Posłuchaj audycji "Mediewanna" >>>
Za nowym projektem gnieźnieńskiego muzeum stoją dwie badaczki: pisarka i popularyzatorka historii Elżbieta Cherezińska oraz archeolożka i muzealniczka dr Monika Stelmasiak-Majorek. Wystawa zatytułowana "Piast Superwomen" przywraca do powszechnej świadomości postaci znanych i bezimiennych piastowskich księżniczek.
Piastówny - zapomniane (super)bohaterki
Imiona władców z dynastii Piastów zna każde polskie dziecko, ale czy potrafi powiedzieć cokolwiek o biografii książęcych córek? Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie kieruje badawczy reflektor na osiem bohaterek: Świętosławę, Regelindę, Gertrudę, Ryksę Bolesławównę, Ryksę Śląską, Ryksę Przemysławównę, Jadwigę Kaliską i Elżbietę Łokietkównę, których los był ściśle związany z historią polityczną średniowiecznej Europy.
– Z natury rzeczy księżniczki piastowskie w przeważającej większości spędzały swoje życie poza Polską. I owszem, piastowały dzieci, ale nie Piastów, tylko swoich panów mężów, czyli stały się piastunkami zupełnie innych dynastii. Między innymi z tego powodu ta pamięć o nich w ojczyźnie jest bardzo mała – diagnozowała Elżbieta Cherezińska w audycji "Mediewanna".
Pomiędzy ambicjami a obowiązkiem
Los Piastówien był wyznaczony od urodzenia, wciśnięty w ciasne ramy obowiązku wobec dynastii. Były małżonkami, matkami, teściowymi i babkami władców Europy, polityczkami, mniszkami, fundatorkami i mecenaskami sztuki – niejednokroć postaciami o szerszych horyzontach i staranniejszym wykształceniu niż ich męscy piastowscy krewni.
Czytaj również:
– W przypadku niektórych z naszych bohaterek wydawano je za mąż, za władcę, mężczyznę, który miał na rękach krew ich rodziny albo krew ich pobratymców. To jest pierwsza rzecz. Druga rzecz, one wyjeżdżały, nie zostawały w domu. Musiały być gotowe na całkowitą zmianę środowiska, na zmianę otoczenia. W przeciwieństwie do swoich panów ojców musiały znać języki. Córka władców była swoistą ambasadorką domu Piastów, bo to jej wyprawa ślubna, to jej suknie, to jej biżuteria, to jej przedmioty codziennego użytku, które wywiozła z domu piastowskiego, były przedmiotem zainteresowania na tych dworach, na które się udała – tłumaczyła kuratorka.
Księżniczki mają głos
Z uwagi na skromną ilość źródeł pisanych i archeologicznych organizatorzy wystawy "Piast Superwomen" zdecydowali się na nowoczesną, narracyjną formułę. – Wyobraziłam sobie, jak opowiedzieć intymność kobiety nakreślonej kilkoma zdaniami w kronikach. Chciałam stworzyć dla nich osobne komnaty i zgromadzić tam wizualizacje lub przedmioty, rzeczy z jej epoki, z jej kultury, czyli takie, którymi z dużym prawdopodobieństwem mogła się otaczać – opowiadała Cherezińska.
– Ale to ciągle było za mało, więc pomyślałam sobie, że skoro jako pisarka mam taki zaszczyt, żeby być kuratorką wystawy, to napiszę dla każdej z Piastówien krótką scenę, która będzie ujmowała ją w jednym takim mgnieniu, w jednej, może najważniejszej w życiu chwili i będzie szalenie osobista – dodała gościni Dwójki.
W rolę księżniczek na gnieźnieńskiej wystawie wcielają się cenione polskie aktorki z różnych pokoleń, m.in. Danuta Stenka, Sonia Bohosiewicz, Marieta Żukowska, Nel Kaczmarek i Zofia Bromska.
Wystawa „Piast Superwomen” w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie jest czynna do 17 października 2027 r.
***
Tytuł audycji: Mediewanna
Prowadzenie: Łukasz Modelski i Andrzej Kozicki
Data emisji: 9.11.2026
Godz. emisji: 22.00
oprac. Kamila Snopek
