z Fundacji Muzyka Zakorzeniona. Porozmawialiśmy o Piotrze Ganie - badaczu wiejskiej i małomiasteczkowej Kielecczyzny i Ziemi Radomskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rebetiko i podróż do Grecji Środkowej

Ostatnia aktualizacja: 06.02.2020 09:31
Bohaterką czwartkowych "Źródeł" była niezrównana śpiewaczka muzyki ludowej i rebetiko - Georgia Mitaki. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ludowa perspektywa poezji Leśmiana

Ostatnia aktualizacja: 13.02.2020 05:30
W czwartkowych "Źródłach" gościem Adama Struga była dr hab. Żaneta Nalewajk-Turecka, literaturoznawczyni, komparatystka, edytorka, krytyczka literacka, współzałożycielka "Tekstualiów" i animatorka kultury. Przedmiotem spotkania były folklorystyczne konteksty poezji Bolesława Leśmiana. 
rozwiń zwiń